Ðây là một tổ chức được thành lập từ năm 1970 như một hội thân hữu qui tụ các linh mục và tu sĩ Việt Nam du học tại Hoa Kỳ và Canada. Tuy nhiên, sau biến cố 1975, vì số linh mục và tu sĩ đến Hoa Kỳ khá đông nên CÐGSTS tại Hoa Kỳ được thành lập bao gồm không chỉ các linh mục, tu sĩ du học nhưng còn cả giáo sĩ và tu sĩ đang làm mục vụ cho người Việt khắp nước Mỹ.

Hiện nay CÐGSTS gồm khoảng 600 linh mục cả triều lẫn dòng (trong số đó khoảng ½ chịu chức tại Hoa Kỳ), 600 nữ tu, cùng 500 chủng sinh và đệ tử. Ðây là một tổ chức huynh đệ, có tính cách tự nguyện nhằm mục đích tương trợ nhau trong đời sống tinh thần, tu đức và mục vụ. Ðồng thời do nhu cầu phục vụ nhiều tín hữu Việt Nam, sự hợp tác và liên kết của anh chị em sống đời tận hiến cũng tăng thêm hiệu quả cho việc nâng đỡ đời sống đức tin của tín hữu Việt Nam cũng như kêu gọi sự hỗ trợ tích cực của họ đối với Giáo hội quê nhà.

Về mặt tổ chức, CÐGSTS được chia thành 8 miền (theo địa dư Hoa Kỳ) để dễ dàng sinh hoạt và mỗi miền có 1 ban Chấp hành (chủ tịch, phó chủ tịch, thư ký, thủ quỹ) do các linh mục, tu sĩ trong miền chọn ra. Còn Linh mục Chủ tịch CÐGSTS (và ban Chấp hành ngài chọn) với nhiệm kỳ 4 năm do tất cả linh mục, phó tế và tu sĩ có lời khấn trọn khắp nước bầu ra theo một danh sách ứng viên do các miền đề cử. Dĩ nhiên, các chức vụ này chỉ mang tính cách phục vụ vì vị nào cũng đều có công việc mục vụ riêng do giáo phận hay dòng tu của mình giao phó, đồng thời cũng không có trợ cấp nào cả.

Với biến cố 1975 và qua những năm sau đó, con số vài ngàn người Việt Nam sinh sống tại Hoa Kỳ đã tăng vọt lên đến gần 1 triệu rưỡi người trong đó có khoảng 400.000 người Công Giáo sinh hoạt trong 40 giáo xứ Việt Nam và 150 cộng đoàn khắp nước Mỹ.

Mùa hè năm 1980, Ðại hội Công Giáo Việt Nam lần I được tổ chức tại thành phố Mountain View (tiểu bang California) do Cha Nguyễn Văn Tịnh lúc đó là Chủ tịch Cộng đồng Giáo Sĩ - Tu Sĩ triệu tập với sự hiện diện đông đảo của giáo dân. Trong Ðại hội này, các tham dự viên đã biểu quyết thành lập một tổ chức cho khối người Công Giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ dưới danh hiệu Liên Ðoàn Công Giáo Việt Nam với Cha Tịnh làm Chủ tịch tiên khởi với sự chứng kiến của Ðức Sứ Thần Toà Thánh, Ðức Tổng Giám mục Chủ tịch Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ (NCCB), Ðức Giám mục Chủ tịch Ủy ban Di trú và Ðịnh cư của Hội đồng Công Giáo Hoa Kỳ (USCC) và hầu hết các Giám mục của các giáo phận có đông người Công Giáo Việt Nam cư ngụ.

Mục đích của LÐCGVN là liên kết các cộng đoàn Công giáo Việt Nam khắp nước Mỹ nhằm hỗ trợ nhau trong việc sống đức tin trên miền đất mới, duy trì văn hoá Việt, và hỗ trợ Giáo hội quê nhà. Ðây là một tổ chức vô vị lợi, có giấy phép và số miễn thuế của Liên bang, có quyền cấp giấy trừ thuế cho những ai đóng góp cho Liên đoàn.

Các Ðại hội sau đó của LÐCGVN là vào các năm 1984 tại New Orleans (tiểu bang Louisiana), 1989 tại Orange County (tiểu bang California), 1993 tại Denver (tiểu bang Colorado), 1998 tại Orange County (tiểu bang California) và lần này là kỳ 5 năm 2001 tại Carthage (tiểu bang Missouri).

Các công việc của Liên đoàn thực hiện đáng kể trong đó có việc quyên góp trên 500.000 Mỹ kim (tức 80% ngân khoản cần thiết) cho việc tổ chức Lễ Phong 117 Thánh Tử Ðạo Việt Nam ở Rôma năm 1988; yểm trợ Giáo hội quê nhà, cứu trợ bão lụt cùng những nhu cầu khác tại Việt Nam với số tiền lên đến 100-300 ngàn Mỹ kim hằng năm. Năm 1993, LÐCG cũng đã thành công trong việc vận động và tổ chức buổi triều yết ÐTC Gioan Phaolô II dành cho 15.000 người Việt Nam tại Denver, Colorado nhân Ngày Quốc Tế Giới Trẻ được tổ chức tại đây.

LÐCG được điều hành bởi một ban Chấp hành Trung ương mà vị Chủ tịch do CÐGSTS bầu lên với nhiệm kỳ 4 năm và làm việc với các Chủ tịch CÐGSTS 8 miền và Chủ tịch Giáo dân 8 miền.

Ðại hội CÐGSTS năm 2001 được tiến hành từ tối ngày thứ Hai 6/8 cho đến hết ngày thứ Ba 7/8. Con số tham dự khoảng 50 gồm linh mục, phó tế và các tu sĩ có lời khấn trọn. Các tham dự viên đã mau mắn bầu vị Tân Chủ tịch của CÐGSTS và cũng là Chủ tịch LÐCGVN. Vì qua cuộc bầu bằng thư, không có ứng viên linh mục nào từ các miền (mỗi miền được đề cử 2 người) thắng quá bán, Ðại hội CÐGSTS đã phải bầu hai vị có số phiếu cao nhất là đương kim Chủ tịch Lm. Nguyễn An Ninh và Ðức Ông Phanxicô Phạm Văn Phương trong đợt bỏ phiếu bằng thư. Kết quả, ÐÔ Phương đắc cử chức vụ Chủ tịch nhiệm kỳ 2001-2005. Ðức Ông Phương hiện là Tổng Tuyên úy Phong trào Thiếu Nhi Thánh Thể Việt Nam tại Hoa Kỳ đồng thời cũng là Chánh xứ Giáo xứ Ðức Mẹ Việt Nam tại thành phố Riverdale, tiểu bang Georgia. Theo lời ÐÔ, mặc dầu bận bịu với công việc giáo xứ và Phong trào Thiếu Nhi Thánh Thể, nhưng vì lời khuyến khích và tín nhiệm của nhiều anh em linh mục cũng như niềm thao thức về việc phát huy sức mạnh của tập thể người Công Giáo Việt Nam lớn mạnh khiến ngài chấp nhận công việc của Liên đoàn.

Một công việc quan trọng khác của Ðại hội CÐGSTS lần này là bỏ phiếu chọn một mô thức mới cho tổ chức sinh hoạt của Liên đoàn. Hầu như tất cả đều đồng ý một mô thức theo đó Ban Chấp hành Trung ương Liên đoàn gồm Lm Chủ tịch CÐGSTS kiêm Chủ tịch LÐCGVN do Giáo sĩ và Tu sĩ Nam Nữ bầu cử, và 3 Phó Chủ tịch: Phó Chủ tịch I (đại diện cho Giáo sĩ và Nam Tu sĩ) do vị Chủ tịch mời, Phó Chủ tịch II (đại diện Cộng đồng Liên Dòng Nữ Tu do các Ðại diện Nữ tu bầu), và Phó Chủ tịch III (đại diện Cộng đồng Giáo dân do các Ðại diện Giáo dân bầu với sự phê chuẩn của Lm Chủ tịch), một vị Tổng Thư ký và một vị Tổng Thủ quỹ do Lm Chủ tịch mời. Thật ra, mô thức này cũng không khác lắm so với mô hình sinh hoạt hiện nay. Ðiều nổi bật của mô thức sinh hoạt mới lànhắm đến việc duy trì sự hiệp nhất trong sự phân công rộng rãi hơn với vai trò của Giáo dân được chú ý nhiều hơn với các sinh hoạt riêng của họ. Riêng các nữ tu có đại diện riêng vì họ có sinh hoạt riêng khác nhiều với sinh hoạt mục vụ của linh mục và có Hội Liên dòng riêng nên trở thành một khối riêng biệt. Dĩ nhiên, cũng cần có thời gian để xem thử mô hình này tiến triển đến đâu.

Một vài thắc mắc về việc tại sao LÐCGVN không đổi tên thành Cộng Ðồng Công Giáo Việt Nam cũng được nêu lên vì các cộng đồng Công Giáo VN ở các nước khác tại Châu Âu cũng làm như vậy và để tránh sự ngộ nhận của một số người cho rằng CÐGSTS là của người tu còn LÐCGVN là của giáo dân. Câu trả lời của các vị trách nhiệm cho hay danh xưng LÐCGVN đã có lịch sử lâu đời đồng thời thay đổi tên như thế có liên quan đến vấn đề pháp lý cũng như tổn phí. Vả lại, việc thay đổi đó đòi hỏi có sự chuẩn bị và ý kiến rộng rãi hơn.

Cũng có ý kiến về một số linh mục trẻ chịu chức tại Hoa Kỳ và làm việc cho các xứ đạo Mỹ hình như ít lưu tâm tham gia các sinh hoạt của Cộng đồng Việt Nam. Thật ra, một phần vì quá bận bịu với mục vụ cho người Mỹ và phần khác không thể phủ nhận thực tế là trong quá khứ và ngay cả hiện tại đôi khi có những va chạm giữa cá nhân linh mục này với linh mục khác khiến chưa lôi kéo các ngài lại với những sinh hoạt của CÐGSTS và Liên đoàn. Ðiều này cũng được chính ÐÔ Tân Chủ tịch quan tâm và hy vọng cùng tìm ra giải pháp làm sao tạo ra một môi trường thuận lợi để các linh mục trẻ tích cực sinh hoạt hơn.

Cũng trong Ðại hội CÐGSTS, đề nghị xây dựng nhà vãng lai của Cộng đồng Công Giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ dùng làm nơi làm việc của Liên đoàn, nơi các Giám mục VN có thể đến khi dự hội với các giám mục Hoa Kỳ hoặc cho các linh mục tu sĩ có nhu cầu cũng đã đặt ra nhưng xem ra hiện khó thực hiện vì vấn đề địa điểm (nước Mỹ quá rộng), kinh phí, bảo trì... Cho đến nay, vẫn chưa có Văn phòng Liên đoàn và theo truyền thống thì Lm Chủ tịch ở đâu thì văn phòng ở đó.

Một số vấn đề khác cũng được thảo luận trong đó có việc tổ chức Ngày Quốc Tế Giới Trẻ vào mùa Hè năm tới tại Toronto, Canada. Trên nguyên tắc, việc sắp xếp để có những buổi hội riêng của giới trẻ Việt Nam trong dịp này do sự làm việc giữa Cộng đồng Công Giáo Việt Nam với Ban Tổ chức. Tuy nhiên, một phần do nước Canada quá rộng phần khác do Cộng đồng CGVN ở đây vẫn chưa có tổ chức mang tính cách toàn quốc nên có lẽ cần đến sự tiếp tay của Cộng đồng CGVN ở Hoa Kỳ nhưng vẫn chưa rõ dưới hình thức nào.

Ngoài nghị trình làm việc, các linh mục tu sĩ còn tham dự chung những Thánh Lễ và các giờ kinh phụng vụ cũng như chia sẻ cá nhân hay nhóm. Ðây là dịp để những người sống đời tu gặp gỡ tay bắt mặt mừng hàn huyên vui vẻ sau những ngày tháng chúi đầu vào công việc mục vụ. Chi dòng Ðồng Công đã tiếp đón rất chu đáo, từ phòng ốc có máy lạnh (mặc dầu phải ngủ mấy người một phòng), 3 dàn máy điện toán để các vị có thể liên lạc điện thư (e-mail) cho đến những bữa ăn ngon miệng.

Một vấn đề nổi bật khác trong nghị trình ngày này là cuộc trình bày đồ án xây dựng nguyện đường Lavang đặt trong Vương Cung Thánh Ðường Ðức Mẹ Vô Nhiễm (Basilica of the National Shrine of the Immaculate Conception) ở thủ đô Washington, D.C. Vương Cung Thánh Ðường là biểu trưng của Giáo hội Công Giáo Hoa Kỳ trong đó có nhiều nguyện đường nhỏ (chapel) tôn vinh Ðức Mẹ của nhiều sắc dân đến sinh sống tại Hoa Kỳ để nói lên niềm tin và lòng sùng kính của họ. Hằng năm có hằng triệu người đến đây viếng thăm. Ý tưởng xây dựng nguyện đường này đã có từ cuối thời Lm Chủ tịch Liên đoàn Lê Quang Hiền (1993-1997) khi có người làm việc trong Hội đồng Giám mục cho biết hiện chỉ còn 2 chỗ trống trong Ðền Thờ Toàn Quốc. Sau đó, đồ án này được giao cho kiến trúc sư Lê Quang Tuấn dưới sự bảo trợ của Văn phòng Mục vụ VN của Ðức Ông Mai Thanh Lương và LÐCGVN do Cha Nguyễn An Ninh đại diện. Mặc dù chỉ mới 29 tuổi nhưng với kiến thức rất cao về kiến trúc, nghệ thuật, văn hoá, cộng với tâm hồn nghệ sĩ và niềm tin sâu xa cũng như lối trình bày mạch lạc, khúc chiết và khiêm tốn, anh đã chinh phục được các đại biểu về đồ án xây dựng anh đề ra, một đề án anh đã ôm ấp và làm việc từ 4 năm nay. Ðồ án của anh đả vượt qua thách đố về không gian nhà nguyện chỉ vỏn vẹn với 300 sq. ft. và sẽ gồm tượng Ðức Mẹ La Vang, cảnh bắt đạo 1798 và cuộc ra đi tìm tự do của người Việt sau 30/4/1975. Hy vọng với sự tiếp tay tích cực của mọi người CGVN tại Hoa Kỳ, đồ án này sẽ sớm được thực hiện.