23-27/6/2001

Ukraine là một thành phần trong cựu Liên bang Xô Viết. Ðây là 1 xứ quan trọng về dân số và kinh tế sau Nga mà thôi. Người ta thường gọi đây là vựa lúa mì của Liên Xô ngày xưa. Vùng đất đai do đồng cỏ để lại thật phì nhiêu cho nghề nông. Bởi vậy, một mình Ukraine hồi còn mồ ma Xô Viết đã sản xuất tới hơn 30% lương thực cho cả khối đế quốc Nga. Thế mà sau khi khối Cộng sản sụp đổ, thì Ukraine cũng trở nên rã rời về mọi mặt.

Về xã hội có thể chia làm hai khối:

Khối miền đông với thủ phủ Kiev làm tâm điểm, người ta đã Nga hóa nhiều vì nhiều người xử dụng tiếng Nga hơn là tiếng mẹ đẻ của mình, cũng bởi lẽ có khoảng 12 triệu người Nga sinh sống trong vùng này. Do đó tại Kiev từ ngày 23-25/6, Ðức Thánh Cha dùng ngôn ngữ Ukraine đọc diễn văn đã không gây được hứng khởi cho lắm trong đám đông dân chúng. Vùng này về phương diện tôn giáo có thể coi là trọng điểm của Chính Thống Giáo.

Khối miền tây với điểm tập trung là thành phố Lviv, hay đúng hơn gọi là miền Galicia có các sắc dân Ba lan, Lithuani và Ukraine lẫn lộn với nhau. Nhưng tại đây bản sắc Ukraine được tồn tại rất rõ nét. Tiếng Nga không được sử dụng và tiếng Ukraine được coi là chính thức. Bởi vậy đứng về phương diện tâm lý quần chúng, Ðức Giáo Hoàng dễ thành công ở đây hơn là tại Kviv. Bởi vì, trong thời gian lưu lại vùng này từ 26-27/6 khi Ðức Giáo Hoàng nói tiếng Ukraine nhắc lại lịch sử xứ sở, nhân vật lỗi lạc của dân tộc, là Ðức Thánh Cha đã khêu lại ngọn lửa ái quốc của người dân mà họ ấp ủ đã từ lâu, nhiều khi không để ý tới.

Về lịch sử, Ukraine cũng là một dân tộc ít may mắn. Nếu kể Ukraine là một quốc gia được thành lập bởi ông hoàng Olekh năm 879 thì đất nước này ít khi được yên ổn , hoặc nội chiến, hoặc bị ngoại xâm bởi người Lithunian và người Balan, người Cossak, đế quốc Áo Hung rồi người Nga, tiếp theo là Nga Cộng sản. Bởi vậy dưới hoàn cảnh đau thương triền miên như vậy mà dân Ukraine còn giữ được bản sắc của mình như ngày nay thì phải kể là căn tính dân tộc của họ phải mạnh mẽ lắm. Chính quyền hiện nay tính ra rằng trong suốt thời kỳ Cộng sản cai trị, 17 triệu sinh mạng của người Ukraine đã bị thủ tiêu. Sự đàn áp này làm cho người dân phải quên đi nguồn gốc của mình để sống còn. Chính tổng thống Ukraine, ông Leonid Kuchma là 1 tiến sĩ kỹ sư, trước đây đã làm việc trong trung tâm không gian của Liên Xô, khi làm tổng thống , ông ký hiệp ước kinh tế với Nga và bị nhiều người dân cũng như báo chí Tây phương cho rằng ông là người thân Nga. Bởi vậy, nhiều nhà báo đả kích ông kịch liệt, họ còn tố cáo ông dung dưỡng hệ thống tội ác trong chính quyền. Có đến 20 thành viên quốc hội đã có thành tích bất hảo. Chủ tịch quốc hội O.M. Tkacenko, cựu thủ tướng Pavlo Lazarenka ăn bẩn hằng 10 triệu mỹ kim mỗi năm bằng cách cho chính hãng của ông nhập cảng khí đốt.

Ðặc biệt ký giả Gongadze vì tố cáo chính quyền thẳng tay mà bị giết. Phe đối lập và cả báo chí Tây Phương đổ cho ông Kuchma chủ mưu. Bởi vậy, theo nghiên cứu của Chương trình Cải cách Giáo dục Thị trường Ukraine (Ukrainian Market Referm Education Program) có đến 96% dân chúng bất tín nhiệm tổng thống và cho là thuế quá cao, kinh tế lụn bại.

Trả lời cuộc phỏng vấn cho tờ báo Ý "Avvenire" (Tương Lai), ông Anatoli Orel cố vấn chính trị của tổng thống Kuchma có nói rằng: " Ðức Thánh Cha đến trước hết để gặp các tín hữu Công Giáo. Nhưng tôi tin rằng Ngài sẽ có những lời tốt lành hữu ích cho mọi người và sẽ giúp chúng tôi vượt qua những chia rẽ, bằng việc làm việc làm cho quốc gia chúng tôi được đoàn kết chặt chẽ hơn.

Ðó là lý do tại sao chính quyền Kuchma mời Ðức Thánh Cha đến thăm Ukraine.

Nhiều nước Tây Âu không muốn cho Ukraine gia nhập cộng đồng Âu châu vì cho rằng Ukraine chính là Nga. Bởi vậy, trong bài diễn văn chào mừng Ðức Thánh Cha tại điện Mariyinskyj Tổng thống Kuchma đã nói ".thỉnh thoảng chúng tôi cũng phải đương đầu với những cảm nhận không đúng hay những hiểu lầm về khó khăn này của các nước lân bang và của những bạn bè trong căn nhà Âu Châu." Trước khi rời Ukraine, Ðức Thánh Cha đã đáp lại sự than phiền của ông Kuchma bằng cách cổ võ cho một căn nhà Âu Châu rộng rãi hơn: Từ Ðại Tây Dương cho tới chân núi Ural, mang căn tính Kitô giáo làm nền tảng cho một Châu Âu thống nhất mà Ðức Thánh Cha đã đề xướng từ 1989. Ðài phát thanh quốc tế của Pháp RFI cho rằng: "Những lời nói giản dị này đã có tác động mạnh hơn là bài diễn văn dài lê thê."

Theo hãng thông tấn Công giáo Zenit thì chuyến công du thứ 94 ra ngoài nước Italia của Ðức Giáo Hoàng là một quyết định khó khăn nhất. Ðây là lần đầu tiên Ðức Thánh Cha quyết định đến thăm một vùng đất mà một tôn giáo chiếm đa số không mời, đó là Tòa Chính Thống Thượng Phụ Moscow.

Ðã từ 9 năm nay, khi 5 triệu người Công giáo Ukraine được thoát ách áp chế của bọn Xô Viết, họ khẩn khoản mời Ðức Thánh Cha, Ngài nói: "Ta không thể bỏ rơi họ được."

Nhưng sự xếp đặt cho chuyến đi này không phải là dễ với những khó khăn do các anh em Chính thống giáo gây nên. Chúng ta biết rằng quyết định của Ðức Thánh Cha là sắt thép: chuyến đi của ngài về Balan đã làm rung chuyển đế quốc Xô Viết, ngài cũng đã đương đầu với sự phản đối của chính quyền thiên cộng Sandinista tại Nicaragua, và bây giờ ngài sẵn sàng giơ má trái cho các anh em Chính thống thuộc Tòa Thượng Phụ Moscow. Ngài biết rất rõ những phản đối cay đắng của phía Chính thống giáo từ các linh mục lâu dài đến những nữ tu mặc áo chùng đen cầm biểu ngữ đi trên đường phố tỉnh Kiev. Ngài cũng đã đọc và trả lời thư của Ðức Ðức Vlađimir của Chính thống giáo Kiev thuộc Toà Thượng phụ Moscow khi muốn ngài hoãn chuyến viếng thăm Ukraine vô hạn định. Nhưng Ngài nhất định ra đi thăm viếng họ.

Từ năm 988 ông hoàng Volodymyr đặt Kitô giáo làm quốc giáo theo nghi lễ Byzantine-Slavic. Ðến năm 1054 giáo hội phân rẽ thành hai khối Ðông (Chính Thống), Tây (Latinh). Ukraine theo phía Chính Thống. Giáo hội Ukraine (lúc đó gọi là Rus) cố gắng tạo nên sự hiệp nhất trở lại và đã tham dự nhiều công đồng để bàn thảo. Chính Ðức Thượng Phụ Isidore của Kiev là một trong những tham dự viên tích cực của Công đồng chung Florence (Ý) năm 1439, nhưng một tòa thượng phụ mới thành lập tại Moscow không công nhận Công đồng này và kéo theo ảnh hưởng đối với những người Ukraine về theo với Moscow. Ðến năm 1596 thì giáo hội Kiev tham dự Công đồng Brest, thành phố thuộc Belarus và chấp nhận hiệp thông hoàn toàn với Ðức Thánh Cha ở Roma mà vẫn giữ nguyên cơ cấu tổ chức, nghi lễ Byzantine của mình. Ðó là khởi đầu của Giáo Hội Công Giáo Hilạp Ukraine mà người Chính thống thường gọi một cách khinh khi là bọn " hợp nhất" (Unitates) với ý nghĩa như những người phản bội, cũng từ đó, trải qua thời kỳ Nga Hoàng, Giáo Hội Công Giáo Hylạp Ukraine bị ép buộc trở lại Chính Thống và nhiều Thánh tử đạo vào thời kỳ này.

Chính Thống Giáo không có hàng ngũ lãnh đạo chặt chẽ như Giáo hội Công Giáo, Ðức Thượng phụ Chính thống ở Constantinople (Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ) được coi như thủ lãnh tinh thần, tượng trưng mà không có thực quyền. Bởi vậy, cấp quốc gia là Tòa Thượng Phụ đại diện cho mỗi nước. Từ 1686, Ukraine thuộc tòa Moscow, nhưng nhiều tu sĩ và giáo dân không muốn lụy thuộc vào Chính Thống Nga. Do đó, phong trào tự trị nổi lên và khi cuộc Cách mạng Cộng sản 1917 tại Nga thành công thì Giáo Hội tự trị tại Ukraine có Tông Tòa riêng. Nhưng Giáo Hội này cũng bị Staline đàn áp đẫm máu bắt sát nhập vào với Tòa Thượng Phụ Moscow. Ðó là ý nghĩa câu nói của Ðức Thánh Cha: "Cùng với họ, Kitô Giáo của các hệ phái khác cũng bị bách hại và bị giết vì danh Ðức Kitô." trong lễ tuyên phong 28 chân phước thuộc Giáo hội Ðông phương Ukraine hôm 27/6 tại Lviv.

Ðến 1993, sau khi Ukraine độc lập khỏi khối Liên Xô, Chính thống giáo tại đây chia thành 3 nhóm: Giáo hội Chính thống Ukraine phụ thuộc Toà Thượng phụ Moscow do Ðức Vladimir lãnh đạo; Giáo hội Chính thống Ukraine thuộc Toà Thượng phụ Kiev do Thượng phụ Filaret cầm đầu và Giáo hội Chính thống Ukraine tự trị do Ðức Methodius lãnh đạo. Hai Giáo hội Chính thống sau không được Toà Thượng phụ Moscow và các Giáo hội Chính thống khác trên thế giới chính thức công nhận.

Ðức Thượng Phụ Giáo Chủ Filaret thành Kiev tự nhận mình là Giáo Chủ Ukraine tách khỏi Moscow. Theo báo chí thì Ðức Filaret trong công nghị bầu Thượng Phụ Tông Tòa Moscow thay thế Ðức cố Alexy I nghĩ mình sẽ được chọn. Khi thất bại, ngài mới tách khỏi Moscow với lý do Ðức Alexy II là cộng tác viên của mật vụ Nga khi ngài là Thượng Phụ tại Estonia. Riêng Ðức Filaret cũng là một người chống Công Giáo ra mặt thời Cộng sản. Năm 1986, trong dịp cầu nguyện cho hòa bình tại Assisi do sáng kiến của Ðức Gioan Phaolô II, Ðức Filaret đã từ chối bắt tay Ðức Hồng Y Ivan Lubachivski của Giáo Hội Công Giáo Ukraine theo Nghi thức Hy lạp.

Trong tình hình rối ren nội bộ như vậy, ngoài việc lo sợ Giáo hội Công Giáo sẽ phát triển trong vùng thuộc Liên Xô cũ, Tòa Thượng phụ Moscow e rằng Ðức Thánh Cha sẽ nối kết "bọn hiệp nhất" tức Giáo hội Công Giáo Hy lạp Ukraine với Chính thống giáo do Ðức Filaret lãnh đạo. Ðức Thượng Phụ Methodius của Giáo Hội Ukraine tự trị nói với Ðức Thánh Cha rằng: "Giáo Hội Công Giáo và Chính Thống có thể hợp nhất được." Còn Giáo Hội Công Giáo Nghi Lễ Latinh tại đây chỉ là một thành phần nhỏ thuộc sắc dân Balan sinh sống tại đây.

Với hiện tình tôn giáo Ukraine, Ðức Thánh Cha như vị mục tử, đại diện Chúa Kitô nhắm đến hai mục tiêu rõ rệt: Cổ võ đại kết và thăm viếng, tưởng thưởng con cái mình sau thời gian dài khổ đau.

Cổ võ đại kết: Trong bất cứ dịp nào có thể, Ðức Thánh Cha đều kêu gọi đại kết " Ut sint unum" (Xin Cha cho họ hợp nhất nên một). Trong năm ngày thăm viếng xứ này, ngoại trừ lần thăm viếng Tổng Thống Kuchma để gặp gỡ các nhà lãnh đạo chính trị và văn hóa, Ðức Thánh Cha chỉ xuất hiện tại các buổi lễ và buổi gặp gỡ giới trẻ cũng như đi thăm các nhà thờ quan trọng.

Khi mới đến phi trường Boryspil của Kiev hôm 23/6, Ðức Thánh Cha đã kêu gọi Ðại kết: "Như người hành hương trong hòa bình . tôi chắc chắn sẽ được chào đón với tình bạn bởi những ai dù không phải là Công Giáo nhưng có tấm lòng cởi mở cho đối thoại hợp tác." Ðể đối thoại, Ðức Thánh Cha lại một lần nữa nhìn nhận lỗi lầm và xin tha thứ: "Chúng ta hãy nhìn nhận những sai sót của mình .."

Trong Thánh lễ sáng thứ Hai ngày 25/6 theo nghi lễ Ðông Phương tại Kiev, Ðức Thánh Cha nhấn mạnh đặc biệt vào tinh thần đại kết. Ngài khẳng định: "Không thể có việc rao giảng phúc âm đích thực, nếu không có sự hiệp thông huynh đệ trọn vẹn."

Theo Ðức Thánh Cha, nếu nhìn đến hiêīp nhất trong tinh thần đa nguyên thì Ukraine là gương mẫu, làm giầu có cho kho tàng của Giáo Hội: "Trong nhân loại mới, phát sinh từ con tim của Thiên Chúa Cha, có Chúa Kitô là đầu . có sự đa nguyên về truyền thống, nghi lễ và giáo luật, mà thay vì đe dọa sự hiệp nhất của nhiệm thể Chúa Kitô thì ngược lại càng làm cho sự hợp nhất đó được phong phú bởi những đóng góp do mỗi người mang đến."

Trong bài giảng lễ phong Chân Phước cho 28 vị ngày 27/6 tại Lviv, tây Ukraine. Ðức Thánh Cha cũng đề cao những vị tử đạo của những hệ phái khác cùng thờ phượng Chúa Kitô để kêu gọi hợp nhất: "Phúc tử đạo liên kết của họ là một lời mời gọi mạnh mẽ cho hòa giải và hiệp nhất. Chính tính đại kết của các vị tử đạo và của các chứng nhân cho đức tin vạch ra con đường hiệp thông của các Kitô hữu trong thế kỷ 21."

Thăm viếng, tưởng thưởng con cái trung thành với Giáo Hội: Mục tiêu thứ hai này được diễn tả rất tế nhị: qua lời nói, qua những cuộc thăm viếng và cao điểm là hai cuộc phong Chân Phước ngày 26/6 theo nghi thức Latinh và 27/6 theo nghi thức Hy lạp.

Khi mới đến phi trường tại Kiev hôm 23/6, Ðức Thánh Cha nói: "Những lời cám ơn cũng xin được gởi tới các hiền huynh Giám mục đáng kính của Giáo Hội Công Giáo Hilạp và Latin. Thật là tai ách nặng nề mà các hiền huynh đã phải chịu đựng trong những năm trước đây.."

Trong ngày 24/6, khi gặp gỡ các giám mục Ukraine, Ðức Thánh Cha nói: "Khi nâng các Ngài lên danh dự bàn thờ, tôi muốn nhắc tới với lòng biết ơn những vị chủ chăn khác, những vị đã tha thiết trả giá cho sự trung thành của mình đối với Chúa Kitô và cho quyết tâm hợp nhất với Ðấng kế vị Thánh Phêrô."

Ngày tưởng thưởng long trọng nhất cho Giáo Hội Công Giáo Hilạp là buổi lễ phong Chân phước cho 28 vị, trong đó có 27 vị tử đạo và một vị sáng lập dòng tu. Buổi lễ được cử hành tại trường đua ngựa Lviv ngày 27/6, ngày kết thúc chuyến đi của Ðức Thánh Cha. Các phóng viên mô tả đây là một khung cảnh tươi vui của một biển người lên đến 1.5 triệu. Vinh quang này có được vì những con cái của Giáo Hội chịu đựng. Nên nhắc lại một lần nữa, 17 triệu người đã bị sát hại: từ 1920 đến 1973. Năm 1946, Staline bắt 216 linh mục của Giáo Hội Công Giáo dự Ðại Hội và làm biên bản, nói mọi người tự nguyện từ bỏ Công Giáo và tái gia nhập Chính Thống Giáo. Các cơ sở tu viện, Thánh đường hoặc bị tịch thu hoặc trao cho Chính Thống Giáo cai quản. Ngày nay, Ðức Filaret Thượng Phụ Kiev tách khỏi Moscow, thú nhận và xin lỗi về sự gian xảo này. Bao nhiêu gương sáng của các vị để lại cho chúng ta!

Xin cung kính nhắc đến Cha Severyan Barauyk dòng Basilian. Ngài bị hành hạ rồi bị luộc, nấu cháo cho tù nhân, nhiều người chứng kiến đã phát điên. Không có ơn Chúa, con người chịu sao nổi.

Việc của Chúa, con người không thể nói thành hay bại. Nhưng đâu đâu người ta cũng đề cao chuyến đi của Ðức Thánh Cha ngoại trừ Thượng Phụ Alesey II của Moscow. Ngày thứ Hai 25/6, Ðức Thánh Cha thăm Babi yar, đài tưởng niệm người Do thái bị Quốc Xã sát hại. Trưởng giáo Dov Bleich cùng đi với Ngài nói rằng: "Việc Ngài đến đây là điều rất có ý nghĩa đối với người Do thái trên toàn thế giới."

Trong Thánh lễ do Ðức Thánh Cha cử hành tại Kiev ngày 24 và 25/6 đa số người tham dự thuộc Chính Thống Giáo. Ðặc phái viên đài truyền hình Ý phỏng vấn một số anh chị em Chính Thống hiện diện trong buổi lễ. Tất cả đều trả lời: "Chúng tôi đến để tham dự Thánh lễ với anh chị em Công Giáo và để biểu lộ cảm tình đối với Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II, một nhân vật phi thường." Một phụ nữ khoảng 18 tuổi trả lời: "Tôi đến đây vì tôi muốn trở lại Giáo Hội Công Giáo."

Thành quả cụ thể nhất do lời kêu gọi hợp nhất của Ðức Thánh Cha là theo hãng tin Nga Ria Novosti cho biết, hai nhóm Chính thống độc lập khỏi Moscow đã cử người đi xin Toa Thượng Phụ Constantinople phê chuẩn cho việc hợp nhất này.

Home | Nguyet San | Bao Moi | Bao Cu | Mua Bao
E-mail : ducme@cuuthe.com