CHÂN PHƯỚC TỬ ÐẠO
DÒNG CHÚA CỨU THẾ UKRAINE

Ðặng Phước Hoà, C.Ss.R.

Tổng hợp

Vào ngày 27 tháng 6 năm 2001, Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II tuyên phong Chân Phước cho 27 vị Tử Ðạo của Giáo Hội Công Giáo Ðông phương Ukraine trong chuyến viếng thăm đất nước này. Trong số đó, Dòng Chúa Cứu Thế hân hạnh có bốn anh em người Ukraine. Rồi hôm 4 tháng 11 năm 2001, Ðức Gioan Phaolô II cũng đã tuyên phong Chân phước tử đạo cho một anh em người Tiệp Khắc đóng góp vào vinh quang của Giáo Hội Ukraine.

Những vị tử đạo thế kỷ 20 này đã chịu bắt bớ và tra tấn cho đến chết bởi chính quyền Cộng Sản Nga, trong thời gian Ðệ Nhị Thế Chiến và sau đó. Chính quyền Cộng Sản Nga xem Giáo Hội Công Giáo Ukraine là tôn giáo bất hợp pháp, không có quyền tồn tại. Nhiều tín hữu Công Giáo vẫn cương quyết trung thành với niềm tin tông truyền cho dẫu bị tra tấn, đày đọa cho đến chết.

1. Ðức Giám Mục Nicholas Charnetskyj, C.Ss.R.

Nicholas Charnetskyj sinh ngày 14 tháng 12 năm 1884 tại Semakivtsi, miền Tây Ukraine trong một gia đình nghèo khổ. Mẹ ngài mồ côi từ bé và được người vợ của một linh mục đạo Chính Thống tìm thấy bên vệ đường. Từ năm 1903 đến 1909, thầy Nicholas theo học thần học tại trường Ðại Học Ukraine ở Rôma. Sau đó thầy đậu bằng Tiến Sĩ thần học nơi trường Urbanianum. Sau khi chịu chức linh mục ngày 2 tháng 10 năm 1909, cha Nicholas dạy triết học và thần học tại chủng viện Stanislaviv. Năm 1919, cha Nicholas đáp lại tiếng Chúa gọi gia nhập cộng đoàn Dòng Chúa Cứu Thế mới được thành lập ở Ukraine. Từ năm 1926, nhà thừa sai Nicholas đến Volyn giúp cho đoàn người di dân nghèo gốc Công Giáo Hy Lạp nhưng bị bắt buộc theo Chính Thống Nga trước đây. Cùng với các sĩ tử Cứu Thế khác, Cha miệt mài lo cho họ trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn và tôn giáo phức tạp. Vì thế, ngài được Tòa Thánh nâng lên hàng Giám Mục cho di dân Volyn tại nhà thờ Thánh Anphong, Rôma vào ngày 18 tháng 2 năm 1931.

Bị chính quyền Cộng Sản Nga trục xuất khỏi Volyn vào năm 1939, Giám Mục Nicholas di chuyển đến Lviv. Trong khi đó, các sinh viên Cứu Thế của Phụ Tỉnh Ukraine lánh nạn sang Ba-lan. Vào ngày 11 tháng 4 năm 1945, Giám Mục Nicholas và các Giám Mục Công Giáo Hy Lạp bị bắt và tra tấn. Ðức Cha Nicholas là người đầu tiên nhận án 5 năm khổ sai tại Siberia và sau đó án tù tăng thêm 10 năm vì chính quyền tình nghi ngài là ‘gián điệp của Vatican’. Trong thời gian khổ sai ở Siberia, Giám Mục Nicholas thường xuyên bị đổi chỗ ở và chịu đau khổ tinh thần lẫn thể xác bởi những cuộc tra tấn dã man. Từ năm 1945 đến 1956, ngài bị cầm giữ trong 30 trại tù khổ sai khác nhau của chính quyền Cộng Sản Nga và chịu 600 giờ hỏi cung và tra tấn. Ngài chấp nhập tất cả trong kiên trì và bình tĩnh, cầu nguyện cho kẻ bách hại ngài và an ủi các bạn đồng cảnh ngộ. Cũng trong thời gian đó, ngài bí mật làm việc mục vụ cho các bạn tù.

Vì sức khoẻ sút kém nhiều, Giám Mục Nicholas được trả tự do năm 1956, sau đó ngài được đưa về Lviv trong tình trạng lâm tử. Bỗng nhiên, ngài khỏi cơn bệnh hiểm nghèo và trở lại công việc mục vụ, hướng dẫn Giáo Hội Công Giáo Ukraine thầm lặng. Ðức Giám Mục Nicholas Charnetskyj qua đời ngày 2 tháng 4 năm 1959, thọ 75 tuổi, được an táng tại nghĩa trang Kulparkiv. Giáo dân xem ngài như vị Giám Mục thánh thiện, chết vì đức tin. Hằng năm, nhiều giáo hữu đến viếng và cầu nguyện nơi mộ của ngài.

2. Giám Mục Vasyl Vsevolod Velychkovsky, C.Ss.R. 

Vasyl Vsevolod Velychkovsky  chào đời ngày 1 tháng 6 năm 1903 tại Stanislaviv. Lúc 15 tuổi, chàng thiếu niên Vasyl tham gia vào cuộc chiến dành độc lập cho quê hương Ukraine trong hai năm 1918 - 1919. Từ giã binh nghiệp, Vasyl vào chủng viện ở Lviv. Sau khi chịu chức phó tế, cụ Sáu Vasyl gia nhập Dòng Chúa Cứu Thế. Sau khi chịu chức linh mục vào ngày 9 tháng 10 năm 1925, cha Vasyl trở thành vị giảng thuyết đại tài tham gia vào các chuyến đại phúc với Ðức Cha Nicholas Charnetsky, CSsR, trong vòng 20 năm. Nhờ lòng hăng say phục vụ, cha Vasyl đem nhiều tín hữu và linh mục Chính Thống Nga về cho Giáo Hội Công Giáo. Ngài tiếp tục hoạt động tông đồ ngay dưới thời chính quyền Cộng Sản Nga cưỡng chiếm Ukraine (9.1939 - 6.1941). Cha Vasyl nổi tiếng đến nỗi chính quyền Cộng Sản Nga không dám ra tay bắt ngài. Tuy nhiên, việc phải đến đã đến, cha Vasyl bị bắt cùng với hàng Giáo Phẩm Công Giáo Hy Lạp. Phiên toà xử cha Vasyl kéo dài gần hai năm. Cuối cùng ngài bị lên án xử bắn. Dù vậy, ngài vẫn vui vẻ hăng say làm việc mục vụ cho các bạn tù. Án xử bắn đổi thành khổ sai 10 năm vào cuối thu 1945. Trong thời gian đó, cha Vasyl tiếp tục bí mật dâng Thánh Lễ mỗi ngày cho đến khi sức khoẻ lụi tàn. Ðược phóng thích vào năm 1955, cha Vasyl trở về Lviv tiếp tục công việc mục vụ cách kín đáo.

Năm 1959, Toà Thánh phong ngài làm "Giám Mục của Giáo Hội Thầm Lặng". Vì cơn bách đạo còn khốc liệt, ngài phải chờ đến năm 1963 mới nhận chức Giám Mục tại một khách sạn ở Moscow. Ngày 2 tháng 1 năm 1969, Ðức Giám Mục Vasyl bị bắt lần nữa và lãnh án 3 năm tù ở. Tuy nhiên sau 3 tháng, Ðức Cha Vasyl được phóng thích vì lý do suy tim. Ngày 27 tháng 6 năm 1972, Ðức Cha Vasyl lại bị bắt. Chính quyền cấm ngài trở về Lviv và đề nghị ngài sang Yugoslavia với người chị em của ngài. Ở Yugoslavia một thời gian ngắn, Ðức Cha Vasyl qua Rôma tiếp kiến Ðức Thánh Cha Phaolô VI vào ngày 8 tháng 4 năm 1972. Vài tháng sau (15.6.1972), ngài tìm về Winnipeg, Canada, sum họp với anh em Cứu Thế thuộc Tỉnh Dòng Ukraine Yorktown. Tại đây, Chúa gọi ngài về ngày 30 tháng 6 năm 1973. Theo lời một chứng nhân: "Sau khi ngài qua đời, các bác sĩ khám phá ra rằng trước khi rời Ukraine đi Yugoslavia, ngài bị tiêm một liều thuốc độc có tác hại chậm làm cho nạn nhân chết cách tự nhiên".

3. Cha Ivan Ziatyk, C.Ss.R.

 Ivan Ziatyk sinh ngày 26 tháng 12 năm 1899 trong gia đình nông dân nghèo tại Odrekhova, thành phố Galizia. Chàng vào chủng viện Peremyshl năm 1919 và được coi là chủng sinh xuất sắc nhất của chủng viện. Sau khi thụ phong linh mục năm 1923, cha Ivan được bổ nhiệm làm giáo sư và cha linh hướng cho chủng sinh tại Peremyshl trong mười năm (1925 - 1935). Ngài ao ước trở thành nhà thừa sai Dòng Chúa Cứu Thế, nhưng Ðấng Bản Quyền của ngài không cho phép. Cuối cùng, ngài gia nhập Dòng Chúa Cứu Thế ngày 15 tháng 7 năm 1935. Sau khi hoàn tất năm tập viện, cha Ivan nhận bài sai về học viện Dòng tại Stanislavia, rồi đổi đến chủng viện của Dòng tại Gholosko làm giáo sư môn Thánh Kinh và Tín lý. Năm 1946, ngài bị quản thúc cùng với 58 sĩ tử Cứu Thế khác thuộc Tỉnh Dòng Miền Tây Ukraine tại tu viện Holosko. Khi cha Giám Phụ Tỉnh De Vocht, người Bỉ, bị trục xuất vào năm 1948, ngài mang lấy trọng trách mới, vừa làm Giám Phụ Tỉnh vừa làm Tổng Ðại Diện Giáo Hội Ukraine Công Giáo Hy Lạp. Ngày 17 tháng 10 năm 1948, cha Giám Phụ Tỉnh Ivan cùng với 30 anh em trong Dòng di chuyển đến Univ, nơi có nhiều tu sĩ Công Giáo Hy Lạp đang lưu trú. Ngài bị bắt vào ngày 14 tháng 1 năm 1950, và sống trong 3 trại tù Zolochiv, Lviv và Kiev trong vòng hai năm. Trong thời gian này, ngài chịu tra tấn dã man 72 lần vì trung thành với Ðức Kitô. Ngày 21 tháng 11 năm 1951, ngài nhận án tù 10 năm khổ sai tại nhà giam Ozerlag, Siberia. Những trận đòn chí tử ở đây làm thân thể ngài tả tơi mòn mỏi. Thứ Sáu Tuần Thánh năm 1952, cha Ivan bị nhận nước sau cơn mưa gậy ác liệt. Sau đó, các tay cai tù vất ngài ra ngoài trời băng giá Siberia. Ba ngày sau (17.5), ngài trút hơi thở cuối cùng tại bệnh xá của trại giam.

4. Cha Zenovij Kovalyk, C.Ss.R.

 Zenovij Kovalyk chào đời ngày 18 tháng 8 năm 1903 trong gia đình nông dân tại Ivatsciv Horiscnij (Ternobil). Zenovij vào Dòng khi được 23 tuổi. Thầy tuyên khấn lần đầu ngày 28 tháng 8 năm 1926 và chịu chức linh mục ngày 9 tháng 8 năm 1932 sau khi hoàn tất chương trình triết và thần học tại Bỉ. Cha Zenovij nổi tiếng là nhà giảng thuyết không khoan nhượng và cương quyết. Ngài làm việc giữa những người Chính Thống Giáo với mục đích đưa họ trở về thông hiệp với Rôma. Năm 1939, nhà giảng thuyết và giải tội nhiệt thành này được gởi đến Lviv nhận chức vụ Bêà Trên cộng đoàn Cứu Thế và Bề Trên toàn Giáo Khu Lviv. Tại đây, cha Zenovij công khai chống lại chế độ vô thần cộng sản bằng lời giảng thuyết của mình. Ðáp lại lời khuyên từ bạn hữu và anh em trong Dòng nên cẩn thận về nội dung bài giảng, ngài nói: "Tôi sung sướng chấp nhận cái chết nếu đó là Thánh Ý Chúa, nhưng với tư cách là nhà giảng thuyết, tôi sẽ không bao giờ đi ngược lại với lương tâm của tôi".

Ngày 20 tháng 12 năm 1940, đang khi giảng về Ðức Maria, Mẹ Thiên Chúa, ngài bị mật vụ Nga bắt và tống giam tại Lviv. Trong sáu tháng biệt giam, cha Zenovij bị hỏi cung 28 lần với những trận đòn kinh khiếp. Tuy thế, ngài vẫn nhiệt thành giảng dạy, cầu nguyện, chăm sóc phần linh hồn cho các bạn tù. Tháng 5 năm 1941, thay vì xử bắn cha Zenovij như họ thường làm cho các tù nhân khác, các tay cai tù nhắc lại bài giảng về Thập Giá Ðức Kitô của ngài và đóng đinh ngài vào tường trại giam. Ngài chịu đóng đinh thập giá như Ðức Kitô khi gần tròn 38 tuổi đời và thi hành chức vụ linh mục được 9 năm. Ngày 29 tháng 6 năm 1941, khi quân đội Ðức chiếm đóng Lviv, người ta mở ngục thất Bryghiky vẫn còn thấy thi thể cha Zenovij trên tường.

5. Cha Dominick Metodius Trchka, C.Ss.R.

 Dominick Metodius Trchka sinh ngày 6 tháng 7 năm 1886 tại Frydlant nad Ostravici (Cộng Hoà Tiệp Khắc ngày nay). Dominick trở thành con cái Thánh Anphong, Ðấng Sáng lập Dòng Chúa Cứu Thế, sau khi tuyên khấn lần đầu ngày 25 tháng 8 năm 1904. Hoàn tất chương trình học, thầy Dominick được chịu chức linh mục ngày 17 tháng 7 năm 1910 tại Prague, thủ đô Cộng Hoà Tiệp Khắc. Những năm đầu tiên của sứ vụ linh mục, cha Dominick lo việc mục vụ giáo xứ. Năm 1919, ngài được gởi đến giúp tín hữu Công Giáo Hy Lạp tại các vùng Halic thuộc Galizia (Ukraine) và Slovakia. Tháng 3 năm 1935, Thánh Bộ Giáo Hội Ðông Phương bổ nhiệm cha Dominick làm Thanh Tra Tòa Thánh cho các tu sĩ Dòng Basiliô tại hai miền Presov và Uzhorod. Khi thành lập Phụ Tỉnh Michalovce, cha Dominick đắc cử vào chức vụ Bề Trên Giám Phụ Tỉnh vào ngày 23 tháng 3 năm 1946. Ngài bắt đầu xây dựng những nhà mới cho Phụ Tỉnh và đào tạo các sĩ tử Cứu Thế thuộc thế hệ trẻ.

Ðêm 14 tháng 4 năm 1950, chính quyền Cộng Sản Tiệp Khắc giải tán tất cả các cộng đoàn tu sĩ. Riêng cha Dominick lãnh án 12 năm tù giam. Suốt thời gian trong tù, ngài bị thẩm vấn lâu giờ và chịu tra tấn dã man. Năm 1958, người ta đưa ngài đang mang bệnh sưng phổi đến trại tù Leopoldov. Vì hát nhạc Giáng Sinh, ngài bị biệt giam và chết rũ tù vào ngày 23 tháng 3 năm 1959. Sau khi Giáo Hội Công Giáo Hy Lạp được tự do, nhà Dòng đưa thi thể cha Dominick về đất thánh của Dòng tại Michalovce ngày 17 tháng 10 năm 1969. Ngài được Ðức Gioan Phaolô II tuyên phong Chân phước trong một nghi lễ tại Công trường Ðền thờ Thánh Phêrô ngày 4.11.2001.


Home | Nguyet San | Bao Moi | Bao Cu
E-mail : ducme@cuuthe.com