Fr.X.. Ðặng Phước Hoà, C.Ss.R.

Ngày 10 tháng 8

Nhận lời mời, chúng tôi đến thăm các nữ tu Dòng Chúa Quan Phòng Việt Nam đang phục vụ tại Phnom Penh. Ở đây có 7 chị làm việc trong các lãnh vực khác nhau: giáo dục đức tin, cộng tác với Tu Hội Maryknoll và Dòng Tên. Có 3 chị hoạt động ở Siêm Reap và 2 chị đang miệt mài gieo vãi tình yêu Chúa Kitô tại Battambang. Các chị tại Phnom Penh mới mua thêm một căn nhà lầu 2 tầng, có vườn trước và sau, làm nơi tĩnh tâm cho các linh mục và cơ sở văn hóa. Ðể xóa nạn mù chữ và giúp đỡ nơi ăn chốn ở cho các em Công Giáo Việt - Miên nghèo, các chị tổ chức một lớp học tiếng Miên và dành 5 phòng cho các thanh nữ ở xa trọ học. Mỗi khi rãnh rỗi, các thanh niên Công Giáo dùng sân trước làm sân bóng chuyền giải trí. Qua cơ sở này, các chị hy vọng sẽ có ơn gọi mới đáp ứng cho nhu cầu khẩn thiết của Dòng cũng như của Giáo Hội Kampuchia. Ðể lớp học tiếng Miên dành cho các em từ 8 - 10 tuổi còn tiếp tục mãi, các nữ tu phải phát cho mỗi em một ký gạo (1 Mỹ kim mua được 4 ký) mỗi ngày. Nếu không có gạo đưa về cho gia đình mỗi ngày, các em sẽ phải đi ngắt rau muống bán kiếm tiền cho gia đình. Nhờ sự trợ giúp của Dòng Mẹ bên Pháp, các chị mới có thể tiếp tục chương trình này cho khoảng 20 em đang theo học. Ða số người Việt biết nói tiếng Miên, còn trình độ đọc và viết rất thấp. Vì thế, họ không thể nào ghi danh vào Trường Kỹ Thuật của Dòng Don Bosco hoặc xin vào làm việc tại các hãng may mặc ở Phnom Penh được. Việc giáo dục văn hóa cho thanh thiếu niên Công Giáo Việt-Miên nghèo là vấn đề cấp thiết mà Giáo Hội Kampuchia đang đương đầu. Không có văn hóa là không có ơn gọi và đời sống luân lý sẽ xuống thấp. Cả một Ðịa phận Phnom Penh rộng lớn chỉ có 4 chủng sinh sắp chịu chức và 2 thỉnh sinh, và riêng người Việt tại đây, con số mãi dâm và bệnh nhân AIDS càng ngày càng tăng. Xin Chúa cho Giáo Hội Kampuchia sớm giải quyết vấn đề gay go này.

Sáng hôm nay chúng tôi đến văn phòng làm việc của Tu Hội Maryknoll tại Chak Ang Rae Krom, nằm trên quốc lộ số 2 hướng về Châu Ðốc và Long Xuyên. Ðây là một một ngôi nhà 2 lầu nhỏ hẹp nay biến thành trạm xá Seedling of Hope. Có chừng 5 bệnh nhân đang chờ khám bệnh ở gian trước. Ai cũõng ốm đen, hốc hác, mệt mỏi. Ði sâu vào trong, chúng tôi gặp một thiếu nữ lom khom trước những thùng carton lớn. Có lẽ chứa các vật dụng y khoa. Cô ta đưa chúng tôi lên lầu gặp Margrethe Juncker, một bác sĩ thiện nguyện người Ðan Mạch. Vì Cha Jim Nooman đi vắng nên chúng tôi hỏi bác sĩ về công việc thường xuyên của trạm xá Seedling of Hope. Bác sĩ cho biết trạm xá là nơi theo dõi bệnh trạng và phát thuốc cho các bệnh nhân AIDS. Những bệnh nhân nào không có thân nhân sẽ được giới thiệu đến trạm xá của các nữ tu Truyền Giáo Bác Ái hoặc trạm xá của Tu Hội Maryknoll để được chăm sóc tại chỗ. Những bệnh nhân nào có thân nhân sẽ được điều trị tại gia. Việc phục vụ hoàn toàn miễn phí. Chúng tôi giật mình trước nỗi lo lắng của bác sĩ: có đến trên 50% bệnh nhân AIDS là người Việt Nam và một số bệnh nhân Việt của trạm xá đang cư ngụ bên kia đường. Ðáp lại câu hỏi của chúng tôi, bác sĩ tiết lộ có một số gia đình Công Giáo Việt Nam sống trong xóm đó. Sau khi cám ơn và từ biệt bác sĩ, chúng tôi qua bên đường tìm kiếm những con chiên khốn khổ và âm thầm của Ðức Kitô.

Con đường nhỏ hẹp, rác rưởi, gập ghềnh dẫn chúng tôi vào sâu hút bên trong. Chẳng có nhà nào có bàn thờ Chúa trên đoạn đường đã qua. Chúng tôi mạnh dạn bước lên cầu khỉ bắt đầu vào khu nhà sàn xập xệ trên bờ sông Bassac (sông này chảy vào sông Hậu Giang của Việt Nam). Ðã thấy một vài nhà có bàn thờ Chúa ở bên trong. Qua lời hỏi thăm, chúng tôi được dẫn đến nhà Bác Bảy Hoa, một người đàn ông đứng tuổi có uy tín trong xóm. Nghe chúng tôi là tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế từ Hoa Kỳ sang thăm, chẳng mấy chốc nhà Bác Bảy Hoa đầy người, đủ mọi hạng tuổi, vây quanh chúng tôi. Mỗi người, một câu cho chúng tôi biết rằng: họ thuộc Họ Ðạo Chak Ang Rea Krom nhưng nhà thờ và một số lớn gia đình bị chính quyền bắt dời đi chỗ khác với lý do cư ngụ bất hợp pháp. Chẳng có đất để "cắm dùi", bà con bèn tị nạn trong nghĩa trang của bộ đội Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh. Hiện nay, toà Ðại Sứ Việt Nam vẫn còn sở hữu khu nghĩa trang này. Người sống và người chết bây giờ chen chúc nhau sống trong đó. Số phận của bà con đang tiếp chuyện chúng tôi cũng đang bấp bênh. Không biết lúc nào sẽ bị chính quyền giải tỏa. Chúng tôi hứa sẽ đến gặp bà con bất hạnh đó. Trước khi ra về, chúng tôi cùng với bà con quây quần trước ảnh Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp thật lớn của gia đình Bác Bảy Hoa dâng những lời kinh tin tưởng và phó thác vào lòng từ mẫu vô bờ bến của Mẹ. Xin Mẹ trở nên nguồn an ủi và hy vọng cho đoàn con bất hạnh vẫn ngày ngày đặt vào đôi tay Mẹ tương lai của cá nhân và gia đình.

Nhờ các nữ tu Dòng Chúa Quan Phòng liên lạc giúp, chúng tôi được Cha Phêrô Tín hẹn gặp sáng hôm nay tại Giáo Xứ Phanxicô Xavier của ngài. Anh Hùng và anh Hậu của Họ Ðạo Svay Pak tình nguyện đưa chúng tôi đi. Chiếc Toyota Camry 88 lăn bánh trên quốc lộ I khá tốt chạy về hướng Tây Ninh và Thủ Dầu Một. Bên trái chúng tôi, con sông Mekong loáng bạc dưới ánh nắng thong thả xuôi về Tiền Giang. Khoảng nửa giờ sau, xe rẽ vào khu vực Chùa Champa và đi sâu vào trong làng đến gần bờ sông Mekong. Ðể xe lại, chúng tôi cởi giầy lội nước vào xóm đạo. Mực nước hơn mắt cá chân một chút. Nước thật mát nhưng đục ngầu xông hắt mùi bùn.

Vừa đến đầu ngõ, đã thấy Cha Tín tươi cười chào đón. Tay bắt mặt mừng, thấy ấm lòng hẳn vì gặp được một linh mục Việt Nam, địa phận Mỹ Tho dám sống chết cho con chiên đất Việt đang lưu lạc nơi xứ người. Cha Tín người tầm thước, ăn mặc bình dân, da sạm đen vì rong ruổi đó đây lo cho bổn đạo. Giọng ngài run run vì cổ họng bị đau lâu năm nhưng không được chữa trị đúng mức. Ngài mời bốn chúng tôi vào nhà xứ rất khang trang rộng rãi gồm một phòng ở, một nhà bếp và một phòng họp. Song song với nhà xứ là một căn nhà gỗ mái tôn vách ván dùng làm Câu Lạc Bộ Thanh Niên. Ðáp lại những câu hỏi chúng tôi, ngài thong thả kể lại chuỗi đường vượt biên đường bộ, bị bắt tù, và duyên cớ ngài ở lại để giúp phần thiêng liêng cho bổn đạo Việt kiều.

Chuyện thành lập giáo xứ cũng thật hy hữu. Năm đó, vùng này bị lụt. Một ông già Miên nằm mộng thấy một người đàn ông Tây Phương đến xin ông vớt lên khỏi nước. Cho là mộng mị, ông chẳng để tâm tới. Nhưng 3 đêm liền, ông đều mơ thấy xẩy ra giống như vậy. Bán tín bán nghi, trời vừa hừng đông, ông đã đến bờ sông mà người Tây Phương trong mộng đã chỉ tìm kiếm. Ngó dáo dác một hồi, ông chợt để ý đến một tượng gỗ bằng gần hai gang tay nổi dập dờn gần đó. Ðúng là người đã đến xin ông trong giấc mơ. Ðem tượng gỗ về nhà, ông thờ ơ để trên tủ gỗ coi như một món trang trí nhà cửa. Trong thời gian đó, trong xóm bị dịch khá nặng. Chạy thầy không khỏi, uống thuốc không hết. Cả người lẫn súc vật đua nhau lăn đùng ra chết đầy làng. Trong cơn nguy biến, ông già mới chợt nhớ đến ông Tây mình vớt ngày nào. Ông bỗng nhiên tin tưởng buột miệng kêu xin. Lạ thay, người trong gia đình được khỏi bệnh. Lấy nước xối trên tượng gỗ rồi đem cho súc vật uống cũng khỏi. Tiếng đồn lan nhanh. Mọi người Miên tuốn đến xin ơn đều được khỏi cơn bệnh hiểm nghèo. Họ đặt tên cho tượng gỗ là Tapao (Thần Nổi) và mách nhau khắp nơi. Một Bác người Việt, đã trọng tuổi nghe nói đến sự linh thiêng của Tapao người Tây Phương, liền hiếu kỳ rủ một số người Việt đến xem cho biết. Cả nhóm mới khám phá ra là tượng Thánh Phanxicô Xaviê mặc áo dòng đen, choàng bên ngoài áo các phép, tay phải cầm Thánh Giá, tay trái đang ban phép lành. Ðược phép của ông Miên già, Bác liền rước Thánh Phanxicô Xaviê về nhà thờ của xóm đạo. Bà con Công Giáo khắp nơi nghe tin liền tuôn về xóm đạo ở càng ngày càng đông để tìm sự che chở của thánh nhân. Thế là Giáo Xứ Thánh Phanxicô Xaviê ra đời vào năm 1984. Ðược phép của chính quyền và giáo quyền, bà con giáo dân đóng góp, xây dựng, và khánh thành ngôi Thánh Ðường vào năm 1998. Hiện nay, giáo xứ có 187 gia đình, khoảng 1.500 người. Hầu hết sống nghề đánh cá và thợ mộc. Vì không có đất, bà con cất nhà sàn dọc theo bờ sông Mekong. Mỗi năm chịu lụt 4 tháng. Nhờ lời cầu bầu của Thánh Phaxicô Xaviê, mỗi năm đất bồi vào bờ thêm nhiều làm bà con hết mối lo đất lở. Nhớ ơn phù giúp của Thánh Nhân, họ đạo xây một tượng đài trước nhà thờ dâng kính ngài.

Dùng xong bữa cơm trưa do Cha Tín khoản đãi, chúng tôi may mắn gặp được những nhân chứng của chuyện lạ kể trên. Tuy cuộc sống làm cho thân xác tiều tụy nhưng đức tin của họ thật sống động. Chúng tôi còn được biết Cha Tín có thành lập - trong phạm vi nhỏ - Hội Têrêsa qui tụ một số bạn trẻ đại diện từ các họ đạo đến. Một tháng một lần, các bạn trẻ gặp nhau sinh hoạt, học hỏi tại Giáo Xứ của ngài như là một trung tâm sinh hoạt cho các họ đạo Việt Nam. Ngoài ra, mỗi thứ Bảy đầu tháng, các Cha thay phiên nhau đến dạy những vấn đề cần thiết cho các Thầy Giúp Lễ. Nói đến các Thầy Giúp Lễ là nhớ đến Cha Thomas, Tu Hội Maryknoll. Chính ngài đã thành lập các họ đạo Việt Nam và ban chức Giúp Lễ để những người được chọn chia sẻ Lời Chúa và trao Mình Thánh Chúa cho bà con trong họ đạo khi Cha không thể đến dâng lễ được. Dù địa phận thiếu linh mục ban Bí Tích cho giáo dân, nhưng các Ðức Cha hiện nay muốn bãi bỏ hệ thống Giúp Lễ của Cha Thomas. Trước khi ra về, tôi biếu ChaTín một ít ảnh thánh để dành làm quà cho các trẻ của Giáo Xứ. Ngài vui mừng cám ơn và ao ước có những ảnh đeo cổ để thưởng cho các em lãnh các Bí Tích hằng năm. Trên đường ra về, tôi thầm cám ơn Chúa đã đưa tôi đến đây để củng cố lòng tin của tôi khi thấy quyền năng tỏ tường của Chúa trên dân Ngài.

Hôm qua, Chúa nhật ngày 13 tháng 8, anh em chúng tôi trở lại Họ Ðạo Svay Pak dâng Thánh Lễ với bà con theo như lời đã hứa Chúa nhật tuần trước. Lần này, rất đông giáo dân ở những vùng lân cận kéo về dự Thánh Lễ Việt ngữ sau 13 năm dài và để nghe ông Cha Dòng Chúa Cứu Thế giảng sau gần 50 năm vắng bóng các tu sĩ áo đen cổ trắng đến giảng đại phúc. Ca đoàn do nữ tu Sina điều khiển cũng chọn toàn những bài thánh ca Việt Nam. Ban Hành Giáo Svay Pak phải "nối dài nhà thờ" bằng những tấm bạt nylon màu xanh cho bà con cô bác dự lễ. Trước Thánh Lễ, Cha Hoà đã mệt nhoài vì hối nhân đến xưng tội đông quá. Sau Thánh Lễ, anh em chúng tôi dành giờ sinh hoạt riêng với nhóm thanh niên thiếu nữ. Cả hai bên đều có món quà tinh thần cho nhau: các bạn trẻ trình bày vũ điệu Kampuchia, đáp lại, chúng tôi song ca bài "Vào Ðời" của Linh Mục Thành Tâm. Nhóm trẻ Svay Pak và chúng tôi có thật nhiều kỷ niệm và ước mơ cho nhau.

Hôm nay, chúng tôi dành trọn một ngày cho những việc riêng tư để thời gian còn lại đi thăm các Họ Ðạo xa gần theo lời của các Ban Hành Giáo. Chúng tôi thật an tâm khi có Bác Út Tâm, Trưởng Ban Hành Giáo của Họ Ðạo Bu Ðinh, tình nguyện hướng đạo cho chúng tôi trong những ngày sắp tới. Thế là đã trải qua nửa cuộc hành trình thăm viếng bà con Việt Nam tại Kampuchia.

Buổi chiều, chúng tôi ghé qua văn phòng hãng Malaysia Airlines để xác định ngày giờ về Hoa Kỳ, rồi tạt vào Chợ Mới (Central Market) kiếm ít quà Kampuchia cho anh em trong nhà. Ði mỏi cả chân mà chẳng thấy món gì hấp dẫn. May sao, đi kiếm mua túi"dzết" kiểu Kampuchia chẳng có thì gặp được một chị Việt Nam bán võng. Mua mở hàng cho chị hai cái để về treo trong vườn nhà cho anh em dùng. Xuống chợ Russian Maket, chúng tôi sắm được ít tượng gỗ voi về làm quà cho anh em. Thế nào tôi cũng biếu cho Cha Ðoàn Trọng Sơn, CSsR, một chú voi gỗ nhân ngày sinh nhật tứ tuần của ngài. Loay hoay thế mà cũng trôi mất một ngày. Chúng tôi về lại khách sạn chuẩn bị cho cuộc hành trình xa sắp tới.

Từ ngày hôm nay trở đi, chúng tôi dành hết thời gian còn lại đi thăm những họ đạo dọc theo nhánh sông Bassac trước rồi đến những họ đạo nằm ven mé sông Mekong sau. Hôm nay, chúng tôi mừng lễ Ðức Mẹ Hồn Xác Lên Trời tại Họ Ðạo Bu Ðinh, một nhà thờ nổi trên bãi sình đầy rác rưởi và lục bình. Ngày hôm sau (16 tháng 8), có khoảng 100 giáo dân đi hai xe du lịch lớn tháp tùng chúng tôi xuôi về Họ Ðạo Sa Ang, Tam Bảng (Po Thy Ban), và Bình Di (Chrey Thom). Ðoạn đường thật xấu, chi chít những "hố bom B 52". Ðể đến Họ Ðạo Tam Bảng, đoàn chúng tôi phải dùng xuồng máy qua sông. Nhìn con nước xuôi về Nam mà nhớ đến quê hương. Sau đó, chỉ còn một số nhỏ theo chúng tôi hướng về Bình Di, giáp biên giới Châu Ðốc, Việt Nam. Cách Bình Di khoảng 3 cây số, nhóm chúng tôi phải lấy xe đúp (Honda ôm) tiếp tục hành trình vì cầu cống đang được sửa lại. Vì tới Bình Di đã tối, Cha Hoà và Ban Hành Giáo đồng ý có một Thánh Lễ vào sáng ngày mai. Ðêm về, ngủ chẳng tròn giấc. Nào là tiếng ểnh ương kêu, nào là tiếng chó gầm gừ xâu xé nhau vì miếng ăn. Bấc giác tôi tự hỏi lòng: Liệu có chịu được khi Chúa gửi đến đây chăng? Tôi mong ra đến biên giới Việt-Miên để nhìn mảnh đất quê hương giờ này ra sao. Phì nhiêu hay cằn cỗi? Ước mơ có bấy nhiêu mà cũng chẳng thành vì sau bữa ăn trưa, Cha Hoà đi thăm kẻ liệt. Chẳng biết về sớm hay muộn nên tôi cứ đi ra đi vô lòng nôn nao vô chừng. Có chừng mươi bé gái luẩn quẩn ngoài phòng khách. Tôi ra gợi chuyện cho qua giờ, mới hay chúng tới để tiễn chúng tôi đi. Các em thật đơn sơ chân thành. Có vài em trong nhóm, sáng qua biên giới học tiếng Việt, chiều về bên này học tiếng Miên. Nỗi lo của các em và gia đình sắp tới là làm sao có xe đi học trường trung học cách xa mấy cây số. Tôi an ủi các em bằng vốc kẹo chanh đem từ Hoa Kỳ sang. Quên hết nỗi lo, giờ chỉ biết toe toét cười nói: "Kẹo ‘ngoại’ cũng bằng kẹo ‘nội’, phải không mấy đứa?" Tiếng nói giọng cười hồn nhiên của chúng làm tôi cũng vui lây quên mất quê hương ẩn sau chòm cây xanh. Trưa mai (ngày 17 tháng 8) nhóm chúng tôi ngược về Phnom Penh. Nhớ lại con đường hố bom mà ngao ngán. Sáng sớm ngày 18 tháng 8, Bác Út Tâm và 3 người con của Bác dùng Honda đưa chúng tôi đi thăm hai họ đạo Hố Trư (Flou Tray) và Ván Ép (Rong Chak) bên bờ sông Mekong. Một lần nữa chúng tôi có dịp đi ghe máy qua sông. Gió sông lồng lộng thổi rát cả mặt. Chợt nhớ ngày nào vượt biển xa rời quê hương yêu dấu. Khi về lại Phnom Penh, 3 chiếc xe của chúng tôi phải đi sát nhau để tránh mọi nguy hiểm có thể xẫy ra trên quốc lộ số 1 vừa tối, vừa vắng xe. Trưa ngày 19, Bác Út Tâm và chị Ngọc Xuân đưa chúng tôi đi xem vết tích của nhà thờ Russey Keo. Tôi có chụp ít tấm hình đem về cho Cha già Lê Huy Bảng của Dòng ở Hoa Kỳ xem nơi ngài đã đến giảng đại phúc thuở nào nhưng nay chẳng còn gì cả.

Theo lời xin của một số Ban Hành Giáo, chúng tôi tiếp tục khăn gói lên đường gặp gỡ bà con bổn đạo Việt Nam sau Thánh Lễ Chúa Nhật 20/08 tại Họ Ðạo Pochentong bên cạnh nghĩa trang Bộ đội Việt Nam, nơi bà con di tản của Họ Ðạo Chak Ang Re Krom đang trú ngụ. Có tin vui từ Ban Hành Giáo Chak Ang Re Krom: "Ðức Cha đã mua cho họ đạo khu đất để ở và làm nhà thờ. Sau mùa lụt sẽ dời về đất mới." Tạ ơn Chúa vô vàn! Tại đây, tôi có dịp gặp cô bác anh chị trong Hội Gia Ðình Thánh Gia. Thoạt đầu, hội chỉ quy tụ những anh em tu xuất của chủng viện Ba Nam ngày xưa với mục đích: sống đùm bọc nhau trên xứ lạ quê người và tận tình làm việc tông đồ trong mọi lãnh vực. Sau này, để có thêm người cộng tác vào việc tông đồ, hội kết nạp thêm phụ nữ vào nữa. Hiện nay, hội có đúng 30 hội viên. Hầu như nhà thờ của họ đạo Việt Nam nào được xây lên cũng có bàn tay đóng góp ít nhiều của Hội Gia Ðình Thánh Gia.

Chiều đó, có Bác Út Tâm và Dì Bảy y tá hộ tống chúng tôi đi Hố Lương (Neak Luong). Chiếc Toyota Camry 89 đưa bảy người xuôi theo sông Mekong. Chúng tôi phải mua đứt một băng ghế để 3 người ngồi thoải mái, chứ không gã tài xế sẽ nhét thêm một người vào nữa là như nêm cối. Băng ghế trên, tội nghiệp Dì Bảy, Dì đành lòng ngồi nép một chút để vừa đủ cho 4 người, kể cả tài xế. Xuống bến xe, chúng tôi lên phà qua bên kia sông Mekong là tới Hố Lương, thuộc địa phận Kampong Cham và Tỉnh Prey Veng. Tại họ đạo này, Cha Hoà không làm lễ được vì chưa xin được phép của Cha Quản Nhiệm. Giáo Xứ này đông giáo dân Việt Nam nhất (300 gia đình Công Giáo). Tại đây cũng có hai chùa Việt Nam vì có đến 700 gia đình thiện nam tín nữ. Tuy không làm lễ được, nhưng Cha Hoà đã chia sẻ Lời Chúa cho bà con. Qua một đêm không tròn giấc ở đây, ngày mai chúng tôi lên xuồng máy qua Mekong trở lại địa phận Phnom Penh đến Họ Ðạo Hố Gai (Kumpung Chumlong). Sau Thánh Lễ, chúng tôi vội đến Họ Ðạo Cù Lao Kết (Kok No Rea) nằm trên đường về Phnom Penh. Họ đạo này đáng thương lắm! Nước lũ dâng ngập nửa nhà thờ. Ban Hành Giáo mua ván làm sàn trên mặt nước, bởi thế, lúc đứng dậy đầu chúng tôi gần đụng mái nhà thờ. Thật thú vị khi tham dự Thánh Lễ, nhìn xuống chân thấy con nước rì rào chảy qua hoà lời tán dương Thiên Chúa. Họ đạo đang xoay tiền để mua khoảng đất khô trên bờ sông làm nhà thờ. Chẳng biết đến bao giờ mới được. Khi hoàng hôn bắt đầu xuống cũng là lúc chúng tôi lên xuồng máy đến thăm Họ Ðạo Bãi Cải (Arey Ksach) bên kia Mekong. Thánh Lễ cuối cùng với bà con Việt trên đất Kampuchia được dâng lên trong cơn mưa rả rích làm lòng thêm chùng. Trong bài giảng, Cha Hoà nói lời từ biệt và trao dâng toàn thể bổn đạo Việt Nam cho lòng Chúa nhân từ và Từ Mẫu Hằng Cứu Giúp. Chẳng biết đến khi nao mới gặp lại nhau. Còn nhiều cách trở lắm mới có thể đến cùng chia ngọt sẻ bùi với đồng bào tôi ở vùng đất nhiều đau thương này.

* * *

Sau một ngày nghỉ ngơi và thu dọn hành lý, chúng tôi về lại Hoa Kỳ vào sáng ngày 23 tháng 8. Chấm dứt 18 ngày hành hương gặp gỡ, cảm nghiệm và đem niềm vui hy vọng của Thiên Chúa đến cho đồng bào Công Giáo Việt Nam tại Kampuchia. Không như lúc chúng tôi xuống phi trường Pochentong, đầy lo lắng và cảnh giác, một số Cô Bác anh chị đem xe đón chúng tôi ra phi trường. Lúc này vầng tim ấm áp bao nhiêu, lúc chia tay vào phòng cách ly vầng tim thổn thức bấy nhiêu. Tôi vội quay đi không dám nhìn giòng lệ nhòa trên mắt họ. Bác Thanh đã đứng tuổi rồi cũng run giọng hẹn ngày gặp lại. Tạ ơn Chúa và Mẹ vì những tấm lòng đáng quí đó.

Ngồi trên phi cơ, tôi nhớ lại những gì Cha Hoà làm để củng cố đức tin của bổn đạo và những bất hạnh họ gặp phải trong cuộc sống lưu vong. Tới họ đạo nào cũng vậy, Cha Hoà dành ra nửa giờ đố vui giáo lý cho các em. Em nào trả lời trúng được thưởng 500 Riel (1 Mỹ kim đổi được 3.950 Riel). Sau giờ đố vui là giải tội cho người lớn. Có Cha giải tội bằng tiếng Việt nên bổn đạo gọi nhau đi rất đông đến nỗi Cha Hoà giải tội không kịp thở phải hẹn sau Thánh Lễ tiếp tục giải tội. Cha Hoà còn dành giờ gặp nam giới, nữ giới riêng để khuyên họ can trường sống niềm tin của các Thánh Tử Ðạo Việt Nam trong mọi hoàn cảnh và nêu gương sáng cho con cháu. Nếu họ đạo nào có kẻ liệt, Cha cũng đến thăm, cầu nguyện và cho rước của ăn đàng. Ở họ đạo nào tôi cũng nghe bà con nhắc nhớ đến các Cha thừa sai Dòng Chúa Cứu Thế giảng đại phúc mấy mươi năm trước và ao ước chúng tôi trở lại tiếp nối bước đi của bậc cha anh. Nghe lời ấy, vừa hãnh diện, vừa mủi lòng.

Bà con Công Giáo bên ấy thường làm nghề đánh cá, mua bán ve chai, thợ mộc thợ nề. Chỉ có một số nhỏ là khá giả, phần đông là nghèo khổ. Cả gia đình đổ ra đi làm mới có miếng ăn. Vì chiến tranh, bà con chạy về Việt Nam không đất không nhà, rồi trở lại đất Miên với hai bàn tay trắng. Có được cái nhà miếng đất lại chạy về Việt Nam để giữ mạng sống. Cứ thế hoài bà con mình thành kẻ vô gia cư, vô địa táng. Hỏi rằng: Ở đâu cũng khổ, sao không về quê hương mình làm ăn. Xin đáp: Ở Miên khổ thiệt nhưng ít là còn miếng cháo húp. Chứ ở xứ mình mà khổ thì có nước nhăn răng. Sao mà thấy xốn xang trong lòng! Bà con mình không có đất làm nhà nên đi thuê đất bên cạnh bờ sông cho rẽ. Mỗi năm tiền thuê chừng 10 đến 20 Mỹ kim tuỳ theo vị trí đất. Dẫu biết rằng đất bên cạnh bờ sông mỗi năm chịu lụt 4 tháng nhưng biết cách nào hơn. Ðất nơi khô ráo thì mua không nổi. Thuê đất bên bờ sông tuy bấp bênh mà lại dễ cho nghề đánh cá. Nghề cá hai năm trước, có làm có ăn. Hai năm sau này, có làm chẳng đủ ăn. Chính quyền các cấp thi đua xuống hạch sách đủ điều để làm tiền bà con mình Chạy tiền đóng cho mấy ổng còn bở hơi tai thì còn tiền đâu mà ăn với uống. Hỏi rằng: Sao không đến xin Hội Nhân Quyền hay toà Ðại Sứ Việt Nam can thiệp giúp cho. Xin thưa: Hội nhân quyền chẳng để tâm giải quyết cho, còn toà Ðại Sứ Việt Nam thì khuyên: "Thôi! Mình ở nước người ta nên ráng mà chịu đựng bà con ơi!" Cũng mang danh là Việt kiều, sao bà con Việt kiều ở Kampuchia khổ quá xá! Cũng vì miếng ăn mỗi ngày, có giờ đâu mà cắp sách đến trường. Họ Ðạo Hố Gai vừa được Hội Coerr của Thái Lan giúp xây cho ngôi trường khá khang trang. Ðầu năm học, số học sinh ghi danh trên 150 em. Chưa tới nửa năm sĩ số tụt xuống còn 17 em. Người Miên biết người Việt giỏi hơn họ nên dứt khoát không nhận vào trường công lập. Có đút lót để được đi học đi chăng nữa, khi ra trường họ không cấp chứng chỉ cho mình. Họ muốn người Việt trên đất Miên không có cơ hội ngóc đầu lên và mãi mãi chìm trong kiếp sống thấp hèn. Thân phận đồng bào máu đỏ da vàng ở Kampuchia như thế đó nhưng lại chẳng ai biết tới. Buồn thay!

Không phải "còn một chút gì để nhớ để quên" mà là còn lắm thứ để nhớ chẳng quên khi nghĩ đến con cháu Tiên Rồng, con cháu các Thánh Tử Ðạo Việt Nam đang hụt vật chất, đang vơi tinh thần tại miền Chùa Tháp xa lạ đó.

Home | Nguyet San | Bao Moi | Bao Cu | Mua Bao
E-mail : ducme@cuuthe.com