Trong buổi triều yết chung ngày 9/4/1997, Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã nói, "Chúng ta có thể... hướng về Ðức Trinh Nữ Maria, tin tưởng cầu khẩn Ngàiļ giúp đỡ với một nhận thức rõ rệt về vai trò độc đáo của Mẹ được Thiên Chúa trao phó -- vai trò cộng sự trong công trình cứu chuộc -- mà đã được Mẹ thực hiện suốt cuộc đời mình..." Ðức Thánh Cha giải thích, sự cộng tác độc đáo này của Ðức Trinh Nữ Maria dựa trên căn bản bởi Ngài là Mẹ Thiên Chúa và đã chia sẻ cuộc sống của mình trong cuộc đời của Ðức Yêsu, mà cao điểm là sự hiện diện của Mẹ ở dưới chân cây thập giá.

Suốt bao thế kỷ, Giáo Hội suy niệm về sự cộng tác của Mẹ Maria trong công trình cứu chuộc và đã phân tích sâu xa sự kết hiệp của Mẹ với việc hy sinh cứu chuộc của Ðức Kitô. Thánh Âugustinô đã tặng Mẹ tước hiệu "Ðấng cộng sự" trong công cuộc cứu độ (De Sancta Virginitate, 6; PL 40, 399), một tước hiệu nhấn mạnh đến hành động liên kết nhưng lệ thuộc vào Ðức Kitô, Ðấng Cứu Thế.

Giáo Hội tiếp tục suy niệm về vai trò cộng tác của Mẹ Maria dựa trên những giòng tư tưởng này, đặc biệt kể từ thế kỷ 15. Một số người sợ rằng như thế là Giáo Hội muốn đặt Ðức Maria ngang hàng với Ðức Kitô. Thật ra, giáo huấn của Giáo Hội phân biệt rõ giữa vai trò của Mẹ Maria và Chúa Giêsu trong công cuộc cứu độ, giải thích sự cộng tác của Ðức Trinh Nữ lệ thuộc vào Ðấng Cứu Thế.

Hơn nữa, khi Thánh Tông Ðồ Phaolô nói: "Vì chúng tôi là những người cộng sự với Thiên Chúa" (1 Cor 3:9), ngài xác nhận khả năng hợp tác thật sự của con người với Thiên Chúa. Sự cộng tác của người tín hữu - dĩ nhiên loại trừ việc đặt ngang hàng với Thiên Chúa - được diễn tả trong việc rao giảng Tin Mừng và trong việc đóng góp của mỗi cá nhân để làm Tin Mừng này đâm rễ trong tâm hồn con người.

Tuy nhiên, khi áp dụng vào trường hợp Mẹ Maria, từ "cộng sự" có một ý nghĩa đặc biệt. Việc cộng tác của các Kitô hữu trong công cuộc cứu độ diễn ra sau biến cố Canvê, từ đó phát sinh những kết quả do nỗ lực loan truyền bằng lời cầu nguyện và sự hy sinh của họ. Còn về Ðức Maria, Mẹ đã cộng tác trong biến cố Canvê đó; như thế, sự cộng tác của Mẹ ôm ấp tất cả công trình cứu độ của Ðức Kitô. Chỉ có Mẹ Maria mới có liên hệ đặc biệt với sự hy sinh cứu chuộc của Chúa Giêsu đem lại ơn cứu rỗi cho nhân loại. Trong sự kết hiệp với Ðức Kitô và lệ thuộc vào Ngài, Mẹ Maria đã cộng tác để đem lại ơn sủng cứu độ cho nhân thế.

Vai trò cộng sự của Ðức Trinh Nữ bắt nguồn từ tính cách làm Mẹ Thiên Chúa của Ngài. Qua việc sinh hạ Ðức Giêsu là Ðấng được tiền định sẽ hoàn tất chương trình cứu độ con người, qua việc nuôi dưỡng Ngài, dâng Ngài vào Ðền Thờ, và chịu đau khổ với Ngài khi Ngài chết trên thập giá, "Ðức Maria đã cộng tác cách rất đặc biệt vào công trình của Ðấng Cứu Thế" (Lumen Gentium, 61). Mặc dầu Thiên Chúa mời gọi mọi người cộng tác vào công cuộc cứu độ, sự tham gia của Mẹ Ðấng Cứu Thế trong công trình cứu chuộc nhân loại là một sự kiện độc đáo và không thể lặp lại được.

Mặc dầu tình trạng của Mẹ Maria là độc nhất vô nhị, Ngài cũng là người nhận lãnh ơn cứu độ. Mẹ Maria là người đầu tiên được cứu rỗi nhờ Ðức Kitô "theo cách thế tuyệt hảo nhất" đó là được ơn Vô nhiễm Nguyên tội (Tông sắc Ineffabilis Deus của Ðức Thánh Cha Piô IX) và được tràn đầy ân sủng của Chúa Thánh Thần.

Sự minh xác này dẫn đến câu hỏi: Ý nghĩa sự cộng tác độc đáo của Mẹ Maria trong kế đồ cứu rỗi là gì? Chúng ta phải tìm thấy ý định đặc biệt của Thiên Chúa đối với Mẹ Maria khi Ðức Giêsu thốt ra "Này Bà" vào hai biến cố long trọng, đó là Tiệc cưới Cana và dưới chân cây thập giá (Ga 2:4; 19:26).

Mẹ Maria được liên kết trong công trình cứu rỗi như một người nữ. Sau khi đã tạo dựng nên con người "là nam là nữ" (Kn 1:27), Thiên Chúa cũng cũng đặt Evà Mới cạnh Ađam Mới trong việc cứu chuộc. Thủy tổ chúng ta đã chọn con đường tội lỗi thì đây Con Thiên Chúa với sự hợp tác của Mẹ Ngài sẽ tái lập dòng giống nhân loại theo phẩm giá ban đầu.

Ðức Maria, Evà Mới, như thế trở thành một linh ảnh (icon) toàn hảo của Giáo Hội. Theo kế hoạch của Thiên Chúa, dưới chân thập giá, Mẹ Maria đại diện nhân loại được cứu chuộc và được Thiên Chúa ban cho đặc ân là có thể góp phần vào việc mở ra công trình cứu độ.

Công đồng Vatican II để tâm đến điều này, nhấn mạnh rằng Ðức Trinh Nữ Rất Thánh không chỉ góp phần trong việc sinh hạ Ðấng Cứu Thế nhưng cũng còn trong đời sống Giáo Hội là Nhiệm Thể của Ngài qua muôn thế hệ cho đến thời cánh chung: Trong Giáo Hội, Ðức Maria "đã cộng tác" (Lumen Gentium, 63) và "đang cộng tác" (ibid., 53) trong công trình cứu độ. Khi mô tả mầu nhiệm Truyền Tin, Công đồng xác định rằng Ðức Trinh Nữ thành Nazarét "hết lòng đón lấy ý định cứu rỗi của Thiên Chúa, vì không một tội lỗi nào ngăn trở Ngài, đã tận hiến làm tôi tớ Chúa, phục vụ cho thân thể và sự nghiệp của Con Ngài, và nhờ ân sủng của Thiên Chúa toàn năng, phục vụ mầu nhiệm cứu chuộc dưới quyền và cùng với Con Ngài" (ibid., 61).

Hơn nữa, Công đồng Vatican II còn trình bày Ðức Maria không chỉ như là "Mẹ Ðấng Cứu Chuộc thần linh", nhưng theo "cách đặc biệt" cũng "là cộng sự viên quảng đại", "đã cộng tác vào công trình của Ðấng Cứu Thế, nhờ lòng vâng phục, nhờ đức tin, và đức ái nồng nhiệt". Công đồng cũng ghi nhận hoa quả tuyệt vời của sự cộng tác này mà Ðức Maria là Mẹ hoàn vũ: "Bởi vậy, trên bình diện ân sủng, Ngài thật là Mẹ chúng ta" (ibid., 61).

Do đó, chúng ta có thể hướng về Ðức Trinh Nữ Maria, tin tưởng cầu khẩn Ngàiļ giúp đỡ với một nhận thức rõ rệt về vai trò độc đáo của Mẹ được Thiên Chúa trao phó -- vai trò cộng sự trong công trình cứu chuộc -- mà đã được Mẹ thực hiện suốt cuộc đời mình, và một cách đặc biệt ở dưới chân cây thập giá.

(L’Osservatore Romano, Ấn bản Anh ngữ, 16.04.1997)