Ðaminh Maria Cao Tấn Tĩnh tuyển dịch

Trước hết, về số lễ kính Mẹ trong năm, tất cả có 14 lễ cho cả Giáo Hội hoàn vũ. Theo thứ tự ngày tháng trong năm chúng ta thấy: thứ nhất Lễ Mẹ Thiên Chúa 1/1, thứ hai Lễ Mẹ Dâng Con 2/2, thứ ba Lễ Mẹ Lộ Ðức 11/2, thứ bốn Lễ Truyền Tin Lời Nhập Thể cho Mẹ 25/3, thứ năm Lễ Mẹ Thăm Viếng 31/5, thứ sáu Lễ Trái Tim Mẹ sau Lễ Thánh Tâm trong Tháng Sáu, thứ bảy Lễ Mẹ Carmêlô 16/7, thứ tám Lễ Mẹ Mông Triệu 15/8, thứ chín Lễ Mẹ Nữ Vương 22/8, thứ mười Lễ Sinh Nhật Mẹ 8/9, mười một Lễ Mẹ Ðau Thương 15/9, mười hai Lễ Mẹ Mân Côi 7/10, mười ba Lễ Mẹ Dâng Mình Vào Ðền Thánh 21/11, mười bốn Lễ Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội 8/12.

Tiếp đến, về mối liên hệ của các ngày lễ Mẹ với nhau. Như tại sao Lễ Mẹ Sầu Bi lại được Giáo Hội xếp ngay sau Lễ Sinh Nhật Mẹ một tuần. Thật vậy, nếu Lễ Mẹ Nữ Vương 22/8 sau Lễ Mẹ Mông Triệu 15/8 một tuần, hay Lễ Mẹ Dâng Con 2/2 sau Lễ Giáng Sinh 25/12 40 ngày, hoặc Lễ Sinh Nhật Mẹ 8/9 sau Lễ Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội 9 tháng v.v. đều ăn khớp với nhau về ý nghĩa thế nào, thì Lễ Mẹ Sầu Bi 15/9 sau Sinh Nhật Mẹ 15/9 cũng vậy. Theo tôi, ngoài sự kiện Lễ Mẹ Sầu Bi được Giáo Hội sắp xếp ngay sau Lễ Thánh Giá (14/9), mà còn ở chỗ là Mẹ Sầu Bi nói lên vai trò Ðồng Công của Mẹ Maria trong Dự Án và Công Cuộc Cứu Ðộ loài người của Thiên Chúa, một vai trò là nguyên nhân hiện hữu của Mẹ trên đời, là ơn gọi Mẹ vào đời vậy.

Sau hết, về ý nghĩa phụng vụ nơi các ngày lễ của Mẹ. Nếu Phụng Vụ về Chúa được kết thúc ở Lễ Chúa Kitô Vua cuối tháng 11 hằng năm, rồi sau đó Phụng Niên được tái bắt đầu bằng Mùa Vọng mà tuyệt đỉnh là Lễ Chúa Giáng Sinh thế nào, thì Phụng Vụ về Mẹ cũng được kết thúc ở Lễ Mẹ Mông Triệu và Lễ Nữ Vương, để rồi lại được mở ra bằng Lễ Sinh Nhật Mẹ 8/9 hằng năm như vậy. Lễ Sinh Nhật Mẹ Maria được Giáo Hội sắp xếp vào ngày 8/9, chẳng những ăn khớp với ý nghĩa của Lễ Mẹ Nữ Vương 22/8 và Lễ Mẹ Mông Triệu 15/8 trước đó, mà còn khít khao ý nghĩa với cả Lễ Mẹ Vô Nhiễm 8/12 sau đó nữa. Thật ra, nếu xét theo thứ tự về dữ kiện thời gian thì Lễ Sinh Nhật Mẹ chính là thời điểm bắt đầu cuộc đời của Mẹ, nhưng nếu xét về phương diện ân sủng thì Lễ Mẹ Vô Nhiễm mới là Lễ thật sự mở màn cho Phụng Niên về Mẹ. Bởi thế, theo Phụng Niên Lễ Mẹ Vô Nhiễm 8/12 phải cử hành 9 tháng trước Lễ Sinh Nhật Mẹ. Việc cách nhau đúng 9 tháng giữa hai Lễ Mẹ Vô Nhiễm và Lễ Sinh Nhật Mẹ này cho thấy Giáo Hội thực sự tin tưởng Mẹ đã được hưởng trước Ơn Cứu Ðộ của Chúa Kitô Con Mẹ ngay từ khi Mẹ được thụ thai trong lòng thai mẫu. Do đó, việc Mẹ vào đời chẳng khác gì như Rạng Ðông báo hiệu Mặt Trời Công Chính là Chúa Cứu Thế sắp xuất hiện. 

Ðể có thể mỗi ngày một "nhận biết và yêu mến" Ðấng mà các thánh cho rằng "de Mariam nunquam satis" (nói về Maria không bao giờ cùng), chúng ta hãy cùng nhau lợi dụng những ngày Lễ Kính Mẹ mà chiêm ngưỡng các ân đức cao sang siêu việt của Mẹ. Và việc chiêm ngưỡng này không gì bằng việc chúng ta hãy nghiền gẫm lại những bài Giáo Lý Thánh Mẫu của Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II, vị Giáo Hoàng lấy khẩu hiệu "totus tuus" (tất cả của con là của Mẹ), những bài giáo lý chọn lọc theo ý nghĩa của ngày lễ trong loạt 70 bài giáo lý Ngài đã chia sẻ vào các Buổi Triều Kiến Chung Thứ Tư hằng tuần, trong thời khoảng từ ngày 6/9/1995 đến 12/11/1997.

1- Chiêm ngưỡng mầu nhiệm giáng sinh của Chúa Cứu Thế đã làm cho dân Kitô giáo chẳng những kêu cầu Rất Thánh Trinh Nữ là Mẹ Chúa Giêsu, mà còn nhận biết Mẹ là Mẹ Thiên Chúa. Ðây là sự thật đã được công nhận và coi như thuộc về gia sản đức tin của Giáo Hội từ những thế kỷ đầu của kỷ nguyên Kitô giáo, cho đến khi sự thật này được Công Ðồng Chung Êphêsô long trọng công bố vào năm 431.

2- Vào thế kỷ thứ tư, từ ngữ Theotókos thường được sử dụng ở cả Ðông phương lẫn Tây phương. Càng ngày từ ngữ này càng được nhắc đến nơi việc tôn sùng và thần học, một từ ngữ cho đến lúc ấy đã làm nên gia sản đức tin của Giáo Hội. 

3- Giờ đây những trục trặc và chống đối của Nestôriô đã hiến cho chúng ta cơ hội để nêu lên một vài suy tư hữu ích trong việc hiểu và cắt nghĩa một cách đúng đắn tước hiệu này. Kiểu nói Theotókos, theo nghĩa đen tức là "người đã sinh ra Thiên Chúa", một cách nói mà thoạt nghe chúng ta có thể lấy làm ngạc nhiên, ở chỗ, vấn đề là một tạo vật lại có thể hạ sinh Thiên Chúa. Ðức tin của Giáo Hội đã trả lời rõ ràng là vai trò làm mẹ của Ðức Maria chỉ liên quan đến việc hạ sinh Con Thiên Chúa về phương diện loài người mà thôi, chứ không liên quan đến việc sinh hạ thần linh. Con Thiên Chúa từ đời đời được hạ sinh bởi Thiên Chúa Cha, và đồng bản thể với Cha. Dĩ nhiên Ðức Maria không dính dáng gì đến cuộc hạ sinh đời đời này. Tuy nhiên, Con Thiên Chúa, Ðấng mặc lấy bản tính nhân loại 2000 năm trước đây, cũng đã được thụ thai và hạ sinh bởi Ðức Maria.

4- Trong việc công bố Ðức Maria là "Mẹ Thiên Chúa", bằng một câu duy nhất, Giáo Hội đã tuyên xưng niềm tin của mình liên quan đến cả Con lẫn Mẹ. Mối hiệp nhất này đã xẩy ra nơi Công Ðồng Chung Êphêsô; trong việc xác nhận vai trò làm Mẹ Thiên Chúa của Ðức Maria, các Nghị Phụ có ý nhấn mạnh đến niềm tin của mình vào thần tính của Chúa Kitô. Bất chấp những chống đối xưa kia và cận đại về tính cách xứng hợp trong việc nhận biết Mẹ Maria bằng tước hiệu này, Kitô hữu mọi thời, nhờ hiểu biết ý nghĩa đúng đắn về vai trò làm mẹ ấy, đã dùng tước hiệu này để nói lên việc bộc lộ đặc biệt đức tin của mình vào thần tính của Chúa Kitô cũng như để diễn tả tình họ yêu mến Ðức Trinh Nữ.