THẾ HÙNG, C.Ss.R.

Vào ngày 29/11/1998 vừa qua tại Ðền Thờ Thánh Phêrô, trước khi cử hành Thánh Lễ Chúa Nhật I Mùa Vọng bắt đầu một năm Phụng vụ mới tận hiến cho Ðức Chúa Cha, Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã ra Sắc thư Incarnationis Mysterium ("Mầu Nhiệm Nhập Thể"). Với Sắc thư này, Ðức Thánh Cha chính thức công bố Ðại Năm Thánh 2000 sẽ bắt đầu bằng việc mở Cửa Thánh ở Ðền Thờ Thánh Phêrô vào Vọng Giáng Sinh 1999 và kéo dài cho đến Lễ Hiển Linh vào ngày 6/1/2001. Theo dự định, vài giờ đồng hồ sau khi Cánh Cửa Thánh ở Ðền Thờ Thánh Phêrô được mở ra, các cuộc lễ khai mạc Ðại Năm Thánh sẽ được tổ chức tại Giêrusalem và Bêlem, cũng như các Cửa Thánh của các Vương Cung Thánh Ðường Ðức Bà Cả và Gioan Lateran sẽ được mở ra cho tín hữu. Riêng Cửa Thánh của Vương Cung Thánh Ðường Thánh Phaolô-Ngoài-Thành sẽ được mở vào ngày thứ Ba 13/1/2000 trong Tuần Lễ Cầu Nguyện Cho Sự Hiệp Nhất Kitô Hữu như một cách nhấn mạnh tính chất đại kết của Năm Thánh.

Sắc thư cũng nói rõ là các giám mục giáo phận trên thế giới sẽ bắt đầu Ðại Năm Thánh với Thánh Lễ trọng thể tại các Nhà Thờ Chính Toà vào ngày Lễ Giáng Sinh 25/12/1999. Mặc dầu Năm Thánh đầu tiên trong lịch sử Giáo Hội được bắt đầu kể từ năm 1300 dưới triều đại Giáo Hoàng Boniface VIII, điều đáng chú ý ở đây là Năm Thánh 2000 sẽ được tổ chức trong tất cả giáo hội địa phương trên khắp thế giới để sinh ơn ích thiêng liêng cho tất cả mọi người.

Theo Sắc thư, có ba dấu chỉ truyền thống biểu hiện cho Năm Thánh là hành hương, cửa thánh, và ân xá. Về việc hành hương, mọi tín hữu được khuyến khích về Roma để viếng sáu Vương cung Thánh đường cũng như Ðền Ðức Mẹ Thiên Ái và Hang Toại đạo tại đây. Ðồng thời, mọi tín hữu cũng được mời gọi về Thánh Ðịa viếng các Vương Cung Thánh Ðường Mộ Thánh Chúa (Giêrusalem), Giáng Sinh (Bêlem), và Truyền Tin (Nazarét). Ngoài ra, các giám mục địa phương sẽ chỉ định những địa điểm hành hương (nhà thờ, đền thờ,...) trong giáo phận mình để giáo dân có thể đến hành hương tại chỗ và được ơn Toàn Xá. Về cửa thánh, truyền thống này được bắt đầu kể từ việc mở cửa thánh lần đầu tiên tại Vương Cung Thánh Ðường Chúa Cứu Thế ở Lateran vào dịp Năm Thánh 1423. Ý nghĩa của việc đi qua cửa thánh là tuyên xưng niềm tin vào Ðức Giêsu Kitô là Chúa, tiêu biểu cho sự mở rộng tâm hồn để sống đời sống mới trong Ngài. Ơn xá là một dấu chỉ quen thuộc của Năm Thánh qua đó biểu lộ lòng thương xót của Chúa Cha qua việc thứ tha tội lỗi.

Trong phần bàn về ơn xá, Sắc thư đã giải thích khá chi tiết về việc Giáo Hội có quyền ban phát ơn xá để giảm bớt hình phạt tạm cho những ai làm một số việc đạo đức. Mặc dầu thường bị hiểu lầm, sự xác tín của Giáo Hội Công Giáo vào hiệu lực và nhu cầu của ơn xá từ trước đến giờ vẫn không thay đổi. Ðó là việc Giáo Hội được Thiên Chúa trao phó cho sứ vụ ban phát ơn cứu chuộc và như thế, Giáo Hội có quyền phân phát và áp dụng các công ơn của Chúa Kitô và của cách thánh cho con cái mình. Qua Bí tích Giải tội, hối nhân được Thiên Chúa tha tội, tội trọng cũng như tội nhẹ, qua lời ban ơn tha tội của vị linh mục cho hối nhân sau khi họ đã ăn năn xưng thú tội mình. Tuy nhiên, hậu quả của tội vẫn còn đó mà thường được gọi là hình phạt tạm và phải được thanh luyện trước khi trọn hưởng nhan thánh Chúa. Nếu đời này việc thanh luyện chưa hoàn tất thì sẽ được tiếp tục sau cái chết nơi Luyện ngục. Vì thế, ơn xá là việc Chúa tha bớt hình phạt tạm mà chúng ta phải đền bù sau khi tội lỗi đã được tha.

Mặc dầu các ơn xá thường được gắn liền với lần chuỗi, đọc kinh, đi nhà thờ, điều căn bản của ơn xá là tín hữu thật lòng hối cải để từ đó những điều kiện đi kèm với ơn xá không phải là việc làm cho xong hay mang tính cách buôn bán đổi chác với lòng lành của Thiên Chúa, nhưng thật sự đem lại ơn ích thiêng liêng cho họ. Như trong qui định của Giáo Hội, những điều kiện cho ơn xá bao gồm việc xưng tội cho nên, chịu lễ cho xứng, cầu theo ý chỉ Ðức Thánh Cha, và từ bỏ mọi dính bén với tội lỗi. Theo thông lệ, tín hữu chỉ được một ơn toàn xá cho mỗi ngày và có thể lãnh nhận cho bản thân hay cho người quá cố.

Ngoài ra, người tín hữu có thể được ơn xá qua việc hành hương đến viếng những nhà thờ được Giáo hội qui định như đã nói trên. Trong trường hợp này, tín hữu hành hương để được ơn toàn xá phải sốt sắng tham dự Thánh lễ, hoặc một nghi thức phụng vụ như đọc Kinh Hội thánh, hoặc làm các việc đạo đức chẳng hạn như đi Ðàng Thánh Giá, lần Chuỗi Mân Côi. Hoặc là để được ơn toàn xá, tín hữu hành hương có thể bỏ giờ chầu Thánh Thể và suy niệm, kết thúc bằng một kinh Lạy Cha, kinh Tin Kính và cầu nguyện với Ðức Mẹ Maria.

Tín hữu còn có thể được hưởng ơn xá qua việc thăm viếng những người đang gặp khó khăn (người bệnh, người tù, người già sống cô đơn, người tật nguyền, . . . ) như thể là làm cho cuộc hành hương đến với Chúa Kitô hiện diện nơi họ.

Cuối cùng, tín hữu còn được hưởng nhờ ơn xá qua những hành động bày tỏ một cách thiết thực và đại lượng tinh thần thống hối của Năm Thánh. Chẳng hạn, người tín hữu có thể kiêng cữ thuốc lá hay uống rượu, ăn chay hay kiêng thịt, cho tiền người nghèo, đóng góp vào những công việc có tính cách tôn giáo và xã hội, hay những hoạt động có lợi cho cộng đồng, hay những hy sinh cá nhân tương tự.

Trong Sắc dụ "Mầu Nhiệm Nhập Thể", Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II nhìn nhận rằng mặc dầu "lịch sử Giáo Hội là lịch sử thánh thiện", Giáo Hội cũng kêu gọi mọi người hãy lấy lòng can đảm và khiêm nhường để nhìn nhận những sai sót và khuyết điểm của những ai mang danh Kitô hữu trong quá khứ cũng như hiện tại. Như thế, Ðại Năm Thánh tự bản chất là thời gian hoán cải, chứ không chỉ đơn thuần là một việc kỷ niệm. Chỉ một khi nhìn nhận mình là người tội lỗi, cần phải ăn năn thống hối thì lúc đó người tín hữu mới cảm nhận được ơn tha thứ và tình yêu thương vô biên của Chúa Cha. Ðể rồi, như Ðức Thánh Cha xác nhận, người tín hữu sẽ không sợ hãi khi phải thốt lên: "Chúng tôi đã phạm tội" (Giê 3:25) bởi biết chắc rằng, "ở đâu tội đã lan tràn, ở đó ân sủng càng chứa chan gấp bội" (Rom 5:20).

* *

*

Trong Thánh Lễ Chúa Nhật I Mùa Vọng, Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã khai mạc năm chuẩn bị thứ ba (Năm Ðức Chúa Cha) cho Ðại Năm Thánh 2000 khi ngài thuyết giảng về lòng thương xót bao la của Thiên Chúa Cha như là khởi điểm cho sự trở về nhà Cha của các con cái trong Giáo Hội. Sự trở về này được thực hiện qua Ðức Giêsu Kitô là Ðấng tỏ lộ lòng thương xót của Cha, và trong sự hiệp nhất trong Chúa Thánh Thần. Như trong dụ ngôn "Người Con Hoang Ðàng" trong Phúc Âm theo Thánh Luca, chính Thiên Chúa Cha tha thứ mọi tội lỗi, qua đó con người cảm nghiệm được tình xót thương của Ngài. Ðức Thánh Cha cũng đề cập đến Thông điệp Dives in Misericordia ("Giàu lòng Thương xót") năêm 1980 của ngài để nhấn mạnh chủ điểm của năm chuẩn bị 1999.

Với chủ đề Thiên Chúa Cha trong năm 1999, toàn thể Giáo Hội tiếp tục chuẩn bị cho Ðại Năm Thánh 2000 trong một chương trình học hỏi về Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi gồm 3 giai đoạn:

- Năm 1997 chú trọng đến vai trò Ðức Chúa Con, Ðức Giêsu Kitô. Trong năm này, người tín hữu được mời gọi suy niệm, cảm tạ và sống xứng với Ðức Tin mà Thiên Chúa đã ban tặng cho mỗi một người qua mầu nhiệm Nhập Thể và Cứu Chuộc của Ðức Kitô. Ðồng thời, người tín hữu cũng được mời gọi sống trọn vẹn Bí tích Thánh Tẩy, qua đó họ được hoà nhập vào chính sự sống của Ðức Kitô. Gương mẫu cho việc học hỏi chuẩn bị Năm Thánh trong năm 1997 là Ðức Trinh Nữ Maria, người phụ nữ của lòng tin.

- Năm 1998 chú trọng đến vai trò Ngôi Ba Thiên Chúa, Chúa Thánh Thần. Trong năm này, người tín hữu được mời gọi sống Ðức Cậy trong quyền năng của Chúa Thánh Thần, Ðấng vẫn luôn dìu dắt mỗi một người và cộng đoàn Dân Chúa trên con đường lữ hành về Nhà Cha. Người tín hữu cũng được kêu gọi sống trọn hiệu quả của Bí tích Thêm Sức là bí tích giúp họ sống vững mạnh vai trò chứng tá cho Ðức Giêsu và tiếp tục công việc của Ngài. Gương mẫu của việc học hỏi chuẩn bị Năm Thánh trong năm 1998 này là Ðức Trinh Nữ Maria, người phụ nữ của lòng cậy trông.

- Năm 1999, năm chuẩn bị cuối cùng trước khi mừng đón năm Toàn Xá 2000, Giáo Hội đặc biệt học hỏi về vai trò của Thiên Chúa Cha. Trong năm này, qua việc năng đến Bí tích Cáo giải, người tín hữu khám phá lòng thương xót vôâ bờ của Chúa Cha để từ đó có thể sống Ðức Mến một cách sắt son trong tình yêu mến Chúa và tha nhân. Ðức Trinh Nữ Maria là gương mẫu Ðức Mến của người tín hữu trong năm chuẩn bị 1999 này.

Ði sâu hơn trong chủ đề học hỏi của năm 1999, trong Tông thư "Ngàn Năm Thứ Ba đang đến" (ss. 49-54), Ðức Thánh Cha đã ví cuộc đời của người Kitô hữu như một cuộc hành trình cao cả trở về nhà Cha, Ðấng yêu thương con người vô điều kiện, đặc biệt là đối với những "người con hoang đàng" (Lc 15:11-32). Cuộc hành trình như thế là cuộc hành trình của tâm hồn biết ăn năn thống hối thật sự vì đã xúc phạm đến Cha. Ðể hoàn thành cuộc hành trình này, điều cần thiết là người tín hữu là phải biết bám chặt đời mình vào Ðức Giêsu Kitô để được giải thoát khỏi tội lỗi và hãy chọn điều thiện hảo, chấp nhận các giá trị đạo đức và sống trọn vẹn Tin Mừng. Nhờ thế, việc cử hành Bí tích Cáo giải đạt được ý nghĩa sâu xa nhất, tức là sự hoán cải thật sự. Nếu không có sự hoán cải tâm hồn, sẽ không có tình yêu Kitô hữu đích thực: yêu Chúa và yêu tha nhân. Và đây cũng là then chốt của cuộc sống luân lý của người Kitô hữu.

Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II nhắc lại, vì Chúa Giêsu đã đến rao giảng Tin Mừng cho người nghèo khó, cả Giáo Hội được mời gọi ưu tiên dấn thân cho người nghèo và người bị bỏ rơi. Ðiều đó có nghĩa là, mọi tín hữu phải có nhiệm vụ thăng tiến nền hoà bình và công lý trong thế giới đang sống như là một điều kiện cần thiết để chuẩn bị cho việc mừng Năm Thánh. Ðức Thánh Cha đề nghị Năm Thánh 2000 nên là thời gian thích hợp cho các nước chủ nợ và các cơ quan tài chánh quốc tế hãy bớt hay xoá nợ ngoại quốc của các nước nghèo. Ngoài ra, Năm Thánh 2000 cũng là cơ hội để nhắm đến sự tôn trọng quyền lợi của người phụ nữ cũng như thăng tiến cuộc sống hôn nhân và gia đình.

Hai điều khác đặc trưng cho việc chuẩn bị Năm Thánh trong năm 1999 đối với người tín hữu, đó là sự đương đầu với chủ nghĩa thế tục và đối thoại với những tôn giáo lớn. Theo Ðức Thánh Cha, thế giới, cách riêng Tây phương, đang trong cơn khủng hoảng văn minh bởi vì đã lãng xa Thiên Chúa mặc cho những tiến bộ về khoa học kỹ thuật. Vì thế, cần phải đối phó với cơn khủng hoảng văn minh này bằng nền văn minh tình thương đặt căn bản trên những giá trị phổ quát là hoà bình, liên đới, công lý và tự do. Năm 2000 cũng là một cơ hội tuyệt vời cho việc đối thoại giữa Giáo Hội và những tôn giáo ngoài Kitô giáo, mà những hướng dẫn cụ thể cho vấn đề này đã được văn kiện Công đồng Vatican II Nostra Aetate đề cập đến. Dĩ nhiên, cuộc đối thoại với người Do Thái và Hồi Giáo có một tầm quan trọng đặc biệt. Nhằm đẩy mạnh việc này, Ðức Thánh Cha ước muốn có những cuộc gặp gỡ chung giữa Giáo Hội với Do Thái giáo và Hồi giáo tại Bêlem, Giêrusalem và Núi Sinai ở Thánh Ðịa là những địa điểm quan trọng đối với cả ba tôn giáo. Trong vấn đề này, Giáo Hội phải lưu ý tránh tạo ra những sự hiểu lầm nguy hại, và nguy cơ của một thứ đạo tổng hợp cũng như một thứ chủ nghĩa hoà bình giả tạo.

Cuối cùng, Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã đưa ra hình ảnh Mẹ Maria như là gương mẫu cho tình yêâu Chúa và tha nhân. Là người được Thiên Chúa Cha chọn làm mẹ của Ðấng Cứu Thế, một sứ mạng độc nhất vô nhị trong lịch sử cứu độ, Maria đã đáp trả trong sự vâng phục hoàn toàn thánh ý Chúa. Trong tình mẫu tử, Ðức Maria sẽ thiết tha mời gọi mọi con cái của Giáo Hội trở về nhà Cha trong năm 1999 này.

* *

*

Mặc dầu Ðại Năm Thánh 2000 đuợc được chính thức công bố qua Sắc thư giáo hoàng "Mầu Nhiệm Nhập Thể" vào Chúa Nhật I Mùa Vọng 29/11/98, việc chuẩn bị cho biến cố hồng ân kỷ niệm ngày Con Thiên Chúa Nhập Thể làm người cách đây hai thiên niên kỷ để mang ơn cứu độ cho nhân loại này đã được tiến hành từ lâu. Thật vậy, ngay từ Thông điệp đầu tiên của ngài Redemptoris hominis ("Ðấng Cứu Chuộc con người") vào ngày 4/3/1979, và các thông điệp kế tiếp như Thông điệp về Chúa Thánh Thần Dominum et Vivificantem ("Là Chúa và là Ðấng Ban Sự Sống") ngày 18/5/1986 và Thông điệp về Ðức Mẹ Maria Redemptoris Mater ("Mẹ Ðấng Cứu Chuộc") ngày 25/3/87, Ðức Thánh Cha đã ý thức năm 2000 không còn là một mốc điểm thời gian xa vời nhưng thật sự đã gần kề.

Tuy nhiên, với việc công bố Tông thư Tertio millenimo adveniente ("Ngàn Năm Thứ Ba đang đến") vào ngày 10/11/1994, Ðức Thánh Cha đã đưa ra một chương trình chuẩn bị cụ thể về việc chuẩn bị cho Năm Thánh 2000 với chủ đề "Ðức Kitô, hôm qua, hôm nay và mãi mãi". Và trước khi bắt đầu tiến trình "chuẩn bị gần" qua việc học hỏi về Mầu Nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi qua các năm 1997, 1998, 1999, đã có cuộc "tiền chuẩn bị" được tiến hành trong hai năm 1995-1996 vớùi việc thành lập một Ủy ban Năm Thánh Trung Ương tại Roma mà đứng đầu là Ðức Hồng y Roger Etchegaray, với nhiệm vụ chuẩn bị và tổ chức việc mừng đón Năm Thánh cùng sự phối hợp của các Ủy ban Năm Thánh ở các Giáo hội những quốc gia khác. Ðồng thời, các Thượng Hội đồng Giám mục theo vùng địa lý đã được bắt đầu triệu tập để bàn đến những vấn đề cần phải quan tâm và đối phó của Giáo hội địa phương trong viễn ảnh rao truyền Tin Mừng năm 2000: Thượng Hội đồng Giám mục Châu Phi (1995), Châu Mỹ (1997), Châu Á (1998), Châu Ðại Dương (1998) và Châu Âu (1999).

Vào ngày 13/12/98 vừa qua, Thượng Hội đồng Giám mục Châu Ðại Dương khoá đặc biệt đã kết thúc tại Roma sau 3 tuần thảo luận về những vấn đề mục vụ trong vùng. Nhưng cuộc chuẩn bị cho Ðại Năm Thánh 2000 của Giáo Hội vẫn chưa hoàn tất bởi vì sẽ còn có Thượng Hội đồng Giám mục Châu Âu trong năm 1999 này. Và có lẽ cuộc chuẩn bị cho Ðại Năêm Thánh 2000 sẽ không bao giờ kết thúc bao lâu chúng ta còn muốn giới hạn việc Ngôi Hai Thiên Chúa làm người như một biến cố lịch sử thuộc về quá khứ, mà không nhận ra rằng, chính Ðức Giêsu Kitô, Mầu Nhiệm Ngôi Hai Nhập Thể, là "một tiêu chuẩn thật sự để định giá trị tất cả những gì xảy ra trong thời gian và mọi nỗ lực làm cho cuộc sống trở nên người hơn" (Incarnationis Mysterium, 1).

Câu hỏi hiện nay đặt ra là liệu chúng ta có sẵn sàng phó thác cuộc đời của chúng ta trong tình yêu thương và lòng thương xót của Ðức Chúa Cha trong năm 1999 này như là một chuẩn bị cho cuộc hành trình tiến về Ðại Năm Thánh 2000 hay chưa?