Lm. Nguyễn Tất Hải, C.Ss.R.

Linh mục Gioan Baotixita Hồng Phúc tên thật là Cái Viết Phúc sinh ngày 27/04/1921 tại làng Bình Thôn, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình trong một gia đình đạo đức. Song thân ngài là ông Barbara Cái Hồ và bà Maria Cái Thị Dài. Ngài có hai người anh và một cô em gái. Sau này khi làm linh mục và viết báo, ngài lấy tên là Hồng Phúc.

Năm 1932, lúc lên 11 tuổi, cậu Phúc vào Huế nhập học ở Ðệ tử viện Dòng Chúa Cứu Thế. Khi chuyến tàu lửa chở cậu và người cha từ Quảng Bình vào Huế đi ngang qua Linh địa Lavang, cậu Phúc đã đứng lên hướng về tháp chuông Linh địa, dâng một chuỗi tràng hạt để xin Chúa và Mẹ Maria dìu dắt cuộc đời mình. Ở quê nhà Quảng Bình, kể từ lúc cậu Phúc chọn đời hiến dâng cho Chúa, mẹ cậu đêm nào cũng cầu nguyện cho con được ơn tu trì.

Ngày 01/08/1942, sau khi mãn Trung học ở Ðệ Tử Viện Huế, thầy Phúc nhập Tập viện DCCT tại Hà Nội và khấn dòng lần đầu vào ngày 2/8/1943, tức là ngày Lễ Thánh Anphong, Tổ phụ sáng lập Dòng Chúa Cứu Thế. Thầy Phúc khấn trọn đời ngày 15/8/1946, nhằm ngày Ðức Mẹ Hồn Xác Lên Trời. Sau khi học xong chương trình thần học, thầy được thụ phong linh mục ngày 27/5/1948 tại Ðền Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp DCCT ở Thái Hà Ấp, Hà Nội. Cùng một lớp chịu chức với Cha Hồng Phúc là các Linh mục Ðào Hữu Thọ (khởi xướng Phong trào Liên Minh Thánh Tâm tại Việt Nam và qua đời năm 1984) và Phan Văn Ðài (sau được nâng lên hàng Ðức Ông của Tổng Giáo phận Los Angeles và qua đời năm 1993).

Sau khi chịu chức linh mục, Cha Hồng Phúc bắt đầu sứ vụ rao giảng Tin Mừng từ Bắc chí Nam. Thời gian này, ngài cũng ra mắt tác phẩm đầu tiên "Nhìn Lên Ảnh Mẹ" vào năm 1951. Ðồng thời cùng với Cha Antôn Nguyễn Ðức Tuyên, ngài làm phụ tá cho Cha Vũ Ngọc Bích (hiện vẫn còn sống tại Hà Nội) trong việc điều hành Nguyệt san Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp, đã được các cha Dòng Chúa Cứu Thế Canada cho ra mắt lần đầu vào tháng Bảy năm 1935. (Cho đến năm 1947, Báo Mẹ có tên là Nguyệt san Ðức Bà Hằng Cứu Giúp).

Năm 1954, sau cuộc di cư vào Nam, Cha Hồng Phúc vâng lệnh Bề Trên về làm Giám đốc Nguyệt san Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp đặt tại Tu viện Dòng Chúa Cứu Thế ở đường Kỳ Ðồng, Sài Gòn. Trong thời gian 9 năm ngài làm Giám đốc (1954-1963), Cha Hồng Phúc đã cải tiến lại Báo Mẹ từ nội dung đến hình thức và nâng con số độc giả lên 26.000. Một con số kỷ lục! Ngài cũng đã xây dựng Toà báo đặt cạnh Nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn. Từ năm 1956, Cha Hồng Phúc bắt đầu viết mục "Hộp Thư Ðức Mẹ", sau đổi qua tên "Hộp Thư Học Hỏi" và "Giải Ðáp Thắc Mắc" để trả lời các câu hỏi độc giả bốn phương về các vấn đề Tín lý, Luân lý và Ðời sống Công Giáo. Năm 1963, ngài được cử làm Bề trên Tu Viện DCCT Ðà Lạt, và sau đó là Bề trên Tu Viện DCCT Kỳ Ðồng, Sàigòn. Năm 1965, ngài thành lập Trung tâm Mục vụ Gia đình ở Sài Gòn, mở các khóa dự bị hôn nhân. Ngài cũng đi mở các khoá Thăng tiến Hôn nhân và Gia đình ở Nha Trang, Ðà Nẵng, Vientiane (Lào).

Ðồng thời với việc viết báo, Cha Hồng Phúc đã đi giảng tuần đại phúc rất nhiều nơi, và cổ võ lòng sùng kính Mẹ Hằng Cứu Giúp. Ngài cũng đi giảng cấm phòng cho các dòng tu nam nữ như Dòng St. Paul, Mến Thánh Giá, Bác Ái... Bước chân rao giảng của ngài đến tận cả các nước láng giềng Thái Lan, Lào và Cambốt.

Khi biến cố đau thương tháng Tư năm 1975 xảy ra trên quê hương, Cha Hồng Phúc đang giảng đại phúc tại Thái Lan và Lào. Không thể trở về Việt Nam, Cha đã xin đi Pháp, bắt đầu một giai đoạn mới trong cuộc đời thừa sai linh mục. Trong thời gian này, ngài đã đi giảng nhiều nơi tại Pháp, Bỉ, Ðức, Canada, Hoa Kỳ... Ðồng thời, nhờ vào kinh nghiệm những năm làm báo tại Việt Nam, ngài chú tâm vào mục vụ truyền thông qua việc viết báo và ra sách. Ngày 18/02/1979, Cha sang Hoa Kỳ hội ngộ với những anh em DCCT Việt Nam đang tị nạn tại Los Angeles. Năm 1981, theo lời mời của cha Cao Ðăng Minh thuộc Tỉnh Dòng Chúa Cứu Thế Oakland của Hoa Kỳ, ngài lên Portland, tiểu bang Oregon, để phục vụ dân Chúa, giúp công xây dựng Trung Tâm Mục Vụ Ðông Nam Á và Giáo xứ Ðức Mẹ Lavang. Ngài lại tiếp tục ra sách và viết báo cho nhiều tạp chí Công Giáo ở hải ngoại. Năm 1985, khi Phụ tỉnh Dòng Chúa Cứu Thế Hải Ngoại quyết định cho tục bản Nguyệt san Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp ở hải ngoại, Cha Hồng Phúc được cử làm Phụ tá Chủ Nhiệm và đóng góp rất nhiều bài viết, cách riêng mở lại mục "Hộp Thư Tìm Hiểu" để giúp giáo dân sống đạo. Ngoài ra, ngài cũng cộng tác thường xuyên với Chương trình Phát thanh Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp của Nhà Dòng ở Nam California.

Mặc dầu cao tuổi, Cha Hồng Phúc đã không ngại đi giảng nhiều nơi theo lời yêu cầu của các giáo xứ, các dòng tu. Với kinh nghiệm mục vụ phong phú và sự hiểu biết rộng rãi về các vấn đề đạo cũng như đời, ngài giúp hướng dẫn rất nhiều người tìm lại mối quan hệ với Chúa và Mẹ. Với tính tình khiêm tốn, hiền hoà, và đầu óc cởi mở, ngài dễ thu hút tình cảm của nhiều người đến với ngài.

Mùa Hè năm 1998, Cha Hồng Phúc mừng Kim Khánh Linh mục, đánh dấu 50 năm dài phục vụ Thiên Chúa, Hội Thánh và tha nhân trong thánh chức.

Ngày 29/12/1998, Cha Hồng Phúc từ Portland xuống thành phố Westminster, California, để nghỉ ngơi tại nhà cô em gái, đồng thời cũng để chẩn bệnh. Ở Hoa Kỳ, đây là gia đình thân nhân ruột thịt duy nhất của Cha mà năm nào ngài cũng về thăm. Ngày 6/1/1999, bác sĩ khám thấy ngài bị ung thư bao tử. Không muốn cho ngài lo âu, gia đình đều nói ngài chỉ bị bướu (tumor). Dù vậy, tin này cũng làm Cha Hồng Phúc lúc đầu cảm thấy buồn lắm. Ngài không muốn mổ vì nghĩ rằng đã lớn tuổi nên nếu qua cuộc giải phẫu, ngài cũng khó lòng phục hồi sức khoẻ. Trong khi đó, ngài còn rất nhiều dự án để thực hiện. Ngài mong thấy nhà thờ mới của Giáo xứ Lavang ở Portland sớm xây xong. Ngài cũng hy vọng được chóng thấy Thầy Marcel Văn cùng Dòng được Ðức Thánh Cha nâng lên hàng chân phước. Ðồng thời ngài còn là linh hướng của Lavang Foundation. Trong lãnh vực truyền thông, ngài là cây viết thường xuyên của Báo Mẹ và của các tạp chí Công Giáo khác. Ngoài ra, ngài cũng quan tâm đến việc sớm ra mắt cuốn sách "Ðiển Ngữ Các Thánh" mà ngài đã dày công biên soạn; chuẩn bị cho in cuốn "Giáo Hội Công Giáo Bước Vào Năm 2000" hiện đang được đăng hằng tháng trên Báo Mẹ; cùng đang viết dở cuốn "Ðiển Ngữ Kinh Thánh".

Thấy tinh thần Cha Hồng Phúc có phần xuống, gia đình ngài đã mời các anh chị trong nhóm Thánh Linh đến nhà cầu nguyện, khiến ngài cảm thấy phấn chấn và phó thác hơn nơi Chúa và Mẹ Maria. Sau đó, ngài được đi thông tim để chuẩn bị cho việc mổ ung thư bao tử. Trong thời gian dưỡng bệnh tại nhà cô em gái, các cha trong Dòng đã thường xuyên đến thăm hỏi và ban bí tích. Mặc dầu gia đình can ngăn không cho làm việc, Cha Hồng Phúc vẫn cố gắng mỗi ngày viết ít nhiều cho đến khi được đưa vào Bệnh viện "The Good Samaritan" hôm 19/2/1999. Ngoài việc bị ung thư bao tử, ngài cũng bị chứng phình mạch máu (aneurism) và vì thế, các bác sĩ đã quyết định giải phẫu các động mạch này trước.

Sau cuộc mổ vào ngày 23/2/1999, mọi việc xem ra tốt đẹp nhưng rồi biến chứng bắt đầu. Ngài lúc tỉnh lúc mê, khi nào cũng nhắc đến việc phải bỏ phiếu bầu bề trên. (Thời gian này, Phụ tỉnh DCCT Hải ngoại đang tổ chức tiến hành bầu bề trên mới). Ngày 7/3/1999, để thoả mãn ước nguyện của Cha Hồng Phúc, cô Nga, người cháu ruột gọi ngài bằng cậu, xin Cha Cố vấn Phụ Tỉnh Vũ Minh Nghiễm đưa phiếu đến để ngài bầu. Mặc dầu không thể nói năng, ngài vẫn tỉnh táo gật đầu đồng ý tên vị linh mục ngài muốn bầu. Ðiều này cho thấy ngài dù bệnh nặng vẫn luôn quan tâm đến sinh hoạt của Phụ Tỉnh. Chiều tối ngày 10/3/1999, Cha Hồng Phúc hôn mê hoàn toàn và lúc 9 giờ 25 sáng ngày thứ Năm 11/3/1999, ngài từ giã cõi đời.

Tin Cha Hồng Phúc ra đi đã được thông báo nhanh chóng trên các đài phát thanh, khiến nhiều người bàng hoàng xúc động. Những lời phân ưu qua điện thoại, điện thư từ khắp nơi trên thế giới gửi về Nhà Dòng, nói lên tâm tình yêu mến của biết bao thân hữu và con cái tinh thần của ngài.

Linh cửu ngài sau đó được để tại Nhà quàn Forest Lawn, Long Beach. Trong suốt 2 ngày từ 13-14/3/1999, nhiều linh mục, tu sĩ và giáo dân từ Orange County và Los Angeles đã đến viếng xác. Qua sáng thứ Hai 15/03/1999, một Thánh lễ an táng được cử hành lúc 9 giờ tại Nguyện đường Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp của Phụ Tỉnh Dòng Chúa Cứu Thế ở Long Beach do Cha Bề trên Phụ Tỉnh Ngô Ðình Thoả chủ tế với sự đồng tế của các linh mục thân hữu và trong Dòng. Nhiều người không ngại mưa to gió lớn và đường xá xa xôi đã đến dự Lễ vĩnh biệt Cha Hồng Phúc. Trong khi đó, tại Sài Gòn, chiều 15/03/1999, một Thánh lễ cầu hồn cho Cha được cử hành tại Nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế với sự đồng tế của 18 linh mục trong Dòng cùng sự tham dự của thân nhân ngài và đông đảo tín hữu.

Ngày thứ Tư 17/3/1999, linh cửu Cha Hồng Phúc đã được máy bay đưa về Portland, nơi ngài đã ở và phục vụ Cộng đồng dân Chúa suốt 18 năm cuối đời. Thánh lễ an táng cho ngài được cử hành lúc 7 giờ tối ngày 19/3/1999 do Ðức Cha Phụ tá Kenneth Steiner chủ tế với sự hiện diện của Ðức Tổng Giám mục John Vlazny cùng nhiều linh mục Việt Mỹ đồng tế và rất đông giáo dân tham dự. Vào 10 giờ sáng, một nghi thức tiễn đưa được cử hành trong ngôi thánh đường mới của Giáo xứ Lavang đang xây dở. Sau đó linh cửu Cha Hồng Phúc được đưa ra Nghĩa trang Gethsemani. Nơi ngài an giấc ngàn thu nằm dưới bóng tượng bia Mẹ Lavang, người Mẹ mà ngài hằng yêu mến kể từ ngày là một cậu bé 11 tuổi trên chuyến xe lửa từ Quảng Bình vào Huế để dâng đời mình cho Thiên Chúa.

Một người con Chúa, một người tu sĩ, một linh mục, một nhà báo và một nhà văn Công Giáo, suốt đời chỉ biết sống và phục vụ theo tinh thần của một sĩ tử Dòng Chúa Cứu Thế, Cha Hồng Phúc đã được Thiên Chúa thương gọi về sau 78 năm trên dương thế trong đó có 56 năm khấn dòng và 51 năm linh mục. Ngài ra đi về Nhà Cha trong niềm thương nhớ của rất nhiều người: Các sĩ tử Dòng Chúa Cứu Thế trong cũng như ngoài nước, một người em gái cùng nhiều cháu đang sinh sống tại Hoa Kỳ và Việt Nam, các linh mục tu sĩ và giáo dân quốc nội cũng như quốc ngoại.