LỜI CHA CHUNG

NĂM MÂN CÔI 10/2002 - 10/2003

Kinh Mân Côi, Ðường Lối Ðồng Hóa Với Mầu Nhiệm

Việc suy niệm các mầu nhiệm Chúa Kitô nơi Kinh Mân Côi được thực hiện bằng phương pháp giúp cho những mầu nhiệm này thấm nhập. Ðó là phương pháp căn cứ vào việc lập đi lập lại. Phương pháp này áp dụng nhất là cho Kinh Kính Mừng, được lập lại 10 lần ở mỗi chục. Nếu nông cạn suy nghĩ về việc lập đi lập lại này sẽ có khuynh hướng thấy rằng Kinh Mân Côi là một việc làm khô khan và nhàm chán. Tuy nhiên, vấn đề lại hoàn toàn khác hẳn, một khi Kinh Mân Côi được cho như là việc tuôn tràn một thứ yêu thương không ngừng trở về với người được yêu, bằng những bày tỏ như nhau ở nội dung của chúng, nhưng mới mẻ hơn, với đầy cảm nhận trong những lời bày tỏ này.

Nơi Chúa Kitô, Thiên Chúa đã thực sự có một "trái tim bằng thịt." Thiên Chúa chẳng những có một trái tim thần linh, giầu lòng từ bi và hay tha thứ, nhưng cũng có một trái tim nhân loại nữa, một trái tim có thể cảm nhận tất cả những rung động của tình yêu. Nếu cần chứng cớ về điều này nơi Phúc Âm, chúng ta có thể dễ dàng thấy điều ấy nơi cuộc trao đổi cảm động giữa Chúa Kitô và Thánh Phêrô sau biến cố Phục Sinh: "Hỡi Simon, con Gioan, con có thương Thày không?" Câu hỏi này được đặt ra cho Thánh Phêrô ba lần, và cả ba lần đều được ngài đáp là: "Thưa Thày, Thày biết là con kính mến Thày" (x Jn 21:15-17). Không kể đến ý nghĩa riêng của đoạn Phúc Âm này, đoạn Phúc Âm rất quan trọng cho sứ vụ của Thánh Phêrô, không ai lại không nhận thấy vẻ đẹp của việc lập lại ba lần ấy, những lần lập lại một điều đòi hỏi dứt khoát cùng với một câu trả lời tương xứng đã bầy tỏ bằng những từ ngữ quen thuộc với cảm nghiệm chung về tình yêu nhân loại. Ðể hiểu được Kinh Mân Côi, người ta phải đi vào hoạt động tâm lý xứng hợp với tình yêu.

Có điều rõ ràng là, mặc dù Kinh Mân Côi lập đi lập lại được trực tiếp dâng lên Mẹ Maria, nhưng tác động yêu thương với Mẹ và nhờ Mẹ cuối cùng lại được nhắm đến Chúa Giêsu. Việc lập đi lập lại được nuôi dưỡng bằng ước muốn nên giống Chúa Kitô hoàn toàn hơn, một hoạt trình đích thực của đời sống Kitô hữu. Thánh Phaolô đã diễn tả dự án này bằng những lời nóng bỏng như sau: "Ðối với tôi sống là Chúa Kitô và chết là thắng lợi" (Phil 1:21). Một chỗ khác: "Không phải là tôi sống nữa, song Chúa Kitô sống trong tôi" (Gal 2:20). Kinh Mân Côi giúp chúng ta nên giống Chúa Kitô mỗi ngày một hơn cho đến khi chúng ta đạt tới tầm mức thánh thiện thực sự.

Chúng ta không được lấy làm lạ lùng về mối liên hệ giữa chúng ta với Chúa Kitô cũng cần phải theo phương pháp đàng hoàng. Thiên Chúa đã thông đạt chính mình cho chúng ta hợp với bản tính nhân loại của chúng ta cùng với những nhịp sống của bản tính này. Bởi thế, trong khi linh đạo Kitô giáo tương tự với hầu hết các thể thức thinh lặng thần bí cao siêu nhất, một tình trạng thinh lặng mà tất cả các thứ hình ảnh, ngôn từ và cử chỉ có thể nói được rằng bị át đi bởi mối hiệp nhất với Thiên Chúa một cách sâu xa không mờ ảo, thì linh đạo này thường đưa toàn thể con người vào một thực tại phức hợp về tâm lý, thể lý và tương giao của họ.

Tình trạng này được thể hiện rõ ràng nơi Phụng Vụ. Các Bí Tích và á bí tích được thiết lập như một loạt nghi thức bao gồm tất cả mọi chiều kích của con người. Cũng thế đối với các thứ kinh nguyện không phải là phụng vụ. Ðiều này được xác nhận bởi sự kiện là, ở Ðông phương, lời kinh nổi bật nhất trong việc suy niệm liên quan đến Kitô học, lời kinh được tập trung vào những lời "Lạy Chúa Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa, xin thương xót con là kẻ tội lỗi" (Giáo Lý Công Giáo, 2616), theo truyền thống là lời kinh được gắn liền với nhịp thở; việc thực hành này chẳng những nhắm đến vấn đề kiên trì nguyện cầu mà còn một cách nào đó tiêu biểu cho ước vọng muốn Chúa Kitô trở thành hơi thở, thành linh hồn và là "tất cả" của đời sống con người nữa.

Tôi đã đề cập đến trong Tông Thư Vào Lúc Mở Màn Cho Một Tân Thiên Niên Kỷ Novo Millennio Ineunte là Tây phương hiện nay đang cảm thấy nhu cầu cần phải canh tân việc suy niệm, một việc suy niệm mà nhiều lúc đã đi đến chỗ xu hướng hẳn về những chiều kích của các tôn giáo khác (Cf. No. 33: AAS 93 [2001], 289). Có một số Kitô hữu, ít hiểu biết về truyền thống chiêm niệm Kitô giáo, đã bị lôi cuốn bởi những thể thức cầu nguyện khác. Cho dù những thể thức cầu nguyện khác này có chất chứa nhiều yếu tố tích cực và nhiều khi cũng thích hợp với cảm nghiệm Kitô giáo, song chúng thường dựa trên những điều thực sự không thể nào chấp nhận được. Thịnh hành nhất trong số những cách thức này là các phương pháp nhắm đến việc đạt tới một mức độ cao trong việc tập trung về tinh thần, bằng cách sử dụng những kỹ thuật có bản chất tâm lý, lập lại và tiêu biểu. Kinh Mân Côi rơi ngay vào giữa hai thái cực bao rộng của hiện tượng tôn giáo này, nhưng lại là kinh được biệt phân bởi những đặc tính của mình tương xứng với những đòi hỏi đặc biệt của Kitô giáo.

Thật vậy, Kinh Mân Côi chẳng qua chỉ là một phương pháp chiêm niệm. Là một phương pháp, Kinh Mân Côi đóng vai trò là một phương tiện để dẫn đến đích, chứ tự mình không thể trở thành đích điểm được. Tuy nhiên, qua hoa trái của nhiều thế kỷ cho thấy, thì không thể hạ giá phương pháp này. Nếu muốn, người ta có thể liệt kê kinh nghiệm của vô số các Vị Thánh. Thế nhưng, nói như vậy không có nghĩa là phương pháp ấy không thể cải tiến. Ðó là ý hướng của việc thêm một chuỗi mới mysteria lucis (mầu nhiệm ánh sáng) vào trọn bộ các mầu nhiệm, cũng như của việc thêm một số đề nghị do Tôi nêu lên trong Bức Tông Thư này, liên quan đến cách thức lần hạt những mầu nhiệm mới ấy. Những đề nghị đây, vẫn tôn trọng cấu trúc vững chắc của kinh nguyện này, được nêu lên chỉ có ý là để giúp cho tín hữu hiểu được cách lần hạt một cách sâu xa, về tính cách biểu hiệu của nó cũng như tính cách hợp với những đòi hỏi của cuộc sống hằng ngày. Bằng không, Kinh Mân Côi có cơ nguy chẳng những không làm trổ sinh những hiệu quả thiêng liêng vốn có, thậm chí các hạt được dùng để lần có thể được coi như là một thứ bùa ngải hay một thứ đồ nghề ảo thuật, làm méo mó đi tất cả ý nghĩa và chức phận của những hạt kinh ấy.

Việc công bố mỗi một mầu nhiệm, thậm chí có thể dùng một ảnh tượng xứng hợp nào đó về mầu nhiệm này, thực sự là việc mở ra cho thấy một thảm kịch cần chúng ta phải chú ý tới. Những lời đọc hướng trí tưởng tượng và tâm thần về một cảnh đời hay một giây phút nào đó trong cuộc sống của Chúa Kitô. Theo linh đạo truyền thống của Giáo Hội thì việc tôn kính các ảnh tượng cùng với nhiều việc tôn sùng khác giúp cho các giác quan dễ cảm nhận, cũng như phương pháp cầu nguyện được Thánh Ignatiô Loyola đề ra trong những Khóa Linh Thao, bằng cách sử dụng những yếu tố khả giác và gợi hình (the compositio loci), được công nhận là rất hữu ích cho việc cầm trí để chuyên chú vào một mầu nhiệm đặc biệt nào đó. Hơn nữa, đây còn là một phương pháp học hợp với lý lẽ nội tại của biến cố Nhập Theå, ở chỗ, nơi Chúa Giêsu, Thiên Chúa muốn mặc lấy những đặc tính loài người. Chính nhờ thực tại thể lý của Người mà chúng ta được tiến đến chỗ giao tiếp với mầu nhiệm của thần tính Người.

Nhu cầu về tính cách cụ thể này càng cần được bầy tỏ hơn nữa trong việc loan báo những mầu nhiệm Mân Côi khác nhau. Những mầu nhiệm Mân Côi này hiển nhiên không thay thế được Phúc Âm, hay lột tả hết được nội dung của Phúc Âm. Bởi thế, Kinh Mân Côi không thay thế cho việc đọc sách thánh lectio divina; trái lại, Kinh Mân Côi dọn đường và nâng đỡ việc đọc sách thánh này. Tuy thế, các mầu nhiệm được chiêm ngắm trong Kinh Mân Côi, cho dù có thêm các mầu nhiệm ánh sáng mysteria lucis đi nữa, cũng không là gì khác ngoài những yếu tố chính yếu nơi cuộc đời của Chúa Kitô, những mầu nhiệm dễ dàng lôi kéo tâm trí đến việc suy niệm rộng rãi hơn nữa những gì còn lại nơi Phúc Âm, nhất là khi Kinh Mân Côi được cầu nguyện ở một hoàn cảnh kéo dài việc suy niệm.

(còn tiếp)