Vào hai ngày 28 và 29 tháng 6 năm 2000, Giáo phận Huế đã long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 150 năm ngày thành lập giáo phận.

Thời Trịnh - Nguyễn phân tranh, Tòa thánh đã thành lập hai giáo phận tại Việt Nam vào năm 1659, trên cơ sở hai miền Ðàng Ngoài và Ðàng Trong, với sông Gianh làm ranh giới. Ðến năm 1844 Giáo phận Ðàng Trong lại được chia làm hai, Tây Ðàng Trong tức là Sài gòn và Ðông Ðàng Trong tức là Qui Nhơn. Sáu năm sau đó, vào ngày 27.08.1850, Ðức Thánh Cha Piô IX đã chia Giáo phận Ðông Ðàng Trong ra làm hai: Giáo phận Bắc Ðàng Trong sẽ là Huế, bao gồm phần đất từ bờ Nam sông Gianh đến đèo Hải Vân; phần còn lại từ Quảng Nam đến Bình Thuận vẫn được gọi là Ðông Ðàng Trong, Tòa Giám mục vẫn được đặt tại Qui Nhơn. Giáo phận Bắc Ðàng Trong, sau này là Giáo phận Huế, đã có vị giám mục tiên khởi là Ðức Cha Pellerin, vốn là giám mục phó của Giáo phận Ðông Ðàng Trong. Ðức giám mục đương nhiệm của Giáo phận Huế là Ðức Tổng Giám mục Têphanô Nguyễn Như Thể.

Chương trình lễ kỷ niệm đã được bắt đầu bằng nghi lễ tưởng niệm tiền nhân tại nghĩa trang Thiên Thai, vào lúc 3 giờ chiều ngày 28.06.2000. Tại đây, trước phần mộ của các vị giám mục, linh mục, tu sĩ và giáo dân đã cống hiến nhiều cho giáo phận lúc sinh thời, Ðức Tổng Giám Mục Têphanô Nguyễn Như Thể đã chủ trì lễ tưởng niệm, dâng hương trong những hồi chiêng trống nghiêm trang. Linh mục Tổng đại diện giáo phận đã đọc bản văn tưởng nhớ công đức các tiền nhân. Buổi lễ tưởng niệm đã kết thúc bằng việc Ðức TGM đặt vòng hoa nơi mộ Ðức Giám Mục Allys Lý để tưởng nhớ công ơn 10 vị giám mục của giáo phận đã qua đời. Linh mục Tổng đại diện đặt vòng hoa nơi mộ linh mục Cố Tổng đại diện, chị Tổng phụ trách dòng Mến Thánh giá đặt vòng hoa nơi mộ các nữ tu và Ông chủ tịch Hội đồng giáo xứ Phủ Cam đặt vòng hoa nơi mộ một tín hữu để tưởng niệm tất cả các tín hữu trong giáo phận đã qua đời, trong cái nắng gay gắt chói chang của trưa hè xứ Huế, với sự tham dự của hàng ngàn linh mục, tu sĩ, giáo dân trong và ngoài Giáo phận Huế. Ngoài ra, đoàn con cái gốc Huế đang sống xa Huế đã đặt lẵng hoa tưởng niệm trên phần mộ cố Linh mục J.M. Nguyễn Văn Thích. Buổi lễ đã diễn ra vô cùng trang nghiêm và cảm động, kết thúc bằng việc mọi người tham dự đã bủa ra mọi hướng của nghĩa trang mênh mông chập chùng phần mộ và cắm những nén nhang thành kính trên tất cả các mộ phần không phân biệt lương giáo, trong tiếng hát của các nữ tu và trong văng vẳng lời Tin Mừng theo Thánh Mátthêu về Tám Mối Phúc Thật.

Vào buổi chiều cùng ngày, tại Nhà thờ Chính tòa Phủ Cam, một Thánh lễ trọng thể cầu nguyện cho tiền nhân đã được cử hành do Ðức Giám Mục Phêrô Nguyễn Soạn, Giám mục Giáo phận Qui Nhơn, giáo phận mẹ của Huế, chủ tế cùng với các vị giám mục, linh mục có mặt tại Huế vào dịp này. Trước giờ Thánh lễ, tất cả các vị giám mục đã đến niệm hương và dâng hoa trước mộ phần Ðức Cố TGM Philipphê Nguyễn Kim Ðiền và trước di ảnh của tất cả các vị giám mục tiền nhiệm, bên cánh phải Thánh đường.

Cha ra đi, một chuyện quá bất ngờ
Ðau đớn biết bao, người còn kẻ mất
Thể xác cha nằm yên trong Thánh Thất
Linh hồn cha về cạnh Ðức Chúa Trời
Cha để lại cho đời một lòng tin bất diệt
Với khuôn mặt trang nghiêm, với tinh thần quyết liệt
Lưu lại ân tình trong hàng triệu con chiên
Khi nhắc tên cha: Giám mục Nguyễn Kim Ðiền
(Từ Tâm)

Như thế là Giáo phận Huế đã dành những giờ phút đầu tiên trong chương trình kỷ niệm 150 năm ngày thành lập giáo phận cho việc tưởng nhớ và tri ân tiền nhân đã góp công, góp sức và góp cả máu đào vào việc xây dựng và bồi đắp giáo phận.

Buổi tối được dành cho cuộc rước kiệu cung nghinh Thánh Thể từ nhà Khâm Mạng sang Nhà thờ Chính tòa Phủ Cam. Ðoạn đường ngắn ngủi khoảng 200 mét trên đường Ðoàn Hữu Trưng đã chỉ đủ dành cho một vài đoàn thể đi theo cỗ kiệu, tất cả tín hữu đều đã tập trung tại sân nhà thờ, nến trong tay, đèn đuốc dọc dài theo theo lối đi, tất cả đều lung linh và trang nghiêm, cung nghinh Mình Thánh Chúa lên balcon tiền đình Nhà thờ.

Ngày thứ hai của chương trình lễ kỷ niệm 150 năm thành lập Giáo phận Huế đã được bắt đầu bằng cuộc rước kiệu Ðức Mẹ Lavang từ Tòa Giám mục đến Nhà thờ Chính Tòa Phủ Cam. Từ 5 giờ sáng, khi mặt trời còn e ấp phía hạ lưu sông An Cựu thì các đoàn thể đã tề tựu đông đủ tại sân Tòa Giám mục và đường Nguyễn Trường Tộ, qua cầu Phủ Cam hướng về nhà thờ Chính tòa. Ðức Tổng Giám Mục Têphanô Nguyễn Như Thể làm phép tượng Ðức Mẹ Lavang sẽ được đặt trên cao tiền đình Nhà thờ Chính tòa, giữa hai ngọn tháp cao 43 mét vừa mới được hoàn tất sau gần 40 năm dang dở. Cuộc rước kiệu đã diễn ra trang nghiêm, giữa phố phường và trước sự chứng kiến của rất đông bà con ngoài Công giáo. Ðiều này quả là hiếm thấy xảy ra, kể từ 1975. Ngay trong miền Nam, tại Tổng Giáo phận Sài Gòn, nơi được coi là có bầu khí khá cởi mở đối với sinh hoạt tôn giáo, mọi lễ nghi, rước sách, các cuộc kiệu, . đều chỉ được tổ chức trong khuôn viên thánh đường, không làm phiền hà đến sinh hoạt xã hội ngoài phố phường. Khi tượng Ðức Mẹ Lavang đã được an vị trên bệ cao, hàng trăm quả bóng được thả lên bầu trời trong vắt, hàng trăm quả bóng khác nổ tung và nhả ra những cánh hoa, như một cơn mưa ơn phước xuống khoảng 10 ngàn con cái đang ngước mắt lên mẹ, trong lời ca bất hủ: "Kìa Bà nào đang tiến lên như rạng đông" trong tiếng nhạc cồng chiêng của đoàn giáo hữu J’rai từ Tây Nguyên xuống và nhất là trong niềm rạo rực của cả chục ngàn con tim đang hướng về Mẹ, Ðức Bà phù hộ các giáo hữu.

Tiếp theo cuộc kiệu Ðức Mẹ Lavang là Thánh lễ cung hiến Nhà thờ Chính tòa Phủ Cam. Các hàng ghế trong nhà thờ đã được chuyển ra ngoài vườn hoa, lòng nhà thờ chỉ đủ chỗ cho một số ít giáo dân đứng sát nhau, số đông còn lại đứng, ngồi ngoài vườn hoa bên hông nhà thờ, trước những màn hình lớn trực tiếp mọi diễn biến trên bàn tiệc thánh. Ðoàn đồng tế do Ðức TGM Tổng giáo phận Huế chủ tế gồm có, ngoài khoảng gần 200 linh mục trong và ngoài giáo phận Huế, sự hiện diện của các Ðức Giám mục Thái Bình Nguyễn Văn Sang, ÐGM Thanh Hóa Nguyễn Sơn Lâm, ÐGM Bắc Ninh Nguyễn Quang Tuyến, ÐGM Kontum Trần Thanh Chung, ÐGM Mỹ Tho Bùi Văn Ðọc, ÐGM Qui Nhơn Nguyễn Soạn, hai Ðức cha Nha Trang Nguyễn Văn Hoà và Nguyễn Văn Nho, Ðức Giám mục Phó Ðịa phận Vinh Cao Ðình Thuyên, Ðức cha Phụ tá Hà Nội Lê Ðắc Trọng, Ðức cha Phó Ban Mê Thuột Nguyễn Tích Ðức.

Trước giờ dâng thánh lễ, linh mục Tổng đại diện Giáo phận Huế đọc thư của Ðức Thánh Cha và thư của Ðức TGM Chủ tịch Hội đồng Giáo hoàng về Công lý và Hòa bình Nguyễn Văn Thuận. Sau đó linh mục quản xứ chính tòa giới thiệu đôi nét về công trình kiến trúc, phục chế và tân tạo Nhà thờ Chính tòa sắp được cung hiến.

Trong phần nghi thức cung hiến nhà thờ, sau khi Ðức TGM Têphanô đổ dầu thánh xuống giữa bàn thờ và 4 góc bàn thờ, 12 linh mục khách quí đã được mời đi xức dầu 12 cây cột của thánh đường trong đó chúng tôi nhận thấy có Linh mục Gioan Baotixita Etcharren, Bề trên Hội thừa sai Paris, Linh mục Francois Boyer thuộc Hội Xuân Bích, ngoài ra là các linh mục tổng đại diện các giáo phận, bề trên giám tỉnh các dòng tu có mặt tại Huế vào dịp này.

Thánh lễ tạ ơn và cung hiến nhà thờ chính tòa Phủ Cam nhân dịp kỷ niệm 150 năm thành lập Giáo phận Huế đã kết thúc vào lúc 9 giờ ngày 29 tháng 6 năm 2000. Lời Kinh TẠ ƠN "TE DEUM" được hát bằng tiếng La tinh đã gây nhiều cảm xúc và gợi nhớ nơi nhiều người. Vâng, Hội thánh Công giáo tại Việt Nam, Giáo phận Huế, chỉ còn biết muôn ngàn đời dâng lời tạ ơn Thiên Chúa, tri ân tiền nhân anh dũng và nguyện chan hòa với đồng bào, với Quê Hương Việt Nam, mãi mãi.