THẾ HÙNG

Một trong những khuôn mặt nổi tiếng và quen thuộc nhất trên thế giới hiện nay là Ðức Giáo hoàng đương kim Gioan Phaolô II. Ðiều này cũng không lấy gì làm lạ khi các phương tiện truyền thông đại chúng hiện đại như báo chí, radio, truyền hình thường xuyên đưa tin tức và hình ảnh của vị thủ lãnh Giáo hội Công giáo đến mọi miền trên trái đất. Ðằng khác, vì ý thức được tầm quan trọng của việc đi đến với anh chị em tín hữu ở từng Giáo hội địa phương để khích lệ đời sống đức tin của họ, chính Ðức Gioan Phaolô II đã không quản ngại thời gian và sức lực đi công du mục vụ nhiều nơi mà lần mới nhất là chuyến công du thứ 97 và thứ 98 vào cuối tháng 7 và giữa tháng 8 vừa qua.

Cuộc công du mục vụ lần thứ 97 kéo dài từ ngày 23/7 đến 2/8 đã đưa vị Cha Chung 82 tuổi đến Canada (23-29/7), Guatemala (29-30/7) và Mexico (30/7-2/8).

Có thể nói rằng mục đích chính của cuộc công du lần thứ 97 của Ðức Gioan Phaolô II là Ngày Giới Trẻ Thế Giới lần thứ 17 tổ chức tại thành phố Toronto, Canada. Chính tại đây, người ta bắt gặp trở lại một vị mục tử cao niên nhưng tâm hồn thật trẻ trung và đầy năng lực mỗi khi sinh hoạt với giới trẻ. Ðiều này tỏ hiện rõ ngay khi ngài bước xuống thang máy bay một cách chậm chạp ở Phi trường Toronto hôm thứ Ba 23/7. Ngài không phải dùng giá nâng ngài xuống từ cửa phi cơ theo chương trình dự định. Ðiều này khiến nhiều người lấy làm ngạc nhiên, ngay cả Ðức TGM Anthony Meager của TGP Kingston thuộc tỉnh Ontario (Canada), bởi vì mới 3 tuần trước đó, hôm 29/6 nhằm lễ kính hai Thánh Phêrô và Phaolô Tông đồù, khi nhận lãnh giây Pallium biểu hiện cho quyền bính Tổng Giám mục từ chính tay Ðức Gioan Phaolô II tại Rôma, ÐTC hầu như không thể đứng nổi và giọng ngài rất yếu. Ðiều này cho thấy một lần nữa Ðức Gioan Phaolô II có một vị thế đặt biệt trong tâm hồn người trẻ cho dù cao tuổi bởi vì ngài thấu rõ những tâm tư, khắc khoải, nguyện vọng của họ như trong Thánh lễ bế mạc hôm Chúa nhật 28/7 tại Downsview Park, ngài nói: "Các con thì trẻ, còn Giáo hoàng thì già rồi, 82 hay 83 tuổi đời không giống như 22 hoặc 23. Nhưng vị Giáo hoàng vẫn còn hoàn toàn nhận dạng với những niềm hỵ vọng và khát vọng của các con."

Với chủ đề Ngày Giới Trẻ lần này là "Các con là muối đất. Các con là ánh sáng thế gian" (Mt 5:13-14), đại hội qui tụ hơn nửa triệu người trẻ từ 173 quốc gia trên thế giới. Thống kê cho thấy trong nghi lễ chào đón ÐTC tại Khu Triển lãm Canada chiều thứ Năm 25/7 có đến 400,000 người tham dự; qua tối thứ Bảy Canh thức 27/7 có khoảng 600,000 người tham dự và đến Thánh lễ Bế mạc Chúa nhật 28/7 có đến 800,000 người tham dự. Một điều lạ ai cũng ghi nhận, đó là vào sáng sớm Chúa nhật 28/7 trời mưa tầm tã, nhưng khi ÐTC bắt đầu Thánh lễ lúc 9 giờ 30 thì trời quang mây tạnh như một ơn lành của Thiên Chúa cho Ðại hội.

Không thể nói được hết những tâm tình của người trẻ khắp thế giới trong dịp này nhưng những cảnh ca hát bộc phát, các buổi chia sẻ, gặp gỡ thân tình của họ trên khắp đường phố Toronto cho thấy họ quả là niềm hy vọng của Giáo hội và thế giới hôm nay và ngày mai một khi họ sống giátrị của Tin Mừng và không ngừng dấn bước trên con đường thánh thiện như ÐTC kêu gọi trong buổi Canh thức tối thứ Bảy 27/7: "Các con hãy để ánh sáng Ðức Kitô chiếu sáng trong cuộc đời các con! Ðừng đợi đến khi các con già nua mới dấn bước trên con đường thánh thiện! Thánh thiện luôn trẻ trung, như vĩnh cửu là sự trẻ trung của Thiên Chúa."

Trong Thánh lễ bế mạc 28/7, ÐTC công bố Ngày Giới Trẻ Thế Giới lần thứ 18 sẽ diễn ra tại thành phố Cologne, Ðức quốc, từ ngày 16-21/8/2005.

Theo ước tính của Ban Tổ chức Ngày Giới Trẻ Thế Giới, có 187,000 người chính thức ghi danh tham dự và hàng trăm ngàn người khác tham gia mà không ghi danh. Thành phần ghi danh đông đảo nhất là Hoa Kỳ (51,273); kế đó là Canada (48,970), Ý (20,455), Tây Ban Nha (6,939), Ðức (6,124), và Mexico (3,447). Riêng thành phần người Việt có khoảng 2,000 người tham dự. Con số ghi danh Ngày Giới Trẻ Thế Giới XVII có thấp so với dự đoán ban đầu của Ban Tổ chức do tình hình kinh tế toàn cầu sa sút và vấn đề khủng bố nên có lẽ nhiều người từ các nước khác không ghi danh. Ngoài ra, để bảo vệ an ninh quốc gia chính quyền Canada cũng hạn chế việc cấp chiếu khán nhập cảnh. Do đó, một số người trong phái đoàn từ Việt Nam đã bị từ chối không cho vào Canada. Việc ghi danh tham dự ít so với dự đoán đã khiến Giáo hội Công giáo Canada nợ khoảng 19 triệu Mỹ kim và hiện đang kêu gọi sự đóng góp của mọi người. Dù sao đi nữa, Ngày Giới Trẻ Thế Giới lần thứ 17 đã được diễn ra tốt đẹp và nhất là đã tạo cơ hội cho những người trẻ khắp nơi cảm nghiệm niềm tin chung của Giáo hội hoàn vũ xung quanh vị mục tử dấu yêu của mình là Ðức Giáo hoàng Gioan Phaolô II.

Từ giã Canada sáng thứ Hai 29/7, ÐTC đã đáp phi cơ đi Guatemala, một xứ sở ở Trung Mỹ hiện vẫn còn đang vật lộn với hậu quả của cuộc xung đột trong nước trước đây đã khiến cho 200,000 người chết và gửi 1 triệu người tị nạn qua nước Mexico mặc dầu dân số toàn quốc chỉ có13 triệu mà đa số là Công giáo. Tuy đã có thoả ước hoà bình giữa chính phủ và quân du kích thuộc Ðơn vị Giải phóng Quốc gia kể từ năm 1996, tiến trình hoà giải vẫn còn chông gai cho dù có sự tiếp tay của Giáo hội Công giáo Guatemala. Vì thế không phải ngẫu nhiên mà chiếc phi cơ Airbus-320 của ÐTC bay từ Canada qua Guatemala có sơn hàng chữ "Sứ giả của niềm Hy vọng".

Trong cuộc viếng thăm Guatemala lần thứ 3 này, ÐTC đã tuyên phong Chân phước cho Tu sĩ Pedro de San Jose Betancur (1626-1667) được dân chúng Guatemala và khắp vùng Trung Mỹ tôn kính vì ngài chữa lành nhiều người bệnh và tận tụy với người nghèo. Tương truyền Thầy Pedro có lần chữa lành bệnh nhân bằng cách liếm vết thương của họ. Ngài sinh ngày 19/3/1626 tại Quần đảo Canary bên Tây Ban Nha, sau đó qua Mỹ châu lúc 24 tuổi và đến Guatemala năm 1651. Ngài mở bệnh xá và trường học, chăm sóc người nghèo khổ, bệnh tật và tù đày. Ngài cũng lập dòng Tu huynh và Nữ tu Bêlem năm 1653 và có thời kỳ phát triển cả vùng Trung Mỹ mặc dầu hiện chỉ còn 6 tu huynh. Ngài thường ăn chay, hãm mình, phạt xác. Mỗi thứ Năm Tuần Thánh, thánh nhân lết đầu gối hành hương viếng các nhà thờ trong thành phố trên vai mang một cây thánh giá.

Trong Thánh lễ phong thánh cho Thầy Pedro hôm thứ Ba 30/7, ÐTC Gioan Phaolô nêu gương thánh nhân như là dấu chỉ của sự tha thứ và nền hoà giải của vùng Trung Mỹ. Trong bài giảng ngài nói: "Nền công lý kéo dài là nền công lý được thực hiện một cách khiêm tốn, cảm thương chia sẻ số phận của anh chị em, gieo vãi tinh thần tha thứ và lòng thương xót oở mọi nơi." Theo ÐTC, di sản của Thánh Pedro "phải gây niềm hứng khởi trong lòng người Kitô hữu và mọi công dân một ước muốn biến đổi cộng đồng nhân loại thành một đại gia đình, trong đó các mối quan hệ xã hội, chính trị, và kinh tế xứng với con người, và trong đó phẩm giá con người được thăng tiến, với sự nhìn nhận những quyền bất khả ly của họ."

Sau khi từ giã Guatemala, ÐTC Gioan Phaolô II đã đến Thành phố Mexico, nước Mexico. Ðây là lần thứ 5 ÐTC đến xứ sở này. Cũng cần nhớ lại Mexico cũng là đất nước ngài đến viếng trong chuyến công du mục vụ đầu tiên của ngài vào năm 1978 sau khi được bầu làm giáo hoàng. Thật ra, cho đến những tuần cuối cùng trước khi ÐTC bắt đầu chuyến công du mục vụ lần thứ 97, ngay cả những người thân cận với ÐTC cũng không rõ sức khoẻ của ngài cho phép ngài đến đây hay không. Tuy nhiên, ÐTC vẫn khăng khăng giữ đúng chương trình dự định. Hằng triệu người không ngại trời tối đứng xếp hàng dọc theo con đường từ phi trường về Toà Khâm sứ để chào đón ngài. Giới truyền thông Mexico cũng nói nhiều đến việc Tổng thống Vicente Fox của nước này đã hôn nhẫn ÐTC khi đón ngài tại phi trường. Như thế Tổng thống đã phá vỡ điều cấm kỵ kéo dài hàng mấy chục năm trong quan hệ giữa nhà nước và tôn giáo. Mặc dầu đa số người dân Mexico theo đạo Công giáo, về mặt luật pháp trong thế kỷ 20 cho đến năm 1992 khi chính quyền Tổng thống Carlos Salinas de Gortari chính thức công nhận Giáo hội và các tôn giáo khác, hàng linh mục bị tước đoạt hầu hết những quyền dân sự căn bản, ngay cả việc mặc tu phục ngoài công cộng cũng bị cấm cản. Cho đến nay luật Mexico vẫn còn từ chối Giáo hội quyền tự do phát biểu trong truyền thông và giảng dạy tôn giáo nơi học đường.

Trong Thánh lễ tuyên phong hiển thánh cho Chân phước Juan Digo Cuauhtlatoatzin tại Ðền thờ Ðức Mẹ Guadalupe ở thủ đô Mexico hôm thứ Tư 31/7/2002, ngoài số người hiện diện trong Thánh đường, có đến 12 triệu người từ nhiều nơi trong nước qui tụ ở các đường phố đến tham dự biến cố lớn lao này. Chân phước Juan Diego (1474-1548) là người thổ dân da đỏ đầu tiên của Châu Mỹ được phong hiển thánh. Thánh Juan Diego đã thấy Ðức Mẹ hiện ra tại Guadalupe và từ đó ảnh Ðức Mẹ Guadalupe gắn liền với việc trở lại của thổ dân da đỏ và trở thành một biểu tượng niềm tin của người dân Mexico. Vào năm 1998, khi đến Mexico công bố Tông huấn Hậu Thượng Hội đồng Giám mục Mỹ Châu "Giáo hội tại Châu Mỹ", Ðức Gioan Phaolô II đã chính thức công bố Ðức Mẹ Guadalupe là bổn mạng của cả châu lục này. Trong bài giảng, ÐTC cho rằng việc Ðức Mẹ hiện ra tại Guadalupe với Thánh Juan Diego mang một ý nghĩa sâu đậm về Hội thánh và việc truyền giáo, một mô hình hoàn hảo về phúc âm hoá mang tính cách hội nhập văn hoá.

Qua ngày hôm sau 1/8, trong một Thánh lễ cũng tại Vương Cung Thánh Ðường Ðức Mẹ Guadalupe, ÐTC đã tuyên phong chân phước tử đạo cho 2 người thổ dân da đỏ là Jacinto de los Angeles và Juan Bautista sinh sống vào thế kỷ 17. Theo bản tiểu sử, hai tân chân phước người Công giáo được trao nhiệm vụ bảo vệ luân lý ở một làng trong tỉnh Oaxaca bằng cách báo cáo chính quyền địa phương việc thờ cúng thần linh và tổ tiên của dân làng. Do đó vào năm 1700, hai vị đã bị một đám đông dùng mã tấu chặt ra từng mảnh và mổ tim quăng cho chó. Trong bài giảng, ÐTC thách đố điều mà một số người chỉ trích cho rằng có sự mâu thuẫn giữa việc phong chân phước cho 2 người thổ dân có vai trò hủy bỏ truyền thống tổ tiên và việc Giáo hội ngày nay có khuynh hướng nhạy cảm với nền văn hoá thổ dân. Theo ÐTC, Juan Bautista và Jacinto de los Angeles là "một điển hình của việc con người có thể tìm đến Thiên Chúa mà không phải từ bỏ nền văn hoá của mình".

Có khoảng 8,000 người thổ dân vùng Oaxaca được mời tham dự biến cố phong chân phước này. Một số bài và lời nguyện trong Thánh lễ cũng được đọc bằng các thứ tiếng thổ dân của vùng Oaxaca. Nghi lễ cũng gồm có một cuộc vũ sắc tộc với đàn ông đội các mũ lông chim to lớn theo và ÐTC đã mỉm cười và vỗ tay theo điệu vũ.

Sau Nghi lễ phong Chân phước, ÐTC được chở ra phi trường để trở về Rôma. Ngài đã chậm bước leo lên cầu thang của chiếc phi cơ của hãng hàng không Aeromexico của Mexico có sơn khẩu hiệu "Mexico, luôn trung thành". Ðây là ý nghĩa của cuộc viếng thăm Mexico lần này của ÐTC cũng như của việc phong thánh cũng như chân phước cho những người thổ dân da đỏ. Ngài muốn nhắc nhở người dân Mexico hãy luôn trung thành với đức tin của cha ông mà hiện nay đang bị thử thách bởi nhiều yếu tố và cụ thể nhất là việc khá đông người Công giáo Mexico đi theo các nhóm Tin lành.

Như thế chuyến công du mục vụ lần thứ 97 bao gồm 3 quốc gia ở Mỹ châu của ÐTC Gioan Phaolô II đã kết thúc tốt đẹp.

Chỉ 2 tuần sau chuyến công du mục vụ lần thứ 97, ÐTC Gioan Phaolô II lại thực hiện chuyến thứ 98 qua việc viếng thăm quê hương Ba Lan của ngài trong 4 ngày kể từ 16-19/8. Cuộc công du lần này được giới hạn ở vùng Krakow, nơi ngài từng sinh sống, làm việc ngày trước kể cả với vị thế là TGM trong một thời gian trước khi được đắc cử Giáo hoàng vào năm 1978.

Chương trình chuyến công du Ba Lan lần thứ 9 của ngài gồm có việc chủ sự Lễ thánh hiến Ðền Lòng Thương Xót Chúa mới được xây ở Lagienwniki, ngoại ô Krakow, vào ngày thứ Bảy 17/8. Ngôi thánh đường 4,000 chỗ ngồi có dạng chiếc thuyền đầy kín người trong khi đó khoảng 8,000 người khác tham dự Thánh lễ qua các màn ảnh truyền hình đặt trong vườn nhà thờ. Ngoài ra khoảng 200,000 người khác tập trung trên những cánh đồng xung quanh Tu viện Nữ tu dòng Mẹ Thiên Chúa đầy lòng Xót Thương. Sau Thánh lễ, ÐTC đã đến mỏ đá Solvay gần đó là nơi ngài từng lao động vất vả khi còn trẻ trong thời Ðức Quốc xã chiếm đóng Ba Lan hồi Ðệ II Thế Chiến. Tại đây, ngài ban phép lành cho một thư viện của Viện Thần học Giáo hoàng đang được xây dựng.

Cao điểm của cuộc viếng thăm Ba Lan lần này của ÐTC là chủ tế Thánh lễ phong Chân phước cho 4 người đồng hương hôm Chúa nhật 18/8 tại Công viên Blonie với hơn 2 triệu người tham dự. Ðây là Thánh lễ có đông người tham gia nhất trong lịch sử Ba Lan. Các tân Chân phước là Ðức Cha Zygmunt Szczesny Felinski (1822-1895), TGM Krakow trong 16 năm trước khi bị Nga hoàng đày sang Sibêria; Linh mục Jan Balicki (1869-1948), cha giải tội và giáo sư chủng viện; linh mục Dòng Tên Jan Beyzym (1850-1912), tông đồ người cùi ở Madagascar; Nữ tu Sancja Szymkowiak (1910-1942) được các tù binh người Anh và Pháp trong trại tù Ðức Quốc xã thời Ðệ II Thế Chiến mệnh danh là "thiên thần thiện hảo". Trong bài giảng, ÐTC nhắc lại chứng tá của Thánh nữ người Ba Lan Faustina Kowalska, người được Chúa Giêsu mặc khải cho thấy lòng thương xót của Thiên Chúa, để thấy được ý nghĩa của cuộc sống nhân loại ngày nay, đó là phải hoạt động cho nền văn minh tình thương.

Sau Thánh lễ, ÐTC nói: "Tạm biệt anh chị em. Cha muốn nói Cha sẽ sớm gặp lại anh chị em nhưng điều này hoàn toàn nằm trong tay Thiên Chúa." Ðám đông đồng thanh đáp lại: "Chúng con sẽ chờ đợi ngài." Rõ ràng cảm động trước nhiệt tình của đồng bào, ÐTC trả lời "Cha hoàn toàn phó thác nơi Lòng Thương Xót Chúa". Nhiều người nghĩ rằng với sức khoẻ suy yếu của ÐTC, đây là chuyến thăm quê hương cuối cùng của ngài. Trước khi đi Ba Lan, một số nhà quan sát cho rằng lần này trở lại quê hương, ngài sẽ từ chức Giáo hoàng và ở lại luôn. Nhưng đã nhiều lần ÐTC đề cập đến việc ngài sẽ tiếp tục sứ mạng được giao phó bao lâu Thiên Chúa cho phép. Ðiều đó cũng được lập lại trong lời nguyện của ÐTC hôm 19/8 trước khi ra phi trường trở lại Rôma trong Thánh lễ kỷ niệm 400 năm Vương Cung Thánh Ðường Kalwaria Zedrzydowska, nơi ngài thường đến cầu nguyện hồi nhỏ cùng với người bố. Lời nguyện của ngài như sau: "Lạy Mẹ Rất Thánh, lạy Ðức Bà Ðồi Canvê, xin cho con sức mạnh thể xác và tinh thần hầu con có thể thực hiện đến cùng sứ mạng Chúa Phục sinh giao phó cho con."

Chuyến đi Ba Lan của ÐTC lần này gồm cả việc đi đến những nơi mang ý nghĩa đặc biệt trong đời ngài trong đó có Nhà thờ nơi ngài dâng Thánh lễ mở tay ngày 2/11/1946, nghĩa địa nơi chôn cất cha mẹ và người anh của ngài.

Cho dù tuổi cao sức yếu, vị Giáo hoàng 82 tuổi vẫn còn lôi cuốn mọi người mỗi khi ngài đến với họ, kể cả hàng trăm ngàn người trẻ trong Ngày Giới Trẻ Thế Giới vừa qua ở Toronto. Ðây quả là một điều khó hiểu đối với lối suy nghĩ bình thường. Ðó là chưa nói đến những lời giáo huấn chân thật nhưng đầy thách đố của ngài khiến một số người phản đối. Nhưng rõ ràng ngay cả những người chống đối ÐTC Gioan Phaolô II cũng nhìn nhận nơi ngài có sự lôi cuốn mãnh liệt khó cưỡng nổi như nhà bỉnh bút ủng hộ phá thai Linda McQuaig đã viết trên tờ báo Toronto Sun số ra ngày 28/7 như sau: "ÐTC đứng cao không phải vì ngài thay đổi, nhưng bởi vì ngài có can đảm giữ vững lập trường. Chính đó là lý do khiến sứ điệp của ngài vẫn còn thích hợp và có sức mạnh lâu dài."

Ðối với người Công giáo, ngay cả hình ảnh một ÐTC già nua, đi đứng lụ khụ, nhiều khi thốt không ra lời không làm suy giảm sự kính yêu trong lòng bởi vì điều ngài nói, việc ngài làm và nhất lòng tấm lòng của ngài nhắc nhở cho họ về một nhân vật cách đây 2000 năm đã thay đổi cuộc đời nhân loại bằng sự chết và phục sinh của Người: Ðức Giêsu. Chỉ vì biết sống mật thiết với Ðức Giêsu Kitô mà ÐTC Gioan Phaolô II đã có thể thực hiện sứ mạng cao cả của ngài là đem tình yêu bao la của Thiên Chúa đến với mọi người. Như thế cho dù sức khoẻ suy yếu, ÐTC Gioan Phaolô II vẫn tiếp tục là một chứng tá Tin Mừng đích thực, Tin Mừng Sự Sống. Do đó, chẳng lạ gì mà khi gặp ÐTC, phu nhân Thủ tướng Jean Chrétien của Canada phải rơi lệ, hàng trăm ngàn người trẻ hô to khẩu hiệu "John Paul II, We Love You!", Tổng thống Vicente Fox cúi đầu hôn nhẫn ngài, biết bao người đồng hương Ba Lan đã nài nỉ ngài hãy ở lại.

Chưa biết sự quan phòng của Thiên Chúa trong cuộc đời ÐTC Gioan Phaolô II sẽ ra sao. Nhưng chắc chắn rằng cuộc đời ngài là một tặng phẩm quý giáThiên Chúa đang trao ban cho cả thế giới và Giáo hội hôm nay.