Công Nghị Hồng Y

Hôm thứ Tư 21.02.2001, trong ánh nắng tươi đẹp dưới một một bầu trời trong xanh, tại Công trường Ðền thờ Thánh Phêrô ở Vatican đã khai diễn Công hội Hồng y đầu tiên của thiên niên kỷ thứ ba qua việc Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II vinh thăng 44 Hồng Y từ 27 quốc gia. Ðây là nghi lễ thăng Hồng Y lần thứ 8 trong triều đại Ðức Gioan Phaolô II (1979, 1983, 1985, 1988, 1991, 1994, 1998, 2001) và là cuộc phong Hồng y lớn nhất từ trước đến giờ trong lịch sử của Hội Thánh.

Có khoảng 40.000 người tham dự Nghi lễ vinh thăng trọng thể này. Ngoài ra còn có sự hiện diện của 80 Hồng Y khác với phẩm phục đỏ rực, 250 Giám mục với phẩm phục tím, và 12 vị Giáo chủ của các Giáo hội Ðông phương trong phẩm phục đen truyền thống. Riêng về phía đại diện chính quyền các nước, được biết có các phái đoàn chính thức của những nước Honduras, Bolivia, Ecuador, Ái Nhĩ Lan, Ba Lan, Tây Ban Nha, Chile, Côte d’Ivoire, Brazil, Pháp, Ý, Lettonia, Liban, Bồ Ðào Nha, Argentina, Ấn Ðộ, Nicaragua, Ðức, Anh, Columbia. Vị lãnh đạo cao cấp nhất trong các phái đoàn chính phủ là Tổng thống Carlos Flores của Cộng hoà Honduras ở Trung Mỹ; ông đi dự lễ phong Hồng y tiên khởi của quốc gia này Ðức Tổng Giám mục Oscar Andrés Rodriguez Maradiaga của TGP Thủ đô Tegucigalpa. Riêng chính quyền Việt Nam đã không gửi đại diện nào cả mặc dầu Ðức Tổng Giám mục Nguyễn Văn Thuận được phong Hồng Y lần này. Ðược biết trước đó, sau khi có tin về việc Ðức TGM Nguyễn Văn Thuận được chọn làm Hồng Y, phát ngôn viên của Nhà nước CSVN cho rằng đó là công việc nội bộ của Giáo Hội. Dẫu vậy, về phía Giáo hội Công Giáo tại Việt Nam đã có năm Ðức Cha đến dự biến cố trọng thể này: Ðức TGM Nguyễn Như Thể của TGP Huế, Ðức TGM Phạm Minh Mẫn của TGP Sài Gòn, Ðức Cha Nguyễn Văn Yến của GP Phát Diệm, Ðức Cha Trần Xuân Hạp của GP Vinh (hưu), Ðức Cha Nguyễn Văn Sang của GP Thái Bình. Ngoài ra còn có một số linh mục tu sĩ đến từ Việt Nam; đó là chưa kể đến cả ngàn người Công Giáo Việt Nam ở nhiều nơi trên thế giới đến tham dự.

Ðúng 10 giờ 30 sáng, Nghi thức vinh thăng Hồng Y bắt đầu với tiếng hát du dương bằng tiếng Latinh của Ca đoàn. Sau lời chào mở đầu, Ðức Thánh Cha đã đọc công thức đặt Hồng y và long trọng xướng tên 44 Tân Hồng y. Người được gọi đầu tiên là ÐHY Giovanni Battista Re, Tổng trưởng Thánh bộ Giám mục; người thứ hai là ÐHY Nguyễn Văn Thuận, Chủ tịch Hội đồng Giáo hoàng Công lý và Hoà bình. Thay mặt cho các Tân Hồng Y, ÐHY Ré đã nói lên những tâm tình tri ân và bày tỏ lòng trung thành đối với Ðức Thánh Cha. Ðồng thời như để đối lại với những lời bàn tán của giới truyền thông về sức khoẻ sút kém của ÐTC trong những dịp như thế này, ÐHY Ré đã cao ngợi ÐTC trong trọng trách lãnh đạo Giáo hội suốt 22 năm qua và nói rằng: "Dân Chúa vẫn cần đến tấm gương tận tụy của ÐTC ngay cả khi sức khoẻ thể lý sút kém đi bởi vì cùng lúc mọi người thấy nơi ÐTC một tình phụ tử gia tăng, một chứng tá về sự cầu nguyện và chịu đau khổ vì phần ích của Hội thánh."

Sau Bài Ðọc I và Phúc Âm tường thuật về biến cố hai anh em Tông đồ Giacôbê và Gioan được người mẹ xin cho ngồi hai bên Chúa Giêsu, ÐTC đã giảng về ý nghĩa của việc vinh thăng Hồng y là nhằm phục vụ Thiên Chúa và Hội Thánh. Ngài nói: "Giáo hội không nương tựa trên những tính toán và sức mạnh con người, nhưng dựa trên Chúa Giêsu chịu đóng đinh và trên chứng tá của các tông đồ, những vị tử đạo, và các thánh. Chính màu đỏ của phẩm phục mà chư huynh đang mặc nhắc nhở chư huynh về sự khẩn thiết này. Thử hỏi, đây không phải là màu biểu tượng màu biểu tượng của tình thương say mê đối với Chúa Kitô hay sao? Trong màu đỏ này, thử hỏi đây không phải là dấu chỉ ngọn lửa tình yêu đối với Hội Thánh hay sao? Ngọn lửa tình yêu này cần nuôi dưỡng trong chư huynh sự sẵn sàng, nếu cần, cho việc chứng tá cao độ bằng chính việc đổ máu mình ra."

Sau bài giảng, các Tân Hồng y cùng tuyên xưng Ðức Tin và thề hứa trung thành vâng phục ÐTC và những đấng kế vị. Sau đó là cao điểm của buổi lễ khi 44 Tân Hồng y lần lượt lên quì trước ÐTC để nhận mũ đỏ Hồng y và nhận Nhà thờ hiệu toà của mình ở Rôma. (Trên nguyên tắc, vì chỉ có các Hồng y có quyền bầu Giáo Hoàng là Giám mục Giáo phận Rôma nên các ngài phải thuộc về hàng giáo phẩm Giáo phận này và do đó được trao cho trách nhiệm đối với các nhà thờ ở đây mặc dầu chỉ có tính cách biểu tượng).

Ðiều đáng nói ở đây là trong số các Hồng y nhận mũ chỉ có Ðức Hồng y Nguyễn Văn Thuận là được ÐTC đích thân đội trên đầu, các vị khác thì được ngài trao để tự đội lấy. Ðiểm đáng ghi nhận nữa là có ba vị thuộc Giáo hội Công Giáo Ðông phương vẫn đến quỳ trước ÐTC nhận tước vị Hồng y nhưng không không mặc phẩm phục như 41 vị Hồng y khác và không nhận mũ đỏ. Ðó là Giáo chủ Giáo hội Công Giáo Ðông phương tức Ðức Stephanos II Ghattas đứng đầu Giáo hội Coptic ở Ai Cập, Ðức Ignace Moussa I Daoud của Giáo hội Syria, Tổng truởng Thánh bộ các Giáo hội Ðông phương của Toà Thánh, và Ðức Hồng y Lubomyr Husar của Tổng Giáo phận Lviv thuộc Giáo hội Ukraine. Sự kiện này cho thấy Toà Thánh tỏ dấu tôn trọng truyền thống của các Giáo hội Ðông phương. Riêng Ðức Stephanos II Ghattas và Ðức Ignace Moussa I Daoud cũng không có nhận nhà thờ hiệu toà tại Rôma là dấu chỉ thuộc về hàng giáo phẩm Rôma vì hai ngài là Giáo chủ các Giáo hội Công Giáo Ðông phương anh em với Giáo hội Công Giáo Rôma. Tuy vậy, xét về mặt phẩm trật trong Hồng y đoàn, chỉ có hai ngài cùng với 7 Hồng y khác có đẳng cấp Hồng y Giám mục mà thôi, các Hồng y khác hoặc thuộc về đẳng linh mục hoặc thuộc đẳng phó tế. Người cuối cùng nhận mũ đỏ là ÐHY Avery Dulles, 82 tuổi, linh mục thần học gia nổi tiếng của Hoa Kỳ và là con của cố Ngoại trưởng John Foster Dulles dưới thời Tổng thống Eisenhower trước đây. Chậm rãi chống gậy lên quỳ trước mặt ÐTC nhận mũ đỏ nhưng có lẽ phần vì lớn tuổi và phần vì cảm động do đó khi ÐHY Dulles ôm ÐTC thì chiếc mũ đỏ đã rớt vào lòng ÐTC.

Sau khi được trao mũ, các Tân Hồng y đi ôm hôn chào những vị Hồng y khác trong Hồng y đoàn. Nghi lễ được tiếp tục với lời nguyện giáo dân và chúc lành của ÐTC.

Mặc dầu nghi thức trao mũ Hồng Y vào ngày 21.02.2001 đã kéo dài trên 2 tiếng đồng hồ, mọi người đều chú ý theo dõi diễn biến và hô to những câu ủng hộ mỗi khi nghe thấy tên vị Hồng y của nước mình được xướng lên hay khi đến ÐTC quỳ nhận mũ. Riêng người Công giáo Việt Nam vì đi theo từng đoàn riêng nên con số hàng ngàn người dự lễ như bị mất hút trong đám đông. Dẫu vậy, với khăn xanh quàng cổ có hình ÐHY Nguyễn Văn Thuận làm hiệu, một số linh mục, tu sĩ và giáo dân cố gắng ngồi chung với nhau để hò reo khi tên ngài được ÐTC xướng lên hay khi ngài nhận mũ đỏ từ ÐTC.

Theo Văn phòng Báo chí của Toà Thánh, về tường trình Công hội Hồng y lần này có 250 ký giả được cấp thẻ nhà báo chưa kể 400 ký giả đã được cấp thẻ nhà báo thường trực, 180 đài phát thanh tiếp vận với Ðài Vatican, 74 nhóm thu hình cho các đài truyền hình và 40 hãng chụp hình.

Theo chương trình, vào buổi chiều cùng ngày từ 4 g 30 đến 6 g 30, các vị Tân Hồng y tiếp giáo hữu đến chúc mừng, thế mà từ lúc 3 giờ chiều đã có hàng ngàn người đến xếp hàng dọc theo cột hành lang Công trường Ðền thờ Thánh Phêrô để chờ có cơ hội thực hiện điều này. Những Tân Hồng y làm việc trong Giáo triều hay từ các nước có đông tín hữu đi theo tham dự nghi lễ vinh thăng được dành nơi khu vực Ðại Thính đường Phaolô VI trong đó có ÐHY Nguyễn Văn Thuận và 3 ÐHY Hoa Kỳ là Theodore Edgar McCarrick của TGP Washington D.C, Edward Michael Egan của TGP New York và Avery Dulles của Dòng Tên.

Ðể được vào trong chào các Tân Hồng y, giáo hữu phải chờ đến hơn tiếng đồng hồ khiến một số người sốt ruột phải bỏ về vì chờ quá lâu. Theo những người thạo tin tại Vatican thì đây có lẽ là lần đầu tiên một Công hội Hồng y thu hút rất nhiều người. Ở khu vực tiếp của ÐHY Nguyễn Văn Thuận, đoàn người xếp hàng dài hơn những nơi khác, dĩ nhiên đa số người đến chúc là Việt Nam nhưng cũng có Hồng y, Giám mục, linh mục, giáo dân Ý và cả đại sứ các nước đến chào mừng ngài. Mọi người ai nấy đều bày tỏ niềm hân hoan vì ân huệ Thiên Chúa ban cho Hội thánh và Quê hương Việt Nam qua việc vinh thăng Hồng y của ngài.

Một số anh chị em Việt Nam cũng tự động đi đến chúc mừng các vị Tân Hồng Y khác, đặc biệt là các vị có ít người đến thăm. Quả đây là một hành động rất đẹp nói lên ý thức chung của mọi người Công Giáo đối với những vị mục tử trong Hội Thánh Chúa không phân biệt màu da, ngôn ngữ. Riêng đối với anh chị em Công Giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ, họ còn được dịp chào mừng ngoài ÐHY Nguyễn Văn Thuận ba Tân Hồng Y tại quê hương thứ 2 của họ là các ÐHY McCarrick, Egan và Dulles, SJ.

Qua ngày thứ Năm 22.02.2001 nhằm ngày lễ kính Tông Toà Thánh Phêrô, vào lúc 10 giờ 30 sáng tại Công trường Ðền thờ Thánh Phêrô Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II và 44 Tân Hồng y đã dâng Thánh Lễ với sự hiện diện của nhiều Hồng y, Giám mục, linh mục và 30.000 giáo hữu.

Trong bài giảng, ÐTC khuyến khích các tân Hồng y hãy cùng suy tư về sứ vụ của Thánh Phêrô được trao lại cho các vị giáo hoàng. Nhìn nhận rằng sứ vụ này phải là dấu chỉ hữu hình của sự hiệp nhất mà hiện là một vấn đề khó khăn đối với các Giáo hội Kitô khác, ÐTC kêu gọi các Hồng y như là những cộng tác viên thân cận của ngài hãy đóng góp tích cực cho sứ vụ hiệp nhất này. Sau bài giảng, từng Tân Hồng y tiến lên quỳ nhận nhẫn có khắc hình thánh giá và huy hiệu Toà Thánh như một dấu chỉ đặc biệt nói lên sự hiệp nhất giữa các Hồng y và Toà Thánh.

Qua sáng thứ Sáu 23.02.2001, tại Ðại Thính đường Phaolô VI Ðức Thánh Cha tiếp 44 Tân Hồng Y cùng với gia đình và những tín hữu cùng đi theo dự nghi thức vinh thăng. Ðức Thánh Cha đã nói bằng 10 thứ tiếng khác nhau tiêu biểu cho một số ngôn ngữ của các vị Hồng Y: Ðức, Ý, Pháp, Anh, Bồ Ðào Nha, Ba Lan, Ukraine, Litunia, Lativia. Ngài kêu gọi mọi người hãy siêng năng cầu nguyện, làm việc tông đồ, sống hiệp nhất, làm chứng tá và trung thành với đức tin. Cuối cùng, ÐTC nhắc nhở các Tân Hồng Y về công việc mục vụ của mình cho dù có khác nhau nhưng vẫn luôn phục vụ một Ðức Kitô và Hội Thánh là Nhiệm Thể của Người.

Vào lúc 11 giờ sáng thứ Bảy 24.02.2001, Ðức Tân Hồng Y Nguyễn Văn Thuận đã dâng Thánh Lễ Tạ Ơn với Cộng đồng Công Giáo Việt Nam tại Nhà thờ Maria Travestere, Rôma. Hiện diện trong Thánh Lễ có 9 Giám mục trong đó có Ðức Tổng Giám mục Phạm Minh Mẫn của TGP Sài Gòn, Ðức Cha Nguyễn Văn Sang của GP Thái Bình, Ðức Cha Nguyễn Văn Yến của GP Phát Diệm và Ðức Cha Trần Xuân Hạp của GP Vinh (hưu), Ðức ChaWilliam Murphy, Giám mục Phụ tá TGP Boston (Hoa Kỳ). Ngoài ra còn có khoảng gần 200 linh mục đồng tế và 800 giáo dân tham dự Thánh Lễ mà đa số là Việt Nam từ nhiều nơi trên thế giới qui tụ về.

Ðầu Thánh Lễ, sau lời chào mừng đến Tân Hồng Y và giáo hữu tham dự của Cha Chính xứ là lời chúc của Ðức Cha William Murphy, đại diện cho Ðức Hồng Y Bernard Law của TGP Boston phải trở lại Hoa Kỳ sáng sớm cùng ngày vì công việc mục vụ sau khi tham dự Công hội Hồng Y hôm 21.02. ÐGM Murphy gợi lại tình thâm giao giữa 2 vị Hồng Y Mỹ và Việt khởi đầu từ chuyến viếng thăm của ÐHY Law đến Hà Nội năm 1991 và đã gặp ÐHY Thuận lúc đó đang cư trú tại Ðại Chủng Viện Hà Nội sau thời gian bị nhà nước cộng sản giam cầm. ÐC Murphy ca ngợi ÐHY Nguyễn Văn Thuận như là biểu chứng của niềm hy vọng và tình yêu đối với Hội Thánh và đối với Dân tộc Việt Nam, cũng như cầu chúc ngài luôn mãi là chứng nhân của hy vọng, hoà bình và tình yêu cho khắp thế giới.

Thánh Lễ được diễn ra trong bầu không khí trang nghiêm và sốt sắng hoà với niềm vui tươi phấn khởi của cả cộng đoàn được biểu hiện qua những tiếng hát du dương của ca đoàn gồm các tu sĩ Việt Nam làm việc và theo học tại Rôma.

Trong phần thuyết giảng, ÐHY nói đến ba cảm nghiệm của Ðức Mẹ Maria khi được sứ thần truyền tin về việc phải cưu mang Ðấng Cứu Thế: ngạc nhiên kinh hoàng trước việc được Thiên Chúa tuyển chọn làm Mẹ Ngôi Hai Nhập Thể, run sợ trách nhiệm trước phận vụ đồng công hợp tác trong sứ mạng cứu rỗi nhân loại của Thiên Chúa, và yêu mến hiến dâng theo thánh ý Chúa. ÐHY thố lộ rằng đó cũng là những tâm tình của ngài khi được Ðức Thánh Cha chọn làm Hồng Y. Theo ngài, đó chẳng qua chỉ là do lòng thương xót Chúa qua Ðức Thánh Cha đối với Giáo hội và quê hương Việt Nam. Ðồng thời, ÐHY nói lên lòng yêu mến của mình đối với Giáo hội Việt Nam đã cưu mang ngài kể cả trong những khi gặp thử thách tù đày. Ngài nhắc đến việc Ðức Cố TGM Nguyễn Kim Ðiền của TGP Huế đã 3 lần gửi thư tay vào tù cho ngài, khuyến khích ngài hãy can đảm chấp nhận và phó thác vào Thiên Chúa và tin rằng Thiên Chúa đang dùng ngài như Giuse bị bán làm nô lệ nơi đất Ai Cập ngày xưa. Cuối cùng, ÐHY nhắn nhủ mọi người hãy đặt tin tưởng và lòng mến vào trong tay Mẹ Maria, Mẹ La Vang.

Cuối Thánh Lễ, Ðức Cha Nguyễn Văn Sang của GP Thái Bình đọc thư chúc mừng của ÐHY Phạm Ðình Tụng, TGM Hà Nội kiêm Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam, ca ngợi Tân Hồng Y là chứng nhân của niềm hy vọng cho Giáo hội. Sau đó Ðức TGM Phạm Minh Mẫn của TGP Sài Gòn đã chia sẻ tâm tình tạ ơn Thiên Chúa cùng với cả Giáo hội Việt Nam. Ðức TGM còn nói đến Ðức Tân Hồng Y như là vị mục tử tiền nhiệm của mình, một vị mục tử nêu cao gương sáng của đức tin, hy vọng và tình yêu Thiên Chúa qua cuộc đời, bút tích và chính sự gian khổ trong lao tù. Lời chia sẻ đơn sơ nhưng mang nhiều ý nghĩa sâu xa của Ðức TGM Sài Gòn đã được mọi người đón nhận nhiệt tình qua những tràng vỗ tay suốt bài nói của ngài. Cuối cùng, Ðức Ông Ðinh Ðức Ðạo, Giám đốc Văn phòng Phối kết Tông đồ Mục vụ Việt Nam Hải ngoại đã thay mặt cho toàn thể Cộng đồng Dân Chúa Việt Nam tại hải ngoại bày tỏ niềm vui và gửi lời chúc mừng đến Tân Hồng y.

Sau khi Thánh Lễ kéo dài gần 2 giờ kết thúc, mọi người được mời tham dự tiệc mừng được tổ chức trong khu vực nhà xứ.

Ðược biết, nhân dịp Ðức TGM Nguyễn Văn Thuận được vinh thăng Hồng y, ở Việt Nam các cộng đoàn Dân Chúa đã tổ chức những Thánh lễ Tạ ơn Thiên Chúa và cầu nguyện cho ngài như tại Sài Gòn, Huế, Nha Trang, La Vang. Riêng về Ðức Tân Hồng y đã có mặt tại Úc từ ngày 4 đến 7 tháng 3 để thăm bà cố năm nay 98 tuổi vì già yếu nên không thể đi Rôma dự nghi thức vinh thăng Hồng y của người con yêu quý. Nhân dịp này, Hội đồng Giám mục Úc đứng đầu là Ðức Hồng y Edward Bede Clancy, TGM của TGP Sydney và đương kim Chủ tịch Hội đồng Giám mục Úc, cũng tổ chức Thánh Lễ tạ ơn và tiệc mừng Tân Hồng y Nguyễn Văn Thuận với sự tham gia của các giáo hữu Úc và Việt Nam. Tân Hồng y Nguyễn Văn Thuận cũng đi đến Hoa Kỳ từ 14 đến 17 tháng 3 để thuyết trình về đề tài công lý và hoà bình bằng tiếng Việt và tiếng Anh do Tổng Giáo phận Los Angeles tổ chức và Cộng đồng Công Giáo miền Tây Nam Hoa Kỳ đã nhân dịp này tổ chức một Thánh Lễ tạ ơn tại Nhà thờ St. Callistus ở quận Cam do Tân Hồng y chủ tế với vài ngàn người tham dự.

Trong kỳ Công hội Hồng y vinh thăng 44 Tân Hồng y vừa qua, giới truyền thông quốc tế lại một lần nữa có cơ hội bình luận về vị giáo hoàng tương lai kế vị Ðức Gioan Phaolô II. Một trong số ít các Hồng y được xem là có khả năng làm giáo hoàng là Ðức Hồng y Nguyễn Văn Thuận. Biết rằng chính Thiên Chúa chứ không phải sự tính toán của con người hướng dẫn Giáo Hội, dù sao đi nữa những lời bàn tích cực về Ðức Hồng y Nguyễn Văn Thuận cho thấy ngài có một uy tín rất cao trong Giáo triều Rôma và cả thế giới. Không kể nhật báo L’Osservatore Romano là cơ quan ngôn luận của Toà Thánh trong số ra ngày 22.02.2001 đăng ở trang nhất hình Ðức Thánh Cha đang ôm ÐHY Nguyễn Văn Thuận trong nghi thức trao mũ đỏ ngày hôm trước, các báo tiếng tăm khác như Los Angeles Times, New York Post, Washington Post của Hoa Kỳ và Le Matin của Thụy Sĩ đã đưa ra những nhận định đặc biệt về ÐHY Nguyễn Văn Thuận được biểu hiện qua chứng tá đức tin mạnh mẽ của ngài nhất là trong thời gian 13 năm tù ở Việt Nam cũng như qua sự khôn ngoan, thánh thiện và tính tình hoà nhã bao dung của ngài. Người Công giáo Việt Nam trong cũng như ngoài nước rất hãnh diện về Ðức Tân Hồng y Nguyễn Văn Thuận vì ngài là người con yêu quý của Giáo hội và Ðất nước Việt Nam và vì ngài đã trở thành một biểu tượng hy vọng của thế giới ngày nay, đó là niềm hy vọng sâu xa về công lý, hoà bình, yêu thương và hiệp nhất giữa mọi người không phân biệt màu da, ngôn ngữ, tín ngưỡng và sắc tộc.