Hỏi: Thưa cha, mỗi khi đọc đoạn Phúc âm : "Ta bảo các ngươi: trừ phi là trường hợp gian dâm, ai bỏ vợ mình mà đi lấy người khác là phạm tội ngoại tình!" con rất thắc mắc. Có phải câu đó nghĩa là Chúa cho phép ly dị khi người phối ngẫu của mình phản bội mình trước không?

(Thái Nguyễn, Orange, CA)

Ðáp: Câu Chúa nói mà anh trích dẫn (Mathêu 16:9) nằm trong bối cảnh sau đây. Chúa Giêsu bắt đầu sứ vụ tại Giuđêa và Giêrusalem. Ngài truyền dậy những điều căn bản trong đạo lý của Ngài liên quan đến cuộc sống Kitô hữu nơi trần gian, trong đó có việc sống đời gia đình cách gương mẫu. Về điều nầy, Ngài nói: phải chung thủy trong đời vợ chồng và biết kính sợ lề luật Thiên Chúa. Vì, "việc gì Thiên Chúa liên kết, loài người không được phân ly"; việc gì Thiên Chúa thiết đặt, loài người không được phá hủy.

Ðể diễn giảng và nhấn mạnh giáo huấn ấy của Ðức Kitô, thánh sử Mathêu nêu lên sự kiện về mấy người biệt phái có một thắc mắc hỏi Chúa: "Có được phép ly dị vì bất cứ lý do gì không?". Nôm na, câu ngày nghĩa là: có lý do gì để biện hộ cho việc ly dị không? Qua câu hỏi ấy, Chúa Giêsu có dịp cắt nghĩa minh bạch hơn về ‘giáo lý hôn phối’ của Ngài. Ðó là: không một ai, không có lý do gì có thể cho phép ly dị cả, vì điều đó là quyền hạn và lề luật của chính Thiên Chúa (Divine Law). Mà, bởi vì Thiên Chúa là thượng trí và là ‘nguyên lý thông sáng với chính Ngài’ (như lời Thánh tiến sỹ Tôma Aquinô nói), cho nên Ngài không thể vừa ‘ngay từ đầu đã kết hợp người nam và nữ làm một’ (câu Mt. 16:4), và lại vừa cho phép họ chia rẽ. Như vậy, vế thứ nhất trong câu hỏi của anh đã ‘ổn’. Nghĩa là, Thiên Chúa không cho phép vợ chồng ly dị, một khi hôn phối đã được chính thức tác hợp và thành sự.

Về vế thứ hai của câu hỏi: trong trường hợp người phối ngẫu gian dâm và phản bội, dường như có thể được phép ly dị? Anh hỏi yếu tố này thật chí lý. Chính mệnh đề phụ ‘trừ phi là nố gian dâm’ (theo bản dịch của Lm. N. T. Thuấn, DCCT) đã gây ra nhiều suy tư tranh tụng giữa các nhà thần học luân lý. Và điều ngạc nhiên là, đáng lẽ ý tưởng phụ này phải bổ xung và làm nổi bật ý tưởng của đạo lý chính, thì ngược lại người ta lại chú trọng riêng đến nó mà quên chính đạo lý của Chúa. Quả vậy, dựa theo sự cắt nghĩa của họ về câu này, một số anh em Tin lành chủ trương rằng nếu có bằng chứng về sự ngoại tình, gian dâm của người bạn đời, ta được quyền ly dị tự do. Cũng có một vài người Công giáo nghĩ rằng, trong trường hợp ấy thì chỉ được ly thân mà thôi.

Như vậy, có phải đoạn Phúc âm trên đây chẳng qua là một giáo thuyết về việc ly di hoặc ly thân hợp pháp chăng? Nếu đúng thế, không biết rằng đó thật sự là Tin Mừng hay... Tin Lo. Hay có thể là cả hai: ‘mừng’ cho những ai đã chán ngán đời sống chung, và ‘lo’ cho những ai còn yêu thương, tiếc nuối.

Thật ra, không nên hiểu tinh thần của đoạn Phúc âm trên như thế. Có ít nhất là hai cách cắt nghĩa về vấn đề ‘trừ phi là nố gian dâm’ như sau. Thứ nhất, theo nguyên ngữ Kinh thánh, chữ ‘gian dâm’ (porneia) ở đây có nghĩa đen là ‘loạn luân’ (incest). Chính vì sự ăn nằm trái phép giữa những người cùng họ hàng, thân thuộc nên đó mới gọi là thông dâm gian tà hay ‘gian dâm’. (Thường, ‘gian dâm’ còn có nghĩa là việc ăn nằm vụng trộm giữa hoặc với những người đã có gia đình). Mà đã ‘gian’ nghĩa là ‘bất chính’, ‘bất hợp lệ’. Vậy, khi Chúa Giêsu phán ‘trừ khi là nố porneia’, Ngài muốn nói ‘trừ khi là sự kết hợp lọan luân, bất chính’. Và dĩ nhiên, trong trường hợp ấy, không những ‘được’ mà còn ‘phải’ dứt khoát tách rời, đình chỉ, hủy bỏ. Ngược lại, trong một cuộc hôn nhân hợp pháp, công chính thì tuyệt đối ‘không được phép phân ly’.

Thứ hai, cũng nên biết rằng, trong cộng đoàn Kitô hữu của thánh sử Mathêu, tình trạng hôn nhân loạn luân (porneia) xảy ra thường xuyên. Khi những dân ngoài Do thái giáo đang sống loạn luân mà gia nhập đạo ấy, các kinh sư (Rabbi) thường cho họ đặc ân miễn trừ luật cấm loạn luân (đã được xác định trong Lêvi 18:6-18). Có những mục đích chính trị tôn giáo, đưa đến việc ban bố cách lạm dụng đặc ân này. Khi rao giảng Tin mừng Chúa Kitô cho họ, tông đồ Mathêu muốn họ hiểu biết và áp dụng giáo huấn minh bạch của Phúc âm. Giáo huấn ấy, ngày nay cũng vẫn hiệu lực và được Hội thánh Công giáo luôn cổ võ. Rằng, phải can đảm khước từ mọi ăn ở trái phép; đồng thời, phải gắn bó chung thủy trong bí tích hôn nhân.

Hỏi: Xin cha cho con cũng như độc giả nguyệt san Ðức Mẹ Hằng Cứu Giúp biết 1) Bốn chữ ‘C.Ss.R’ sau tên của các cha Dòng Chúa Cứu Thế là gì? 2) Ý nghĩa việc rửa tay trong thánh lễ Misa là gì? 3) Ý nghĩa của nghi thức xông hương trong thánh lễ Misa là gì?

 (Thomas JB Van Le, L.A.)

Ðáp: Thưa ông

1) Mỗi Dòng tu trong Giáo hội đều có tên riêng. Các linh mục hoặc tu sĩ thường viết ‘ký hiệu’ (chữ tắt) của tên Dòng mình ngay sau tên mình. Ví dụ: ‘S.J’ (Society of Jesus) là chữ tắt của Dòng mang tên Chúa Giêsu, hoặc ‘Dòng Tên’; ‘O.P’ (Order of the Preachers) là ‘Dòng thuyết giáo’ nghĩa là Dòng Ða-minh; ‘L.H.C’ (Lovers of the Holy Cross) là ‘Dòng Mến Thánh Giá, v.v. Cũng thế ‘C.Ss.R’ là chữ tắt của hiệu Dòng Chúa Cứu Thế bằng La ngữ: ‘Congregatio Santissimi Redemptoris’: Hội Dòng những người bước theo Ðấng Cứu Chuộc rất thánh, hoặc ‘Dòng Chúa Cứu Thế’.

2) Trong thánh lễ, ta thường thấy linh mục có nghi thức rửa tay (Lavabo). Nguyên thủy, nghi thức ấy mang ý nghĩa cụ thể: linh mục vừa tiếp nhận lễ vật thực tế do cộng đoàn dân Chúa dâng góp, và mới chạm vào hương than qua việc xông hương, nên cần rửa tay cho sạch sẽ. Tuy nhiên, không chỉ vì lý do vệ sinh, nghi thức ấy cốt yếu nhắm tới ý nghĩa thiêng liêng. Khi cử hành mầu nhiệm Misa cao trọng, linh mục dâng lễ (cũng như cộng đoàn tín hữu) cần mang tâm tình tôn kính, khiêm tốn và thống hối. Vì thế, cần phải thành khẩn xin Chúa thanh tẩy mọi lỗi lầm nhỏ nhặt còn vướng mắc, trước khi tiến lễ. Ngày xưa, khi thi hành nghi thức này, vị linh mục chỉ nhúng các đầu ngón tay vào nước để biểu tỏ những thiếu xót nhẹ. Cùng lúc ấy, ngài đọc lời nguyện từ thánh vịnh 25: "Tôi rửa tay cho nên trong sạch; cùng những người công chính đến trước bàn thánh Ngài, lạy Chúa!" Ngày nay, khi làm việc ấy, linh mục đọc lời cầu nguyện rằng: "Lạy Chúa! xin tảy rửa con sạch điều gian ác, và thanh luyện tôi khỏi mọi tội lỗi".

3) Ngày xưa, tuyrền thống đạo Do thái thường dùng trầm hương như một yếu tố quan trọng trong việc tế tụng Yavê. Trong phụng vụ thời nay (nhất là trong các dịp lễ trọng thể), Giáo hội cũng tiếp tục truyền thống tốt đẹp ấy. Việc xông hương mang ý nghĩa đặc rất đặc biệt. Trước nhất, hương là biểu tượng sự hăng say lo việc nhà Chúa và thi hành các nhân đức, để đời sống Kitô hữu được như hương trầm tỏa lan (2 Corintô 2:14-16), hoặc như của lễ đầy hương thơm dâng lên Thiên Chúa. Thánh Phaolô huấn dụ tín hữu Kitô rằng: "Tôi nài van anh em, trong tình thương của Thiên chúa: hãy hiến dâng toàn thân và đời sống anh em như hy lễ thánh thiện, thơm tho lên cùng Thiên chúa" (Roma 12: 1). Thứ đến, khi đời sống Kitô hữu được như hương trầm thơm tho, Chúa Thánh Linh là lửa thiêng. Lửa ấy sẽ thiêu đốt cuộc đời hương trầm của ta để biến thành khói thơm, hầu cùng với hy lễ của Chúa Giêsu trên bàn thánh mà tỏa bay lên đẹp lòng Chúa Cha. Vì thế, trong nghi thức xông hương, có lời nguyện rằng: "Xin Chúa thiêu đốt tâm lòng và đời sống chúng con bằng lửa yêu thương vĩnh cửu của Ngài". Như vậy, cũng như nghi thức rửa tay, việc xông hương trong thánh lễ không chỉ mang mục đích vệ sinh, thơm tho bề ngoài; việc ấy biểu tỏ cách riêng ý nghĩa thiêng liêng của mầu nhiệm Misa. Ðó là, chớ gì mọi Kitô hữu luôn biết liên kết thánh lễ trong cuộc đời với hy lễ trên bàn thánh.

Back to Top