ÐỨC GIÁO HOÀNG GIOAN PHAOLÔ II

Trong buổi triều yết chung ngày 13.8.1997, Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II ghi nhận rằng "Giáo Hội trở thành người mẹ, nhận nơi Ðức Maria là mẫu mực của mình." Như Mẹ Maria, Giáo Hội là một người mẹ thiêng liêng đưa chúng ta đến sự sống mới trong Chúa Thánh Thần qua việc rao giảng và Bí tích Thánh Tẩy.

Chính nơi tính cách Mẹ Thiên Chúa mà Công đồng Vatican II nhận thức được căn bản của mối quan hệ đặc biệt giữa Ðức Maria và Hội Thánh. Chúng ta đọc trong Hiến Chế Tín Lý về Giáo Hội:

"Ðức Trinh Nữ nhờ ơn huệ và vai trò làm Mẹ Thiên Chúa, nhờ đó Ngài được hiệp nhất với Con là Ðấng Cứu Chuộc cũng như nhờ các ơn và nhiệm vụ đặc biệt khác, Ngài còn kết hiệp mật thiết với Giáo Hội" (Lumen Gentium, 63).

Hiến Chế Tín Lý về Giáo Hội thường xuyên đề cập đến tiền đề này để minh hoạ cho những đặc quyền "mô hình" và "mẫu mực" mà Ðức Trinh Nữ Rất Thánh vui hưởng trong mối tương quan với Nhiệm Thể Ðức Kitô:

"Trong mầu nhiệm Giáo Hội, chính Giáo Hội cũng được gọi cách hợp pháp là Mẹ và Trinh Nữ, Ðức Nữ Trinh Maria đi tiên phong, tỏ ra là một là một người mẹ và một trinh nữ gương mẫu tuyệt vời và hiếm có" (LG, 63).

Tính cách làm mẹ của Ðức Maria được định nghĩa như "tuyệt vời" và "hiếm có" bởi vì điều này tiêu biểu cho một sự kiện vô song và không thể lặp lại: Maria trước khi thực hiện vai trò làm mẹ nhân loại, là Mẹ của Con Thiên Chúa làm người. Ðằng khác, Giáo Hội là một người mẹ bởi vì Giáo Hội sinh hạ Ðức Kitô nơi người tín hữu một cách thiêng liêng, và như thế là thực hiện vai trò làm mẹ cho những chi thể của Nhiệm Thể Ðức Kitô.

Vì vậy, Ðức Trinh Nữ Rất Thánh là một khuôn mẫu ưu việt cho Giáo Hội chính là do tính cách vô song của đặc ân làm Mẹ Thiên Chúa.

Hiến Chế Lumen Gentium, khi phản ánh về tính cách mẫu tử của Ðức Maria, nhớ lại rằng sự việc này cũng được diễn tả qua thiên hướng tuyệt vời của linh hồn Mẹ: "Bởi lòng tin và vâng phục, Ngài đã sinh chính Con Chúa Cha nơi trần gian mà không biết đến người nam, nhưng được Chúa Thánh Thần bao phủ. Như một Evà mới, Ngài đã đặt niềm tin vào sứ giả của Thiên Chúa, chứ không đặt vào con rắn xưa, một niềm tin không bị một nghi ngờ nào làm phai nhạt" (LG, 63).

Từ những lời này, chúng ta có thể thấy một cách rõ ràng lòng tin và vâng phục của Ðức Maria vào ngày Truyền Tin là những nhân đức mà Giáo Hội bắt chước noi theo và trong một ý nghĩa nào đó, những nhân đức này khởi đầu cuộc hành trình của Mẹ Giáo Hội nhằm phục vụ con người được kêu gọi đến ơn cứu độ.

Vai trò làm Mẹ Thiên Chúa của Ðức Maria không thể bị cô lập khỏi chiều kích phổ quát được Thiên Chúa ban cho trong kế hoạch cứu độ của Ngài mà Công đồng Vatican II không do dự khi nhìn nhận: "Người Con Ngài sinh ra đã được Thiên Chúa đặt làm Trưởng Tử trong nhiều anh em (Rom 8:29), nghĩa là các tín hữu, và Ngài cộng tác vào việc sinh hạ và giáo dục họ với tình mẹ thương con" (LG, 63).

Giáo Hội trở thành một người mẹ, nhận Ðức Maria làm khuôn mẫu cho mình. Về điểm này, Công đồng Vatican II nói, "Khi chiêm ngưỡng sự thánh thiện kỳ diệu và noi gương bác ái của Ðức Maria cũng như trung thành chu toàn thánh ý Chúa Cha, Giáo Hội sinh hạ những người con được thụ thai bởi phép Chúa Thánh Thần và sinh ra do Thiên Chúa để họ lãnh nhận một đời sống mới và bất diệt" (LG, 64).

Phân tích lối diễn tả tính cách làm mẹ của Giáo Hội như trên, chúng ta có thể ghi nhận việc sinh hạ của người Kitô hữu được liên kết với sự sinh hạ của Chúa Giêsu như thể là một sự phản chiếu: Những người Kitô hữu "được thụ thai bởi phép Chúa Thánh Thần" và vì thế, việc sinh hạ những người Kitô hữu như là hoa quả của việc rao giảng và Phép Rửa, giống việc sinh hạ của Ðức Kitô.

Hơn thế nữa, trong khi chiêm ngắm Ðức Maria, Giáo Hội noi gương ở Ngài đức bác ái, sự trung thành chấp nhận Ngôi Lời, và tính vâng phục trong việc chu toàn thánh ý Chúa Cha. Bằng cách đi theo gương mẫu của Ðức Trinh Nữ Rất Thánh, Giáo Hội thực hiện vai trò làm mẹ thiêng liêng đem lại kết quả.

Nhưng tính cách làm mẹ của Giáo Hội không khiến cho vai trò làm mẹ của Ðức Maria trở thành dư thừa: Tiếp tục thực hiện ảnh hưởng của mình trong cuộc đời người Kitô hữu, Ðức Maria giúp cho Giáo Hội có một khuôn mặt từ mẫu. Trong ánh sáng của Ðức Maria, vai trò làm mẹ của Giáo Hội xem ra có tính cách tổng quát nay được kêu gọi diễn tả bằng một cách thức cụ thể và đích thân đối với mỗi một người được cứu độ bởi Ðức Kitô.

Bằng cách tỏ ra chính mình là Mẹ của mọi tín hữu, Ðức Maria nuôi dưỡng nơi họ những mối tương quan huynh đệ thiêng liêng chân thực và đối thoại thường xuyên.

Trong mọi thời và mọi nơi, cảm nghiệm đức tin nêu bật nhu cầu mà nhiều người cảm thấy phải phó thác nơi Ðức Maria, đó là những ơn cần thiết trong cuộc sống hằng ngày. Họ tin tưởng mở tâm hồn mình ra để kêu xin sự cầu bàu và được ơn che chở vững dạ của Mẹ.

Những lời cầu nguyện dâng lên Ðức Maria thuộc mọi thế hệ, nhiều hình thức và cách diễn tả lòng tôn sùng Ngài, các cuộc hành hương đến các đền và nơi kỷ niệm những phép lạ do Thiên Chúa thực hiện qua Mẹ tỏ cho thấy ảnh hưởng lạ thường của Ðức Maria nơi đời sống Giáo Hội. Ðồng thời, tính cách làm mẹ thiêng liêng của Ðức Maria nâng đỡ và gia tăng việc thực hành cụ thể tính cách làm mẹ của Giáo Hội.

Hai người mẹ, Giáo Hội và Ðức Maria, cả hai đều cốt yếu cho đời sống Kitô hữu. Có thể nói được rằng, Mẹ Giáo Hội mang tính cách khách quan hơn và Mẹ Maria có tính cách nội tâm hơn.

Giáo Hội trở thành mẹ nhờ việc rao giảng Lời Chúa và ban phát các bí tích, đặc biệt là Bí tích Thánh Tẩy, và bằng việc cử hành Thánh Lễ và tha thứ tội lỗi.

Tính cách làm mẹ của Ðức Maria được diễn tả trong mọi phạm vi nơi ân huệ được ban phát, đặc biệt là trong khuôn khổ quan hệ con người.

Mẹ Giáo Hội và Mẹ Maria là hai dạng thức không thể tách rời của tính cách làm mẹ. Thật thế, cả hai có thể làm cho chúng ta nhận ra cùng một tình yêu của Thiên Chúa, một tình yêu nhằm chia sẻ cho nhân loại.