Bùi Văn Giải

Tháng 6 vừa qua, tôi đã được đọc "Sống Tin Mừng" số 5, số đặc biệt của Nhóm Chia Sẻ Lời Chúa ở Aloha, Oregon. Số báo mừng 13 bạn trẻ tân khoa trong nhóm, tốt nghiệp Ðại học và Trung học.

Ở bài đầu tiên "Hướng Về Tương Lai", trong những dòng cuối cùng, tôi đọc được: "Những ai muốn có tương lai tốt đẹp hãy cố gắng lo liệu lấy. Không ai học hành thay cho mình được; không ai giữ gìn sức khoẻ cho mình được; không ai sống đạo đức thay cho mình được mà phải là chính bản thân mình. Tương lai là hôm nay - The future is now."

Tôi đã suy nghĩ nhiều về câu kết luận nêu trên và tôi muốn đem ra tâm tình với các bạn trẻ.

Ðúng là, "những ai muốn có tương lai tốt đẹp hãy cố gắng lo liệu lấy". Một trong những yếu tố quan trọng để cuộc đời thành công là chí khí. Có một tác giả nào đó đã đưa ra một nhận định là: "Những người thành công là những người có chí khí". Tôi nghĩ rằng nhận định đó không sai lầm. Một người tuổi trẻ muốn thành công không thể sống ỷ lại vào người khác, vào gia đình mãi mãi, không thể nằm gốc cây sung chờ trái sung rụng vào miệng.

Ông Doumer, trong quyển "Sách Của Các Con Tôi" (Le livre de mes fils) đã viết: "Những kẻ nào muốn thành công trên đường đời, phải ước mong một chí khí đanh thép; mọi sự khác tự nhiên rồi sẽ có sau". Bởi đó, các bạn không thể sống gặp đâu hay đó, sống liều lĩnh bất cần đời, sống thiếu cố gắng; như thế, thì làm gì có một ngày mai tốt đẹp. Dĩ nhiên, đường đời không bằng phẳng hết, nhất là các bạn đương sống trong một xã hội văn minh vật chất thực dụng, đầy cám dỗ. Nhưng như ông Nguyễn Bá Học viết: "Ðường đi khó, không khó vì ngăn sông cách núi, mà vì lòng người ngại núi e sông." Sống buông trôi, sống thiếu phấn đấu với nghịch cảnh thì chắc chắn cuộc đời sẽ đi vào ngõ cụt.

Muốn có một ngày mai tốt đẹp cho cuộc đời cần phải có học. Việc học hành là một vấn đề quan trọng cho bản thân, cho xã hội. Ðược đến trường học hành để đỗ bằng này bằng nọ là một điều may mắn nhưng sự học hành không phải ngưng lại đó, bởi vì như Thủ tướng nước Áo là ông D’Aguesseau khuyên con khi ra trường: "Lớp học con đã mãn, sự học con mới bắt đầu" (Vos classes sont terminées, vos études commencent). Ông G. Clémenceau, chính trị gia người Pháp cũng nói: "Suốt đời chúng ta vẫn đi học" (On est à l’école toute sa vie).

Có những bạn trẻ khác không may mắn được đến trường cho đến mãn trung học, đại học, nhưng không phải thế mà không thể không học hành được. Ðọc sách, đọc báo, với sự tìm hiểu suy nghĩ cũng là một lối học hành, một lối tự học, và còn có những bài học giá trị trong trường đời nữa. Ðã làm người thì phải học suốt đời, người xưa đã nói: "Học giả phá ngu": Học để bớt cái ngu đi thôi. Tự cao, tự đại, tự cho mình cái gì cũng biết là tự chuốc lấy sự thất bại trong đời người.

Cũng cần ghi nhận ở đây là trong việc đào tạo trí tuệ cần có một sở học phổ thông đi vào chuyên nghiệp. Nhờ đó, chúng ta có một sự mưu sống dễ dàng hơn. Sự học vấn đó giúp con người phát triển nghề nghiệp đã được chọn lựa.

Ðể cuộc đời thành công, sức khoẻ cũng là một trong những yếu tố quan trọng. Ðúng là "không ai giữ sức khoẻ cho mình được". Sức khoẻ của ta ở trong tay ta. Có những người sức khoẻ bị yếu kém vì di truyền nhưng nếu biết cố gắng sống vươn lên: biết tập tành sống hợp vệ sinh từ việc ăn uống, ngủ, nghỉ, đến việc luyện tập thể thao thì sẽ vượt qua yếu đau.

Có những người sinh ra là được mạnh khoẻ, thân hình cường tráng, nhưng họ đã tự tạo cho mình trở thành bệnh hoạn ốm đau: ăn quá độ, uống quá độ, ngủ quá độ, chơi bời trác táng... Và như thế, cứ theo thời gian, không lâu, họ trở thành những con người bạc nhược, cả thể xác lẫn tinh thần. Có một điều thật khôi hài đối với hạng người này là họ sợ chết sớm nhưng không ngó ngàng gì đến sức khoẻ, có một lối sống bất hợp sinh lý, có nghĩa là sống theo những thói quen xấu. Sống làm sao điều hoà được cả ba mặt: Thể chất - Tinh thần - Tâm thần thì sức khoẻ được bảo đảm.

Ông J. Payot trong quyển "Giáo dục về ý chí" (L’Éducation de la Volontéù) đã viết: "Mọi sự ở đời là những con số dêrô, nếu không có sức khoẻ đứng đầu thì chẳng có giá trị gì". Phần tôi, tôi nghĩ rằng các bạn trẻ không biết giữ gìn sức khoẻ thì đương nhiên hậu quả xấu sẽ đến với mình không lường được. Muốn bảo vệ sức khoẻ cần có ý chí; sống buông trôi là tự sát vậy.

Một vấn đề quan trọng khác nữa để tương lai cuộc đời được đẹp đẽ, được hạnh phúc: đó là đời sống đạo đức, một đời sống có đức hạnh. Ðức hạnh ở đây là biết sống đạo làm người. Ðạo làm người là biết phân biệt phải trái, sống có lương tâm, có lý trí, có quả tim. Sống biết đâu con đường chính trực để mình đi theo, nói như E. Psichavi: "Ðiều đáng biết là mình muốn sống với thần minh hay với quỷ sứ".

Một điều tất yếu là tôn giáo sẽ giúp cho cho các bạn trẻ có một cuộc sống đạo đức và bạn sẽ hạnh phúc nếu các bạn đi vào tôn giáo với cả một tâm hồn chân thành "sống đạo" thật sự. Tại sao bạn bỏ ra hàng giờ nhậu nhẹt với bạn bè mà không bỏ ra ít phút để suy niệm Lời Chúa, để cầu nguyện? Tại sao bạn đi đến sòng bạc để đỏ đen mà không đến nhà thờ để hiệp dâng Thánh Lễ trong ngày Chúa nhật? Tại sao bạn tiêu tiền một cách phí phạm thì không tiếc mà lại keo kiệt không bỏ ra chút ít vào những việc công ích? Cách đây 2000 năm, có người hỏi Ðức Giêsu: "Thưa Thầy, chúng con phải làm gì để được rỗi?" Ðức Giêsu đáp: "Ngươi phải kính Chúa và yêu anh em ngươi như chính mình vậy." Cố gắng "sống đạo" là cuộc đời được thanh thản vì tôn giáo đem lại hạnh phúc cho con người. Các bạn trẻ nên nhớ rằng nếu chỉ có "cái mác" tôn giáo mà không làm bổn phận đối với tín ngưỡng tâm linh của mình thì nhiều khi còn tệ hơn người vô thần.

Ðể kết thúc, tôi xin nhấn mạnh lại: "Tương lai cuộc đời thế nào là do cuộc sống hôm nay định đoạt vậy".