TỰ THUẬT

(Kỳ 2)

Ðây con lại xin trở lại lòng mẹ. Thưa cha, được quyện quanh bên mẹ, vì luyến ái mẹ. Song với tấm tình lưu luyến ngây thơ ấy con có làm mẹ yên ủi phần nào chăng?

Ôi, đã nhiều khi con ân hận, vì nghĩ lại, hồi ấy con đã chẳng làm cho mẹ được phần yên ủi nào, để xứng với những ngày mơn trớn con.

Hồi ấy, mẹ thuật: "Nó bé tí, mà đã ương ngạnh kỳ để, đanh hanh đệ nhất, cứng đầu, cứng cổ không ai bằng, nó không giống anh chị nó được một phần nào, trái lại nó vẫn tỏ ra là một đứa trẻ ghê gớm lắm., chẳng rõ sau này nó sẽ ra sao?"

Thưa cha,

Thế đủ biết lòng mẹ phải cực phiền vì con biết bao. Nhưng còn có chỗ khổ tâm cho mẹ hơn nữa, theo lời mẹ kể, thì con giống cô bé Têrêsa ở chỗ cứng đầu, cứng cổ, nhưng lại không giống một phần nào ở nơi biết hối tội. Phần đó càng làm cho mẹ phải cực phiền hơn biết mấy.

Có điều này mẹ ïnói kín lắm, và rất thận trọng, chỉ sợ con nghe thấy. Tuy vậy nó cũng dễ lọt vào tai con, mặc dầu tai ấy nhỏ.

Hay cho nó là có cái này, và tôi cũng rất lấy làm yên ủi, là tuy nó vậy, nhưng khi tôi đã dùng lời êm nhẹ mà sửa dậy, tức khắc nó nghe ngay, mà khi nó đã nghe thì bảo gì nó cũng nghe. Tuy mẹ giấu con điều ấy, vì một lẽ muốn con khỏi điều tự ái quá lẽ, nhưng cứ nhận xét con cũng rõ, hồi ấy và bất cứ khi nào, muốn cho con nghe, mẹ chỉ có thể dùng cách mềm dịu, chứ cứ bẳn gắt với con thì chỉ thêm lỳ thêm khó. Vì con, Chúa đã chúc phúc cho một tấm lòng dễ cảm, gặp đe loi con chỉ biết sợ hơn là ghét, nhưng khi gặp yêu đương hiền dịu, con rất dễ lưu luyến. Ði đôi với tâm tình ấy, con lại được một người mẹ vừa giầu năng lực, vừa sẵn lòng yêu thương làm mẫu mực, thật con không còn biết lấy lời mà tả hết tấm lòng yêu thương rộng rãi của Chúa.

Năm con lên bốn, mẹ có nói khen con câu này, và khi ấy mẹ không còn sợ nói khen cho con nghe thấy nữa: "Từ hồi nó lên bốn, tính nết nó dần dần biến đổi, và lòng tôi từ ấy mới nhú lên được một mầm hy vọng về tương lai nó."

Ô, thưa cha, lời công minh ấy chẳng làm con tủi hổ chút nào, vì con cũng nhận thấy hồi ấy tính nết con tự nhiên đổi hẳn, con biết chiều lòng mẹ, ăn ở hiền lành ngoan ngoãn. Và hễ khi nào con biết nghe lời mẹ thì lòng con rất vui. Ðó chẳng khác một phần thưởng Chúa ban để cảm khích những con trẻ biết vâng lời mau mắn.

Con khôn chẳng qua cũng nhờ mẹ. Con còn muốn nói, tất cả những cái hay cái đẹp con có, thảy điều nhờ bởi tấm lòng hiền mẫu mà ra. Nuôi con, đã đành là một nỗi khó khăn không vừa, nhưng giáo hóa được đức cho con trở nên một người tốt, đó còn là một kỳ công, ngoài một người mẹ nhân đức, không còn một người mẹ nào có sức làm nổi.

Con nói thế, vì con đã hiểu mẹ là người thế nào rồi, và lắm lần con đã chẳng ngần ngại gọi mẹ là: Bà Thánh, ngay khi mẹ còn là người sống trên dương thế. Và câu: Mẹ nào con ấy, đã ứng hợp cho đời con từng mảy may. Vì tuy con là một đứa trẻ không ngoan, nhưng với bao nhiêu những mầm xấu đã được mẹ cắt tỉa cho đi hết. Tự khắc cây hồn con đâm trổ cành, xinh lá đẹp, rồi khi tháng mùa lại, cây đã có thể hiến cho thiên nhiên những chùm hoa hương sắc xinh tươi và ngào ngạt..

Lòng mẹ đã ấp ủ đời thơ con êm thắm lắm, và yêu đương đã khéo nắn con nên một đứa trẻ ngoan, biết yêu lại, cũng biết kính sợ. Lòng mẹ đã là nơi ghi gắn cho con biết bao là kỷ niệm đầy lưu luyến!.

Nhưng ngoài mẹ, con lại còn được tấm tình phụ tử bao la. Ðó chẳng khác làn gió hiu hiu nhẹ, phe phẩy cho đời xuân con thêm ý nghĩa.

Thưa cha, nếu con đã có thể nói mẹ là người con lưu luyến hơn hết, thì con cũng có lẽ mà nói: Thầy là một người nuông chiều con hơn cả.

Vâng, thưa cha, thủa ấy thú vui gia đình đã làm cho con say mê dịu dàng lắm; đối với con, ngoài sự mơ ước thiên đàng, thì con không còn một sự mơ ước nào khác hơn sự được sống yêu trong gia đình.

Thày con, trong ngày, phải lo toan công việc bề bộn, nhưng hôm nào cũng thế, nhất là về mấy tháng hạ, hễ cứ cơm chiều xong là thày đem con đi dạo chơi cùng làng, khi thì xuống bà, lúc lại đi ra đồng hóng mát.

Cái thú con ưa thích đặc biệt trong lúc đi dạo, là không phải đi bằng hai bộ giò non của con. Theo cách muông chiều, thày cho con ngồi lên trên cổ thày, hai chân bỏ thõng về đằng trước, hai tay ôm đầu thày, rồi thày phóng nước đại như thể ngựa chạy, cho đến khi nào con muốn thày đi chậm lại. Con gọi cách đi như thế là "đi ngựa". Thày lại còn tỏ ra những cách nuông chiều khác, như là đặt tên nọ tên kia cho con vui. Hồi ấy, để tỏ ra chí nam nhi, anh hùng tứ xứ, thày thường gọi đùa con là "Ông Ðại Tướng". Thật ra ông đại tướng non ấy chẳng có làm được ra cái trò trống gì, chỉ được cái nước nghịch là ai cũng phải hàng, nên thày đã gọi cho cái tên "đại tướng" cho thiên hạ khiếp.

Rồi mỗi chiều đi chơi, hễ con muốn, là thày lại phục sức cho như một ông tướng đi duyệt binh. Coi đến chững. Lại được ngồi ở trên vai thày, thật không còn gì thú bằng. Ðôi khi mẹ con cho thế là quá nuông, nhưng mẹ cũng lại được thày trả lời cho một câu cũng như câu Ông Martinô trả lời cho bà Guérin rằng: Thì truyện, thế nào là ông đại tướng? Nhưng chắc là thày không có ý chiều để có thể làm cho con hư; vì tuy chiều thì chiều thật, nhưng không bao giờ thày chịu để cho con có những cử chỉ phụng phịu, làm nũng. Mà thoảng hoặc có khi nào những cử chỉ ấy phát lộ ra, tức khắc thày liền đem bà chúa mây [roi mây] ra để cạnh đấy, tất nhiên mọi sự điều ổn thoả; đại tướng dầu có ương đến mấy, trước cái thái độ thẳng thắn ấy, đều phải im phăng phắc. Tuy nhiên không bao giờ con bị bà chúa ấy va chạm phải da thịt, nhưng con rất am hiểu, và rất khiếp sợ.

Hồi ấy những buổi chiều vui thú nhất, là những buổi chiều hạ, con được thày đưa đi dạo ngoài đồng.

Những cánh đồng xanh tươi năm ấy chưa có bén động lòng con chút nào, cũng chẳng gợi nên cho con một chút cảm tình gì âu yếm. Con thích, chẳng qua vì sự thênh thang bát ngát của cỏ hoa, hay đồng lúa chín, thích hái hoa, đuổi bướm, thích reo hò đùa nghịch với gió chiều phe phẩy. A! Con thích, thích với trăm ngàn cái thích, nhưng chỉ thích vì hay vì đẹp, chứ còn những thú vui thiêng liêng, như kết hợp với Chúa trong đồng cỏ, hay nghe tiếng lòng nỉ non với muôn hoa; thì con chưa có, chưa có một cảm giác nào về những thú vui thanh tú ấy. Phải, vì linh hồn con còn bé bỏng, như chồi hoa non dại, ánh mặt trời chưa dõi thấu, hương sắc còn ẩn nấp trong khuôn khổ hồn nhiên.

Nhưng thầy thì lại khác; sau khi đã đặt con xuống đất, thày đi thong thả trên khắp cánh đồng, hai tay khoanh lại trước ngực, và vừa đi vừa đưa mắt xa xa theo chiều gió lướt. Có khi thày dừng lại, đứng ngắm ánh nắng chiều tan rã, vòm mây lơ lững. Có lúc con nghe như thày cầu nguyện, và nhiều khi nhận thấy thày như say chìm trong cõi mênh mông của sự vật. Lại có lúc con nghe thày ngâm thơ, và diễn tả cho con nghe những sự thuộc về Chúa một cách rất mê man.

A! Giá khi ấy con được một chút am hiểu như thày, thì biết bao êm thú con đã gặp được ở trong lòng Chúa !.

Nhưng chiều mau chóng lắm. Khi nắng đã là là sườn đê xanh, trên tháp chuông nhật một đổ hồi, cha con dắt nhau về, mà lần nào con cũng lại được thày cho về "ngựa" cho mau hơn. Vừa đi con vừa nhún mình theo bước thày, vừa ngêu ngao hát: Nhong, nhong, nhong, ngựa ông về ăn, cắt cỏ bồ đề cho ngựa ông ăn. Và hễ cứ về đến cổng là đã có mẹ chực đón con đi nhà thờ rồi.

Êm tươi quá, những chiều con thấy mình được cha yêu !.

Tuổi non lòng dại; tuổi là tuổi được yêu, nên quanh con vẫn có trăm nghìn tình yêu ấp ủ.

Hai bà con, bà nội và bà ngoại đều còn cả. Hai bà, bà nào cũng là yêu cháu lắm. Nhưng mỗi bà lại có một cách yêu khác biệt.

Bà nội con, thì thường chỉ yêu cháu quá về những vẻ tốt bề ngoài. Lần nào tới thăm con, bà cũng chỉ khen: Thằng Văn nó có cặp môi xinh quá đi, vừa đỏ vừa mịn - gớm! Hàm răng của nó sao mà đều đặn thế? Rồi bà bảo con: Cười đi cho bà xem nào. Hễ lúc con vui mà cười được như ý bà, thì bà ôm ghì vào lòng, hôn lấy hôn để, rồi thì quà bánh bà moi ra, không biết sức nào cầm được cho xuể.

Nhưng những kiểu khen ấy không bao giờ đẹp ý mẹ con cả; nên hể cứ bà khen là mẹ lại chê, bà khen một, nhưng mẹ lại chê mười, và hễ lúc bà về, mẹ lại phải đính chính những lời bà khen lại ngay. Mà con thì khi nào cũng cho lời mẹ là đúng cả. Rồi chẳng kỳ là tốt hay xấu, hễ cái gì con muốn là bà cũng chiều hết. Hồi ấy, bắt chước bà con đã tập hút thuốc lá, thế mà hễ con chìa tay xin là bà moi cho liền.

May thay, nên con còn có một người mẹ kỷ luật, nên con chưa đến nỗi phải ân hận. Luôn luôn mẹ kìm hãm con, và ngăn cản bà những nố chiều có hại. Phần con tuy yêu bà lắm, song lời mẹ vẫn như là một điều răn con không bao giờ dám lỗi.

Trái lại, bà ngoại con, thì rất mực hiền từ, yêu cháu rất tận tình, nhưng không bao giờ nêu cớ cho con ra tự phụ quá đáng. Bà rất nhân đức. Thường khi gặp cháu bà chỉ hỏi thăm cháu về sức mạnh thiêng liêng, như hỏi:

- Thằng Văn nó có ngoan không?

- Biết làm dấu thánh giá chưa?

- Thuộc kinh gì rồi?

- Ta là con ai? Cháu ai? Dòng ai?

- Quê ta ở đâu? - Có yêu Ðức Mẹ không?

Bao nhiêu những câu hỏi ấy, nếu con thưa được thì bà thưởng xu, bằng không thì bà laiï dậy cho con biết. Nhưng có cái phần thưởng cao quí nhất, lần nào bà cũng hứa cho, là hứa sẽ xin Ðức Mẹ cho cháu được về quê thiên đàng. Cho nên khi ở với bà ngoại thì bao giờ con cũng được hiểu rõ về Chúa hơn, cũng như ở với mẹ vậy. Tình âu yếm Chúa do đó, mỗi khi một tăng thêm trong tâm hồn con.

Tuy nhiên, cả hai bà điều đã chiếm được phần trong trái tim con. Lại con cũng tỏ nhiều cách để tỏ lòng trìu mến hai bà. Có lần con cũng chúc cho bà nội mau được về thiên đàng như cô bé Têrêsa chúc mẹ cô. Con cũng thích để bà ấp con trong áo bà để bà sưởi ấm, thích để bà hà hơi thuốc vào cho con ho, để bà cười, và với bao nhiêu thế nữa, con thường theo những cử chỉ trẻ con để làm cho các bà được vui. Tóm lại một điều, theo lời mẹ, thì bà nội yêu cháu chỉ vì tính con vui, kháu khỉnh, nghịch ngợm, nên bà thường gọi đùa là: Cậu ấm tí hon của bà, hay là "Chú cuội con". Nhưng bà ngoại thì lại yêu vì cháu có tấm hồn thanh bạch, đơn giản, và đạo đức, nên khác với bà nội, bà lại gọi đùa con là: "Ông thiên thần".

Con ra đi, khi hai bà còn sống, nhưng khi đã lìa biệt gia đình được non một năm, cả hai bà điều được về chầu Chúa. Khi ấy con lên tám.

Home | Nguyet San | Bao Moi | Bao Cu | Mua Bao
E-mail : ducme@cuuthe.com