Cao Tấn Tĩnh

Ngày Thứ Sáu 25/4/2003, Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã bổ nhiệm một đức ông Việt Nam làm giám mục phụ tá giáo phận Orange, nơi có đông giáo dân Công Giáo Việt Nam nhất hải ngoại, trong số 1.110.508 giáo dân, 273 linh mục, 59 phó tế và 484 tu sĩ nam nữ. Ðức Ông Mai Thanh Lương đã được tấn phong giám mục vào ngày Thứ Tư 11/6/2003, Lễ Thánh Barnabê, tại nhà thờ Saint Columban. Trong khoảng thời gian Ðức Ông Mai Thanh Lương được bổ nhiệm đến thụ phong này, tại quốc nội, Giáo Hội Việt Nam đã mất đi hai vị giám mục, Ðức Cha Nguyễn Văn Nho, Giám Mục Phó Giáo Phận Nha Trang, qua đời ngày 21/5/2003, hưởng thọ 66 tuổi, và Ðức Cha Nguyễn Sơn Lâm, Giám Mục Giáo Phận Thanh Hóa, qua đời ngày Thứ Hai 9/6/2003, hưởng thọ 74 tuổi.

Ðức Tân Giám Mục đã học ở Ðại chủng viện giáo phận Buffalo Nữu Ước và chủng viện Thánh Bênađô ở Rochester Nữu Ước. Sau đó ngài đã tiếp tục theo học ở Ðại Học Canisius ở Buffalo. Ngài được thụ phong linh mục vào ngày 21/5/1966 cũng tại Buffalo, cho Giáo Phận Ðà Nẵng Việt Nam, vì hoàn cảnh bấy giờ không về nước được. Ngài đã từng làm tuyên úy cho một bệnh viện ở Buffalo từ năm 1966-1975, làm phụ tá giáo xứ cho Giáo Xứ Thánh Louis ở Buffalo năm 1975-1976, và làm Giám Ðốc Mục Vụ Việt Nam ở New Orleans từ 1976-1983, rồi từ 1983 làm cha sở Giáo Xứ Nữ Vương Việt Nam, từ năm 1989 làm Giám Ðốc Trung Tâm Mục Vụ Việt Nam ở Hoa Kỳ.

Ngài là vị giám mục Việt Nam thứ hai tại hải ngoại, sau Ðức Ông Phêrô Nguyễn Văn Tốt, linh mục giáo phận Phú Cường, Việt Nam, (sinh ngày 15/4/1949, chịu chức linh mục 24/3/1974), được tuyển làm TGM Rusticiana và được bổ nhiệm làm khâm sứ tòa thánh ở Benin và Togo (Phi Châu) ngày 25/11/2002, và được thụ phong Giám Mục tại Rôma cùng với 12 vị khác vào Ngày Lễ Hiển Linh 6/1/2003.

Vị Giám Mục người Á Châu đầu tiên ở Hoa Kỳ là Ðức Cha Ignatius Wang, 68 tuổi, được ÐTC Gioan Phaolô II bổ nhiệm làm giám mục phụ tá TGP San Francisco vào tháng 12/2002, đã thụ phong giám mục ngày 30/1/2003 tại Nhà Thờ Chánh Toà Thánh Maria. Người Á Châu Công Giáo lên tới 25% tổng số giáo dân trong TGP này. Ðức tân giám mục sinh ở Bắc Kinh và lãnh chức linh mục năm 1959. Không thể phục vụ ở Trung Hoa được, ngài đã sang Rôma, và năm 1974 ngài tới San Francisco, nơi ngài hoạt động tại nhiều giáo xứ sau đó còn đóng vai trò làm chưởng ấn nữa.

Việc bổ nhiệm những vị giám mục người thiểu số cho cộng đồng Công Giáo thiểu số lưu vong như thế, chứng tỏ cho thấy Giáo Hội Hoàn Vũ hết sức quan tâm đến nhu cầu mục vụ về văn hóa của từng cộng đồng dân Chúa. Ðối với Người Việt Công Giáo Hải Ngoại nói chung và ở Orange County nói riêng thì đây là một quan tâm đánh dấu một bước tiến mục vụ cho cộng đồng Công Giáo Việt Nam hải ngoại. Ðây còn là một niềm vinh dự chung cho Người Việt Hải Ngoại nữa. Cũng như biến cố Ðức Hồng Y Phanxicô Nguyễn Văn Thuận được giữ vai trò chủ tịch Hội Ðồng Công Lý và Hòa Bình của Tòa Thánh đã là một vinh dự chung cho Người Việt cả trong lẫn ngoài nước vậy, nhất là cho Giáo Hội Việt Nam nhỏ bé đau thương. Không biết lễ tấn phong cho vị giám mục người Tầu như thế nào, riêng lễ tấn phong giám mục cho Ðức Ông Ðôminicô Mai Thanh Lương được diễn ra hết sức trang trọng và đông đảo. Thế nhưng, Thánh Lễ tấn phong giám mục không diễn ra ở Vương Cung Thánh Ðường Holy Family của giáo phận mà là tại nhà thờ Saint Columban, nơi có thể dung chứa 1600 người Mỹ to lớn hay 2000 người Việt Nam nhỏ con.

Chính Tòa giám mục Orange đã phân phối vé tham dự nên chỗ ngồi vừa đủ cho khoảng 1500 giáo dân, cả Mỹ lẫn Việt (Việt chiếm 2/5), 200 linh mục (một nửa là Việt Nam), 33 giám mục, và 1 hồng y là Ðức TGM Mahony TGP Los Angeles, nhưng ngài không là chủ tế Thánh Lễ mà chỉ chủ tọa. Tòa Giám Mục Orange cũng gửi cho Ðức Ông Mai Thanh Lương 200 vé để phân phối tùy ý. Một chiếc xe buýt du lịch 50 chỗ ngồi đầy người từ San Jose Bắc California xuống, (6 tiếng lái xe), vì không có vé vào cửa, không được vào trong nhà thờ dự lễ, phải ngồi ở nhà xứ coi qua truyền hình. Ðó là lý do riêng cộng đồng Công Giáo Giáo Phận Orange phải tổ chức một Thánh Lễ Tạ Ơn riêng cho Ðức Tân Giám Mục tại sân vận động của trường đại học Orange Coast College vào lúc 6 giờ chiều Thứ Sáu 13/6/2003, để những ai không thể tham dự lễ tấn phong của ngài có cơ hội thấy ngài và gặp ngài. Trong số tham dự Thánh Lễ tấn phong Giám Mục, cũng có 4 hàng ghế cho các vị đại diện tôn giáo, như các mục sư Tin Lành, Do Thái giáo, Hồi giáo, Anh giáo; về phía đại diện Liên Tôn Việt Nam có các vị đại diện Phật giáo, Cao Ðài v.v.

Thánh Lễ Tấn Phong Giám Mục cho Ðức Ông Ðôminicô Mai Thánh Lương kéo dài 2 tiếng rưỡi, bắt đầu từ 3 giờ đến 5 giờ 30 chiều. Các bài đọc được luân phiên công bố bằng ba thứ tiếng, bài này bằng tiếng Mễ, bài kia bằng tiếng Mỹ, bài khác bằng tiếng Việt. Kể cả các bài hát cũng vậy, cũng hát luân chuyển 3 thứ tiếng. Chẳng hạn như bài Chiên Thiên Chúa được hát theo cung điệu của tác giả Giám Mục Nguyễn Văn Hòa, nhưng câu mở và đáp được đối hát luân chuyển bằng tiếng Mỹ rồi Mễ tới Việt, mở bằng tiếng Mỹ đáp bằng tiếng Việt chẳng hạn, nhưng cùng một điệu nhạc của tác giả.

Thánh Lễ được chia làm ba phần, phần nhất Phụng Vụ Lời Chúa, phần hai là phần truyền chức và phần ba là Phụng Vụ Thánh Thể. Phần Phụng Vụ Lời Chúa do Ðức Tổng Giám Mục Alfred Hughes, TGP News Orleans, giáo phận của Ðức Ông Lương vừa làm việc, chủ tế. Trong bài giảng, vị giám mục quen với vị thụ phong từ hồi vị thụ phong còn học ở Buffalo Nữu Ước đã dẫn giải ý nghĩa của từng nghi thức phong chức giám mục cũng như về ba sứ vụ chính yếu của giám mục, những nhiệm vụ được sáng chói nơi gương của vị đương kim Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, một vị giáo hoàng ngoại giao, tha thứ, tông truyền, mục vụ, đạo hạnh. Cũng trong bài giảng, vị giảng thuyết đã ca ngợi gương sống đạo "sâu xa đức tin, lòng trung thành và yêu mến Giáo Hội" của người Công Giáo Việt Nam, và nhận thấy Ðức Tân Giám Mục Việt Nam "là quà tặng Thiên Chúa ban cho Cộng Ðồng Công Giáo Việt Nam giáo phận Orange."

Phần Truyền Chức và Phụng Vụ Thánh Thể do Ðức Giám Mục Tod Brown, giám mục giáo phận Orange, chủ phong và chủ tế. Riêng phần lễ nghi truyền chức kéo dài cả tiếng đồng hồ, theo thứ tự gồm có các mục như công bố văn thư của Tòa Khâm Sứ Tòa Thánh ở Hoa Kỳ thay cho của Thánh Bộ Giám Mục, những câu vấn đáp "dứt khoát" liên quan đến tinh thần, sứ vụ và đời sống giám mục, kinh cầu các thánh, các vị giám mục hiện diện đặt tay lên đầu vị thụ phong, hai phó tế úp sách Phúc Âm bên trên đầu của vị thụ phong, vị chủ phong đổ dầu thánh lên đầu vị thụ phong, vị tân giám mục nhận sách Phúc Âm, nhận nhẫn, nhận mũ giám mục, nhận gậy giám mục, (nhẫn, mũ và gậy giám mục này đã được Ðấng Bản Quyền chính thức làm phép tại Vương Cung Thánh Ðường Holy Family vào lúc 7 giờ tối áp hôm trước), cộng đoàn vỗ tay và các giám mục đến ôm mừng vị tân giám mục, nhất là cảnh ba vị giám mục Việt Nam (Ðức Cha Yến Phát Diệm, Ðức Cha Sang Thái Bình và Ðức Tân Giám Mục Mai Thanh Lương) nhỏ nhắn ghì lấy nhau trên cung thánh làm cả cộng đồng vỗ tay.

Cuối lễ, Ðức Tân Giám Mục, tay cầm gậy, đầu đội mũ giám mục, với hai vị giám mục ngoại quốc đi kèm, đã đi chào chúc cộng đồng dân Chúa từng hàng ghế, bắt đầu từ hàng ghế linh mục đoàn. Sau đó, ngài đã phát biểu cảm tưởng của mình bằng tiếng Anh, ngoài việc cám ơn mọi người, ngài nhấn mạnh đến khẩu hiệu giám mục của ngài là "Anh em không còn là những kẻ xa lạ" (Eph 2:19). Ðức Tân Giám Mục đã kết thúc bằng câu: "Tôi không biết hết tất cả anh chị em, nhưng trong Chúa Kitô tôi biết được anh chị em." Huy hiệu giám mục của Ðức Tân Giám Mục Dominic Mai Thanh Lương bao gồm ý nghĩa vừa dân tộc vừa hội nhập như sau: trước hết là Biểu Tượng Tử Ðạo Việt Nam qua hình bản đồ Việt Nam nằm trên cây thập giá với một cành lá dừa bên cạnh; tiếp đến là Biểu Tượng Thánh Mẫu Lavang, với hình thánh giá đứng trong lòng chữ M; sau nữa là Biểu Hiệu Văn Hóa Việt Nam với hình cái trống đồng; và sau hết là Biểu Tượng Tinh Thần Hoa Kỳ với hình con đại bàng, tượng trưng cho đất nước đã đón nhận và chứa chấp 1.5 Người Việt Hải Ngoại tại Mỹ Quốc.

Chúng ta chẳng những tạ ơn Chúa, cám ơn Tòa Thánh, hãnh diện về vị tân giám mục, mà còn phải cầu nguyện cho vị tân chủ chiên của chúng ta nữa. Vai trò giám mục chẳng những là một đặc ân Chúa ban cho riêng cá nhân đức tân giám mục cũng như cho chung Cộng Ðồng Công Giáo Việt Nam, đặc biệt ở giáo phận của ngài, mà còn là một trách vụ khó khăn nặng nề.

Thật vậy, tờ Nhật báo Orange Register trong bài nói về dịp thụ phong của Ðức Tân Giám Mục Việt Nam đã đặt vấn đề ngài phải làm sao để Cộng Ðồng Công Giáo Việt Nam có thể hội nhập hơn nữa với Cộng Ðồng Giáo Hội địa phương. Phải chăng vì chiều hướng hội nhập này mà Cộng Ðồng Công Giáo Việt Nam ở Orange County nói riêng và các cộng đoàn khác ở cả California nói chung không có một giáo xứ thể nhân nào, như ở nhiều nơi thuộc tiểu bang Texas, nhất là ở Houston. Như thế, trong tương lai, nếu Cộng Ðồng Công Giáo Việt Nam muốn những gì không hợp với chiều hướng hội nhập này, bị cộng đồng Công Giáo địa phương kêu lên với Ðấng Bản Quyền, và Ðấng Bản Quyền nói với Ðức Tân Giám Mục xin can thiệp và giải quyết. Bấy giờ Ðức Tân Giám Mục Việt Nam phụ tá của giáo phận, một đàng sẽ có trách vụ trình bày cho các vị bản quyền biết ý hướng của đàn chiên Việt Nam của mình, đàng khác, nếu ý hướng ấy vẫn không được chấp thuận, ngài sẽ phải làm sao khuyên can cộng đồng giáo dân thiểu số của mình để xin họ tuân hợp với Ðấng Bản Quyền. Trong những trường hợp như vậy, thử hỏi giáo dân Việt Nam có sẵn sàng lắng nghe hay chăng, dù những đòi hỏi của họ tự bản chất không xấu? Hay lại phản đối và cho rằng Ðức Tân Giám Mục không chịu bênh vực cho Cộng Ðồng Công Giáo Việt Nam, thậm chí có thể quá khích còn đi đến chỗ cho ngài là tay sai của Giáo Hội Công Giáo Mỹ?

Ðó là lý do chúng ta chẳng những mừng mà còn phải lo cho chính chúng ta và cho ngài nữa. Xin Chúa đừng để cho việc Tòa Thánh quan tâm đến cộng đồng Công Giáo Việt Nam ở Hoa Kỳ nói chung và giáo phận Orange nói riêng trở thành một bất hạnh cho Giáo Hội Mẹ Việt Nam sau này!