(Thành kính dâng ba mẹ đã dâng con cho Chúa... )

Nếu bạn là người "Công giáo mới," lần đầu tiên có thể đã làm Dấu Thánh Giá chưa đúng; tay hơi lúng túng; có thể gặp khó khăn không nhớ vai nào trước vai nào sau. Cuối cùng và sau nhiều lầân, bạn đã quen và làm Dấu Thánh Giá chính xác, đúng cách.

Sau nhiều năm, bây giờ Dấu Thánh Giá đã trở thành một bản tính tự nhiên thứ hai của bạn. Bạn đã lập đi làm lại hàng ngàn lần: Ðọc "Nhân Danh Cha, và Con và Thánh Thần. Amen," đồng thời bàn tay bạn chạm trên trán, xuống ngực rồi hai vai.

Chúng ta thường bắt đầu và kết thúc những buổi cầu nguyện riêng hay chung với Dấu Thánh Giá. Ðức Thánh Cha Gioan XXIII nói: ''Trong Phụng vụ, mọi sự bắt đầu, tiến hành rồi kết thúc ‘Nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần.''

Trong Phép Thánh Tẩy, Linh Mục xức dầu cứu độ trên ngực (cho trẻ em) hoặc trong lòng hai bàn tay (người lớn) với hình Thánh Giá. Trong Phép Xức Dầu Bệnh Nhân, Linh Mục cũng ghi Dấu Thánh Giá trên trán và trên lòng bàn tay chúng ta. Giữa hai phép xức dầu đầu tiên và cuối cùng đó, chúng ta chỉ có thể đoán chừng bao nhiêu ngàn lần chúng ta đã tự làm Dấu Thánh Giá hay được ghi Dấu Thánh Giá của ơn Cứu Ðộ trên mình chúng ta.

Dấu Thánh Giá khởi sự trên Ðồi Can-vê. Chúa Ki-tô đã làm Dấu Thánh Giá đầu tiên khi Người nằm trên miếng gỗ và giang tay ra chịu đóng đinh.

Người Ki-tô hữu đầu tiên thường cầu nguyện với hai tay giang ra để tưởng nhớ Chúa Giê-su. Tertullia (qua đời năm 230 AD) viết: "Chúng ta, người Ki-tô hữu mang Dấu Thánh Giá của chúng ta." Dấu Thánh Giá là đấu hiệu của Ðức Tin trong cuộc sống hằng ngày của người Ki-tô hữu thời sơ khai.

Sau gần 2000 năm, ngày nay Dấu Thánh Giá vẫn là dấu hiệu của Ðức Tin đối với chúng ta. Như Chuỗi Mân Côi, Ðàng Thánh Giá, Nước Thánh và các Bí Tích, Dấu Thánh Giá được dùng vì có ích cho phần rỗi chúng ta. Nhưng chúng ta biết gì về Dấu Thánh Giá?

Chúng ta biết Dấu Thánh Giá có từ lúc nào và khởi nguồn từ đâu? Người Ki-tô hữu thời sơ khai làm Dấu Thánh Giá có giống như chúng ta làm ngày nay không? Ý nghĩa đặc biệt của Dấu Thánh Giá là gì?

Ðể trả lời những câu hỏi trên và để hiểu biết thêm, bài này sẽ xét đến ba điểm sau đây:

1. Lịch sử của Dấu Thánh Giá.

2. Ý nghĩa của Dấu Thánh Giá.

3. Dấu Thánh Giá và chúng ta.

Chúng ta là kẻ thừa kế của những người Ki-tô đầu tiên. Dấu Thánh Giá là căn tính của chúng ta, những môn đệ Chúa Ki-tô cũng như các tổ phụ Ki-tô hữu trong Giáo Hội thời sơ khai.

Có lần, những người tín hữu Ki-tô đầu tiên đã dùng hình ''con cá'' như là chứng tích môn đệ Chúa Ki-tô. Trong Hy Ngữ, "cá" là ICHTHUS, là viết tắt của ''Giê-su, Con Thiên Chúa, Ðấng Cứu Thế." Vào thời bị bách hại, người Ki-tô hữu nhận diện nhau bằng cách lấy gậy hoặc chân vẽ Dấu Thánh Giá trên cát rồi vội vàng xóa đi.

Lấy tay làm Dấu Thánh Giá trên trán đã trở thành thông dụng hầu như ngay từ đầu thời đại Ki-tô giáo. Tertullia đã tả lại lối thực hành này: "Trong tất cả mọi hành động, khi đi vào hay đi ra khỏi nhà, khi mặc quần áo, khi tắm rửa, trong bữa ăn, trước khi đi ngủ, chúng tôi làm Dấu Thánh Giá trên trán. Những thực hành này không do luật Kinh Thánh, nhưng do truyền thống dạy, phong tục xác nhận, và Ðức Tin kiểm chứng."

Thánh Cyrilô (qua đời năm 386 AD) trong cuốn Giáo Lý của ngài, đã thách thức người Ki-tô hữu: "Chúng ta đừng xấu hổ để xưng nhận Ðấng đã chịu đóng đinh. Hãy lấy Thánh Giá làm ấn tín của chúng ta, làm Dấu Thánh Giá với lòng dũng cảm, với những ngón tay chạm trên trán và trong mọi sự: trên bánh chúng ta ăn, trên chén chúng ta uống, khi đi ra, đi vào, trước khi ngủ, khi nằm xuống, khi thức dậy, khi lên đường, khi nghỉ ngơi..."

Cyrilô cũng nhấn mạnh đến quyền lực của Dấu Thánh Giá chống lại các thần dữ: "Hãy làm Dấu Thánh Giá trên trán, như trước mặt vị vua cao cả, ma quỷ phải run rẩy tìm cách thoát thân."

Thánh Jérôme (qua đời năm 420 AD) trong thư viết cho bà Paula có ghi lại: "Thỉnh thoảng, hãy ghi Dấu Thánh Giá trên môi." Nhà thơ Công giáo Prudentius (qua đời năm 405 AD) đã làm chứng rằng Dấu Thánh Giá cũng được ghi trên ngực. Dấu Thánh Giá nhỏ rất thông dụng trong Phụng Vụ vào thế kỷ thứ 4.

Khi nói đến sự chuyển tiếp từ Dấu Thánh Giá nhỏ đến Dấu Thánh Giá lớn, nhiều người cho rằng đó là kết quả của bè rối Ðộc Tính (Monophysite). Thành viên của bè rối này vào thế kỷ thứ 5 và 6 tin rằng bản tính loài người của Chúa Giê-su tan biến hoàn toàn trong Thiên Tính của Người. Một tín điều khác của họ cho rằng thân xác của Chúa Ki-tô có bản thể khác với bản thể của thân xác chúng ta.

Mặt khác, người Ki-tô hữu quyết tâm theo giáo huấn tông đồ tuyên xưng Ðức Tin trong hai bản tính của Chúa Ki-tô. Dấu Thánh Giá lớn đã được đề nghị - làm Dấu Thánh Giá với hai ngón tay. Ngày nay khi ban phép lành Ðức Thánh Cha và nhiều Giám Mục, Linh Mục vẫn làm Dấu Thánh Giá với cách thức này.

Có vài nơi, người Ki-tô hữu làm Dấu Thánh Giá với ba ngón tay tuyên xưng mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi, ngón út và ngón đeo nhẫn xếp lại trên lòng bàn tay tuyên xưng bản tính của Chúa Ki-tô.

Aelfric (qua đời năm l020 AD) một học giả Dòng Biển Ðức đã viết: ''Với ba ngón tay, vì Chúa Ba Ngôi, người Ki-tô hữu chúc lành chính mình" Và cũng vào thời này, người Ki-tô hữu ở Anh được dạy để ''chúc lành thân xác họ bảy lần với dấu hiệu Thánh Giá của Chúa Ki-tô"'.

Trước đó, Thánh Bede (qua đời năm 735 AD) đã khuyến cáo các Giám Mục hãy nhắn nhủ các tín hữu của mình ''năng dùng Dấu Thánh Giá của Chúa Ki-tô để chúc lành cho chính mình."

Trong các nghi thức cử hành Phụng Vụ, Dấu Thánh Giá thường được dùng với ba cách khác nhau:

1. Với 5 ngón tay như chúng ta vẫn thường làm, chỉ 5 Dấu Thánh Chúa Ki-tô.

2. Với 3 ngón tay để tuyên xưng mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi

3. Với 1 ngón tay để tuyên xưng 1 Thiên Chúa độc nhất.

Vào thế kỷ thứ XIII, Ðức Thánh Cha Innocent III đã ra sắc lệnh: Dấu Thánh Giá phải được làm với 3 ngón tay từ trán xuống ngực rồi từ vai phải sang vai trái. sau này, dùng cả bàn tay và đổi hướng từ trái sang phải.

Lời cầu nguyện của Dấu Thánh Giá khác nhau qua nhiều thời đại. Lời nguyện cổ gồm những lời sau đây: "Nhân danh Chúa Ba Ngôi," ''Nhân danh Chúa Giê-su Na-da-rét," ''Ấn tín của Thiên Chúa hằng sống," "Dấu của Chúa Ki-tô."

Ngày nay, trong một vài nghi thức Phụng Vụ, Dấu Thánh Giá kèm theo hai lời nguyện ngắn: ''Ơn phù trợ chúng con ở nơi Danh Chúa'', "Lạy Chúa, xin phù trợ chúng con." Tín hữu Giáo Hội Chính Thống Hy Lạp, dùng lời nguyện đã có từ lâu đời lâu đời trong Phụng Vụ Thứ Sáu Tuần Thánh: "Thiên Chúa là Ðấng Thánh, là Sức Mạnh và bất diệt, xin thương xót chúng con."

Các Ðấng chăn dắt đời sống thiêng liêng bắt buộc chúng ta học Dấu Thánh Giá và dạy con cái làm Dấu Thánh Giá: "Ðiều quan trọng, những lời nguyện lớn của Hội Thánh mà chúng ta phải hiểu, học thuộc lòng và đọc thường xuyên. Ðó là Dấu Thánh Giá, Kinh Lạy Cha, Kinh Kính Mừng, kinh Tin Kính, Kinh Ăn Năn Tội và Kinh Chuỗi Mai Khôi."

Ðức Hồng Y Leon Joseph Suenens đã nói về dấu chỉ Bí Tích này trong cuốn "Theology of the Apostolate" (Thần Học Của Công Việc Tông Ðồ):

Nhiều người trong chúng ta vẫn nhớ, trước Công Ðồng Vatican II, hơn 50 lần làm Dấu Thánh Giá trong Thánh Lễ. Từ sau Công Ðồng, dù số lần có giảm, nhưng Dấu Thánh Giá vẫn giữ một vị trí danh dự và quan trọng trong đời sống Phụng Vụ của chúng ta.

Dấu Thánh Giá vẫn có một vị trí quan trọng trong đời sống hằng ngày của chúng ta. Nếu Dấu Thánh Giá bị lãng quên hay nghĩ rằng quá cổ hủ đối với thời đại văn minh ngày nay, thì thật là một thảm họa. Ðức Cha Fulton J. Sheen buồn bã nhận xét: ''Thời đại chúng ta là thời đại của sự ly dị giữa Chúa Ki-tô và Thánh Giá của Người." Như chính Thánh Giá, dấu chỉ của nguồn ơn Cứu Ðộ đang trở thành dấu chỉ của sự nghịch lý vì người ta không chấp nhận sự điên rồ của Thánh Giá.

Xin đừng bao giờ để Dấu Thánh Giá bị quên lãng trong cuộc sống hàng ngày trên đường tiến về Phục Sinh. Ðược đóng ấn Chúa Thánh Thần trong phép Thêm Sức, chúng ta hãy tiến lên dưới Thánh Giá, Dấu được ghi nhớ kể từ ngày Thứ Sáu Tuần Thánh cách đây 2.000 năm, ngày chúng ta được cứu chuộc.

Dấu Thánh Giá tóm kết các tín điều Ki-tô giáo, cách riêng các Mầu Nhiệm Chúa Ba Ngôi, Mầu Nhiệm Nhập Thể và Mầu Nhiệm Cứu Chuộc. Dấu Thánh Giá bày tỏ lòng yêu mến của chúng ta đối với Chúa Ki-tô, ý muốn của chúng ta hoàn toàn phó dâng cho Người và tuyên xưng quyền lực Người chiến thắng kẻ thù của đời sống thiêng liêng của chúng ta.

Dấu Thánh Giá diễn tả Ðức Tin của chúng ta trong Thiên Chúa Ba Ngôi, như Linh Mục James E. Sherman giải thích:

Linh Mục Sherman cũng phân tích cho chúng ta hiểu ý nghĩa của những Dấu Thánh Giá nhỏ mà chúng ta làm trước khi đọc Phúc Âm:

Trong cuốn "Giáo Huấn của Chúa Ki-tô: Giáo Lý Công giáo dành cho người lớn": "Dấu Thánh Giá là một hành động hay cử chỉ của một lời nguyện đơn giản nhưng sâu sắc. Một người tự làm dấu chính mình với Thánh Giá, tỏ Ðức Tin vào công cuộc cứu chuộc của Chúa Ki-tô."

Trong cuốn "Gương Ðức Bà'', của các nữ tu Dòng Bridgettine thành Sion, có lời giải thích về mầu nhiệm này: "Khi chúc lành chính mình với Dấu Thánh Giá, bạn bắt đầu với bàn tay chạm trán, rồi từ trán đi xuống ngực và di chuyển sang vai trái và tin rằng Chúa Ki-tô, Chúa chúng ta đến từ trán, là từ Chúa Cha xuống thế gian sang bên vai trái là đi vào âm phủ bởi sự thương khó đắng cay của Người và từ trái sang phải, Người sống lại lên trời vinh quang ngự bên hữu Ðức Chúa Cha."

Một cha Dòng Tên trong bài giảng cấm phòng đã thách thức một nhóm sinh viên: "Bạn có muốn thành thánh không? Hãy luôn làm Dấu Thánh Giá cho tử tế." Ngồi ở hàng ghế đầu có một cậu thanh niên trẻ tuổi chăm chú nghe tên là Almire Pichon, sau này đã gia nhập Dòng Tên và trở thành một cha linh hướng nổi tiếng. Ngài làm linh hướng cho Thánh Tê-rê-xa thành Lisieux một thời gian ngắn. Almire tự nghĩ: ''Làm thế nào một người như mình mà thành thánh một cách dễ dàng như vậy?"

Một thời gian sau đó, trong cuốn "Hạt Giống Nước Trời," ngài suy niệm: "Tôi tin rằng nếu chúng ta làm Dấu Thánh Giá một cách thành tâm kính mến như luôn ở trong sự hiện diện của Thiên Chúa hơn là một cữ chỉ xua ruồi đuổi muỗi. Dấu Thánh Giá sẽ mở rộng Trái Tim Chúa cho chúng ta. Dấu Thánh Giá sẽ đem chúng ta lại gần Chúa hơn. Vì mỗi lần làm Dấu Thánh Giá với lòng sùng kính và yêu mến, Dấu Thánh Giá sẽ lưu lại trong tâm hồn bạn và làm tăng mức độ tình yêu mỗi lần mỗi khác mà bạn không thể nào có nếu không có Thánh Giá."

Dấu Thánh Giá, Dấu của Ơn Cứu Ðộ luôn mang lại cho chúng ta một cuộc gặp gỡ vắn với Chúa chúng ta, một cuộc gặp gỡ với những thực tại thiêng liêng. Thánh Vincent de Paul làm Dấu Thánh Giá mỗi lần nghe tiếng đồng hồ điểm giờ.

Vài người chúng ta còn giữ thói quen làm Dấu Thánh Giá trên trán mỗi lần đi ngang qua một nhà thờ. Tại sao trong nhà hàng chúng ta không làm Dấu Thánh Giá trước khi ăn? Chúng ta nên nhớ rằng những người Ki-tô hữu thời Hội Thánh sơ khai đã làm những Dấu Thánh Giá nhỏ hàng ngày, Dấu Thánh Giá thật sự truyền cảm để xử dụng thường xuyên, cử chỉ đầy tâm tình như thời xa xưa ấy.

Khi chúng ta tiến về sự sống lại với lòng cậy trông, Dấu Thánh Giá sẽ thêm sức mạnh và đem lại bình an cho tâm hồn. Dấu Thánh Giá khắc sâu trong trí nhớ hay quên của chúng ta rằng: ''Chúng ta phải trải qua nhiều gian khổ mới được vào Nước Thiên Chúa" (Cv 14, 22).

Dấu Thánh Giá gợi lại công cuộc cứu độ của Chúa Ki-tô trên núi Can-vê, Ðức Hồng Y Wojtyla (bây giờ là Ðức Giáo Hoàng Gio-an Phao-lô II) trong một bài giảng cấm phòng ở Vatican năm 1976, đã nói:

Dấu Thánh Giá xuất hiện từ ngày Ki-tô giáo khai sinh và tồn tại cho mãi đến ngày nay. Bây giờ đến phiên chúng ta Dấu Thánh Giá là gia tài hạnh phúc chúng ta đã thừa hưởng từ cha ông để lại và dùng Dấu Thánh Giá sinh lợi ích cho phần rỗi chúng ta trong hiện tại.

Khi chiều xuống chúng ta có thể gặp gỡ Thiên Chúa với Dấu Thánh Giá. Làm Dấu Thánh Giá cũng là cách thức cầu nguyện tuyệt hão để bắt đầu một ngày mới. Khi còn là một sinh viên dòng Tên trẻ tuổi, Thánh John Berchmans đã xếp đặt chương trình kỹ lưỡng để thực hiện bổn phận trong ngày cho tốt đẹp. Bắt đầu chương trình hằng ngày như thế này: "Khi thức giấc, tôi làm Dấu Thánh Giá và nói: Lạy Chúa con đây, Chúa muốn con làm gì?"

Chúng ta có thể làm Dấu Thánh Giá khi làm việc, khi chơi (vài lực sĩ làm Dấu Thánh Giá trước khi tham gia trận đấu), khi nghỉ ngơi, khi ăn; chúng ta có thể làm Dấu Thánh Giá cả khi vui lẫn lúc buồn.

Ban đêm, cử chỉ cuối cùng cũng có thể là Dấu Thánh Giá. Dấu Thánh Giá cũng có thể gợi lại thực tại thánh thiện của sự hiện diện của Thiên Chúa. Nhờ ơn Chúa, chúng ta đã trở nên Ðền Thờ của Chúa Ba Ngôi.

Dấu Thánh Giá, Dấu Cứu Ðộ có thể đem lại chiến thắng các chước cám dỗ. Theo cuốn sách thiêng liêng nổi tiếng lâu đời Gương Chúa Ki-tô: "Nếu bạn giãi bày tâm sự trong Chúa, sức mạnh bởi trời sẽ ban cho bạn, bạn sẽ là chủ tể của thế gian và xác thịt. Nếu bạn được trang bị với Ðức Tin và đóng ấn với Thánh Giá của Chúa Ki-tô, bạn không còn sợ hãi kẻ thù bạn là thần dữ nữa."

Vị Ðan Sĩ đã viết những lời bảo đảm đó rõ ràng và tin tưởng vững vàng rằng nhờ Dấu Thánh Giá mà chúng ta tự đóng ấn chúng ta trong lúc bị cám dỗ, chúng ta có thể chiến thắng dễ dàng nhờ Chúa Ki-tô, Ðấng đã thương yêu chúng ta.

Thánh Hippolytus, một Linh Mục thành La Mã cũng đã nói những lời tương tự với những người tín hữu thế kỷ thứ III: "Khi bị cám dỗ, luôn thành kính đóng ấn trán của bạn với Dấu Thánh Giá. Vì Dấu của Sự Thương Khó này được treo lên và tuyên xưng để chống lại thần dữ, nếu bạn làm trong Ðức Tin, không phải để cho người đời nhìn thấy, nhưng bởi ý thức, bạn hãy đặt Dấu Thánh Giá trước bạn như tấm khiên che chở bảo bọc bạn."

Trong cùng một đề tài, Thánh An-tôn, ẩn sĩ đã diễn tả niềm tin của ngài: "Những ảo tưởng của thần dữ sẽ sớm bị đánh tan đặc biệt nếu bạn trang bị chính mình với Dấu Thánh Giá."

Cha mẹ nên thường chúc lành cho con cái trong gia đình Công giáo, bằng cách vẽ Dấu Thánh Giá trên trán của mỗi người con trước khi đi ngủ và kèm lời nguyện: "Nguyện xin các Thiên Thần của Thiên Chúa ở bên cạnh con đêm nay và bảo vệ con khỏi mọi sự dữ, nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Amen."

Nếu có người con vắng nhà, Dấu Thánh Giá lớn có thể làm khi cầu nguyện cho những người vắng mặt. Cũng theo thói quen lâu đời, người Công giáo thường tự chúc lành cho mình với Nước Thánh khi vào hay ra khỏi nhà thờ - cũng có thể làm trước và sau khi ăn.

Dấu Thánh Giá cũng giúp chúng ta sống và chết nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Mặc dù, chúng ta khó có thể được chịu ''tử vì đạo'' theo nghĩa đen của từ, chúng ta được khuyên bảo để sống nên những nhân chứng Ki-tô, đó là sống nghĩa rộng của từ "tử vì đạo."

Hai nhân chứng giữa hàng ngàn người đã chết cho Chúa Ki-tô có thể là nguồn khích lệ cho chúng ta. Ðối diện với đội quân xử bắn vào ngày 23 tháng 11 năm 1927, Cha Miguel Pro đã làm Dấu Thánh Giá lớn trên những người hiện diện và nói: "Với hết lòng, tôi tha thứ cho những kẻ thù của tôi." Cánh tay ngài giang ra theo hình Thánh Giá sống động và người ta bắn chết ngài. Khi ngài ngã xuống, thân đầy vết đạn, Vị Tử Ðạo, người Mê-hi-cô, vì Chúa Ki-tô Vua đã để lại hình Thập Giá.

Một Vị Tử Ðạo khác là Thánh Charles Lwanga, được Ðức Thánh Cha Phao-lô VI nâng lên hàng Hiển Thánh năm 1964, cùng với 24 vị thánh người da đen. Charles đã giang hai tay ra, làm nên Dấu Thánh Giá và khởi sự lời nguyện cuối cùng ở dưới thế - lời nguyện chắc chắn ngài đã kết thúc trong Nước Trời.

Dấu Thánh Giá sẽ làm cho chúng ta ý thức được sự hiện diện của Thiên Chúa hơn và niềm vui hạnh phúc trong sự liên hệ mật thiết, liên lỉ và đầy yêu thương với mỗi Ngôi của Ba Ngôi Thiên Chúa.

Cách đây hằng chục năm, một Linh Mục đã đề nghị và vẫn còn giá trị mãi: "Làm Dấu Thánh Giá ban sáng, tối, trước công việc chính trong ngày và suy niệm: Nhân danh Chúa Cha, Ðấng đã tạo dựng nên tôi trong hình ảnh Ngài và vì Nước Trời; và Chúa Con, Ðấng đã cứu chuộc tôi trong tình yêu không bờ bến bằng chính Máu châu báu của Ngài; và Chúa Thánh Thần, Ðấng đã thánh hóa tôi và nhận tôi làm con của chính Thiên Chúa."

Nguyện xin Chúa ban cho những ai đọc bài này được ơn luôn gìn giữ Dấu Thánh Giá, Dấu của Ðức Tin và Cứu Ðộ. Như Linh Mục Manuel Testa đã viết: "Ðây là Dấu mà ngày nay được truyền lại trong sự khôn ngoan của Thánh Giá Chúa Ki-tô, là một phần của Lời Hằng Sống chân thật."