Từ ngày 7-14/11/2003, một phái đoàn chính thức của Hội Ðồng Giám Mục Việt Nam đã đến viếng thăm Giáo Hội Hoa Kỳ. Phái đoàn do Ðức Cha Phaolô Nguyễn Văn Hoà, Giám mục Giáo phận Nha Trang kiêm Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam (HÐGMVN), cầm đầu cùng với sự tham gia của Ðức Tân Hồng Y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn của Tổng Giáo phận Sài Gòn kiêm Phó Chủ tịch HÐGMVN, Ðức Cha Phêrô Nguyễn Soạn, Giám mục Giáo phận Qui Nhơn kiêm Tổng Thư Ký HÐGMVN, Ðức Cha Giuse Hoàng Xuân Tiệm, Giám mục Giáo phận Bùi Chu kiêm Chủ tịch Ủy ban Tu sĩ HÐGMVN, và Cha Antôn Nguyễn Ngọc Sơn là Thư ký HÐGMVN.

Thật ra đây không phải là lần đầu tiên có các Ðức Giám mục từ Việt Nam đến thăm Hoa Kỳ nhưng chuyến đi này là cuộc viếng thăm chính thức Giáo Hội Hoa Kỳ của HÐGMVN nhằm đáp lễ các cuộc viếng thăm Giáo Hội Việt Nam của Hội Ðồng Giám Mục Hoa Kỳ (HÐGMHK) trước đây mà gần nhất là chuyến đi Việt Nam từ ngày 26/8 đến 2/9/1999 của Ðức Cha Joseph Fiorenza, Giám mục Giáo phận Houston và Chủ tịch HÐGMHK lúc bấy giờ, cùng với một số thành viên trong HÐGMHK. Cũng như chuyến viếng thăm của phái đoàn HÐGMHK đến Việt Nam trước đây, sự đáp lễ của phái đoàn HÐGMVN tại Hoa Kỳ cũng được thực hiện qua những cuộc gặp gỡ không những chỉ với các giám mục Hoa Kỳ đang dự Khoá họp bán niên mùa Thu tại thủ đô Washington DC (10-13/10/2003) mà còn với những tổ chức Công giáo khác và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Chuyến viếng thăm của HÐGMVN tại Hoa Kỳ đã được sự tiếp tay của Ban Chấp hành Liên Ðoàn Công Giáo Việt Nam ở đây (LÐCGVN) trong đó có Ðức Ông Chủ tịch Phạm Văn Phương và Cha Gioakim Lê Quang Hiền, Cựu Chủ tịch LÐCGVN và hiện là Ủy viên Giao tế của Liên Ðoàn. Cha Lê Quang Hiền là thông dịch viên chính thức cho phái đoàn HÐGMVN, đồng thời cùng với Cha Antôn Ðào Quang Chính, OP, hiện là Giám đốc Văn phòng Mục Vụ Di Dân và Di Cư của HÐGMHK, đảm nhiệm việc liên lạc với các văn phòng của Hội đồng.

Bằng nhiều ngả khác nhau, các giám mục đã đến thủ đô Washington D.C và bắt đầu cuộc viếng thăm chính thức vào chiều ngày 7/11 khi các ngài đến Baltimore (tiểu bang Maryland) thăm trụ sở và vị đại diện Cơ Quan Cứu Trợ Công Giáo (Catholic Relief Services hay CRS). Ðược các giám mục thành lập từ năm 1943, CRS là cơ quan cứu trợ người nghèo khốn ở ngoài Hoa Kỳ. CRS không những cung cấp sự giúp đỡ trực tiếp cho người nghèo mà còn thành lập các dự án phát triển nhằm giúp người khốn khổ ở địa phương có thể tự lực cánh sinh. Hiện nay tại Việt Nam, CRS có văn phòng đặt tại Hà Nội và từ nhiều năm nay đã góp phần rất nhiều trong việc giúp người nghèo, người cùi, nạn nhân thiên tai, phối hợp thành lập một số hợp tác xã tín dụng nhỏ để người nghèo ở thôn quê có thể tự túc về phương diện mưu sinh.

Qua ngày 8/11, phái đoàn đã đến New York để gặp gỡ với đại diện của Tổ chức "Cứu Trợ Giáo Hội Ðang Gặp Khốn" (Aid to the Church in Need). Ðây là một tổ chức bác ái Công Giáo quốc tế đặt dưới thẩm quyền của Toà Thánh và hiện phục vụ các Giáo hội địa phương đang bị bách hại và đau khổ trong hơn 120 quốc gia khắp thế giới. Tổ chức này được thành lập vào năm 1947 ở Ðức và hiện có trụ sở ở thành phố Konigstein (Ðức) với các văn phòng quốc gia đặt ở 16 nước khác, gồm cả văn phòng Hoa Kỳ đặt ở New York. Là một cơ quan tư nhân chỉ nhận được sự giúp đỡ của hàng trăm ngàn nhà hảo tâm trên thế giới, tổ chức này hằng năm đã thực hiện trên 8000 dự án trên thế giới để giúp đỡ rất nhiều người nghèo khổ, bị ngược đãi, kỳ thị, bách hại. Tại Việt Nam, cơ quan này cũng góp phần vào việc đào tạo và nuôi dưỡng ơn gọi linh mục và tu sĩ nam nữ và một số dự án khác.

Một cuộc gặp gỡ có ý nghĩa khác là giữa phái đoàn HÐGMVN và Hội Hiệp Sĩ Columbus (Knights of Columbus) vùng thủ đô Washington, D.C., và phụ cận vào chiều ngày 8/11. Hội Hiệp Sĩ Columbus là một tổ chức ái hữu Công Giáo lớn nhất nước Mỹ do giáo dân lãnh đạo với sự linh hướng của giáo quyền. Ðược thành lập từ năm 1882 và có trụ sở tại thành phố New Haven (tiểu bang Connecticut), tổ chức này hiện có thành viên ở khắp nước Mỹ, ở Canada, Mexico, Phi Luật Tân và một vài nước khác. Một trong những nhiệm vụ chính của Hội Hiệp Sĩ Columbus là tiếp trợ công việc bác ái và các giáo xứ, họ đạo ở địa phương. Ðồng thời, tổ chức này cũng đóng góp cho việc tài trợ ơn gọi tu trì và hằng năm còn đóng góp một số tiền lớn cho Toà Thánh để dùng vào việc bác ái. Sau cuộc gặp gỡ với Hội Hiệp Sĩ Columbus, các Ðức Cha cũng đã dâng Thánh lễ cho họ.

Buổi sáng ngày này, phái đoàn HÐGMVN đã đến dâng Thánh lễ tại Giáo xứ Mẹ Việt Nam ở TGP Washington DC cùng ăn trưa tại đây do giáo xứ khoản đãi. Trong dịp này các giám mục VN cũng đã gặp gỡ Ðức Hồng Y Theodore McCarrick của TGP này.

Buổi chiều, các Ðức Cha VN đi thăm, dâng Thánh lễ và dùng cơm tối ở Giáo xứ Các Thánh Tử Ðạo Việt Nam ở thành phố Arlington, tiểu bang Virginia.

Qua 2 cuộc thăm viếng này, phái đoàn HÐGMVN cảm nhận rõ hơn về sức sống đức tin của người Công Giáo Việt tại hải ngoại vẫn mạnh mẽ và phong phú.

Cuộc gặp gỡ chính thức với HÐGMHK diễn ra tại Hội trường khách sạn Ryatt Regency ở thủ đô Washington D.C., vào ngày 10/11, ngày khai mạc Khoá họp bán niên mùa Thu của các giám mục Hoa Kỳ (10-12/10). Vào buổi sáng, các giám mục Hoa Kỳ đã họp phiên khoáng đại để bàn về nghị trình cho toàn bộ kỳ họp lần này. Riêng phái đoàn HÐGMVN đã được mời dùng chung bữa ăn trưa cùng với các giám mục Hoa Kỳ.

Ðến chiều, phái đoàn HÐGMVN đã đến dự cuộc họp khoáng đại của HÐGMHK và Ðức Cha Nguyễn Văn Hoà, Chủ tịch HÐGMVN, thay mặt cho Giáo Hội VN được mời lên phát biểu trước Hội nghị. Trong một bài diễn từ ngắn gọn đọc bằng tiếng Anh dài khoảng 5 phút, Ðức Cha Phaolô Nguyễn Văn Hoà nói rằng ngài và các giám mục VN khác đến Hoa Kỳ lần này là "để bày tỏ mối dây hiệp thông và chia sẻ" và "rất lấy làm xúc động về sự quan tâm và quảng đại" của Giáo Hội Hoa Kỳ.

Ðề cập đến cuộc viếng thăm Việt Nam lần đầu tiên của một đoàn đại biểu các giám mục Hoa Kỳ vào năm 1989, Ðức Cha Hoà cho biết, "Quý Ðức Cha đã thực hiện bước đầu tiên trong việc tiến đến sự canh tân quan hệ giữa hai Giáo hội chúng ta." Sau đó, gợi nhớ lại chuyến viếng thăm của đoàn đại biểu các giám mục Hoa Kỳ đến Việt Nam vào năm 1999 do Ðức Cha Joseph Fiorenza, Chủ tịch HÐGMHK thời bấy giờ, cầm đầu, Ðức Cha Hoà phát biểu: "[Ðó là] một biến cố lịch sử, một dấu chỉ bền vững của tình hiệp thông huynh đệ, củng cố mối quan hệ đặc biệt trong sự san sẻ trách nhiệm giữa Giáo hội Hoa Kỳ và Giáo hội Việt Nam."

Ðức Cha Chủ tịch HÐGMVN cũng bày tỏ tâm tình cảm tạ về những nỗ lực của các giám mục Hoa Kỳ. Ðức Cha Hoà phát biểu: "Khi Giáo hội tại Việt Nam ở trong những hoàn cảnh cực kỳ khó khăn, quý Ðức Cha đã tìm nhiều cách giúp đỡ chúng tôi." Ngài còn thêm, "Và chúng tôi không thể nào quên được lòng thương yêu và sự chăm sóc mục vụ của quý Ðức Cha đối với gần nửa triệu anh chị em Công Giáo Việt Nam hiện đang sinh sống tại Hoa Kỳ. Xin Quý Ðức Cha hãy đón nhận những lời cảm tạ chân thành của chúng tôi về những điều này."

Nhận xét về một số "cải thiện" về mặt xã hội và kinh tế tại Việt Nam trong những năm vừa qua, Ðức Cha Chủ tịch HÐGMVN thêm rằng: ". tuy nhiên hàng triệu triệu người vẫn còn đang sống trong sự nghèo túng về vật chất, tri thức và tâm linh."

Tóm lược về trọng tâm hoạt động của Giáo Hội tại Việt Nam hiện nay, Ðức Cha Hoà cho hay Giáo Hội VN đang áp dụng những nguyên tắc đề ra trong Tông huấn "Giáo Hội tại Á Châu" của Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II, đó là "làm sống lại các giá trị truyền thống trong gia đình và xã hội."

Cuối cùng, Ðức Cha Chủ tịch HÐGMVN hy vọng rằng "sự hiện diện của chúng tôi ở đây sẽ siết chặt thêm mối dây hiệp thông và hợp tác giữa Giáo Hội Việt Nam và Giáo Hội Hoa Kỳ."

Bài diễn từ của Ðức Cha Nguyễn Văn Hoà đã được toàn thể các Hồng Y và Giám mục Hoa Kỳ đang dự khoá họp đón nhận nhiệt tình được thể hiện nơi việc mọi người cùng đứng dậy vỗ tay hoan nghênh.

Sau ngày khai mạc của Khoá họp bán niên mùa Thu của HÐGMHK, phái đoàn HÐGMVN cũng được mời tham dự Thánh lễ đại trào với các giám mục Hoa Kỳ tại Vương Cung Thánh Ðường Quốc Gia Ðức Mẹ Vô Nhiễm.

Ở Hoa Kỳ đây là ngày lễ Cựu Chiến Binh (Memorial Day), các giám mục VN đã đi tham quan vùng thủ đô Washington D.C., và đến thăm Ðức Khâm Sứ Toà Thánh tại Hoa Kỳ là Ðức Tổng Giám mục Gabriel Montavo.

Buổi sáng các giám mục Việt Nam đã đến thăm và gặp gỡ đại diện của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ. Tiếp phái đoàn HÐGMVN là Thứ Trưởng Kelly đặc trách Á châu sự vụ Bộ Ngoại giao.

Buổi chiều từ 2 giờ đến 4 giờ, các giám mục VN đã có cuộc gặp gỡ với ban lãnh đạo Liên Ðoàn Công Giáo VN tại Hoa Kỳ gồm linh mục, tu sĩ lẫn giáo dân.

Sau lời chào mừng và phần tường trình của Ðức Ông Chủ tịch Phạm Văn Phương về sinh hoạt của Liên đoàn ở quốc gia này trong 30 năm qua, Ðức Cha Chủ tịch HÐGMVN Nguyễn Văn Hoà đã khen ngợi đời sống đạo của người Việt tại Hoa Kỳ. Ðức Hồng Y Phạm Minh Mẫn cũng nêu lên mối quan tâm về sự đáp ứng mục vụ cho một số di dân mới từ quê nhà tại một số nước ở Á châu, đặc biệt là ở Ðài Loan, Thái Lan, Nhật Bản, Nam Hàn với tổng cộng trên 100000 người, trong số đó 10% là người Công Giáo. Nhận xét về nhân lực Cộng đồng Công Giáo Việt Nam với khoảng 600 linh mục và hơn 1000 tu sĩ nam nữ (tức khoảng 25% số linh mục tu sĩ tại quê nhà) và 450,000 tín hữu (tức 7% số người Công Giáo trong nước), ÐHY Phạm Minh Mẫn kêu gọi nên có những sự cộng tác và phối hợp trong công cuộc truyền giáo. Ðức Cha Nguyễn Soạn nhấn mạnh cần phải có sự đoàn kết và yêu thương trong Cộng đoàn CGVN tại Hoa Kỳ để có thể mở rộng cánh cửa truyền giáo. Ðức Cha Hoàng Văn Tiệm góp ý người CGVN cần phải duy trì tiếng Việt, văn hoá Việt.

Cha Nguyễn Ngọc Sơn, thư ký của HÐGMVN cùng đi với phái đoàn, cũng đã cho ban lãnh đạo LÐCGVN/HK hay về 6 điểm mà GHCGVN đang ưu tư và muốn chia sẻ cho thế giới bên ngoài để cùng góp phần hiểu biết và sự giúp đỡ cần thiết. Ðó là 1) thực trạng xã hội và kinh tế; 2) đường hướng mục vụ gia đình; 3) giới trẻ và mục vụ giới trẻ; 4) mục vụ cho người khuyết tật; 5) tình trạng di dân và lao động nước ngoài (khoảng 2 triệu người ngoài VN); mục vụ cho người bị bệnh liệt kháng AIDS và nghiện ma túy (gần 200000 người trên toàn quốc).

Nhân dịp này HÐGMVN đã tặng cho Liên đoàn một tượng Ðức Mẹ Bãi Dâu (Vũng Tàu).

Từ 5-7 giờ chiều cùng ngày, HÐGMHK có tổ chức một buổi tiếp tân dành cho phái đoàn HÐGMVN ở địa điểm họp của các giám mục Hoa Kỳ. Ðây là một buổi tiếp tân được mở rộng nên đã có sự hiện diện của một số thành viên trong ban chấp hành của LÐCGVN/HK. Có Ðức Cha Chủ tịch HÐGMHK Wilton Gregory và khoảng 50 giám mục và Hồng y Hoa Kỳ cùng tham dự. Những giáo phận Hoa Kỳ có đông người Công Giáo Việt Nam hầu như đều có các giám mục hiện diện, như Ðức Hồng y Roger Mahony của TGP Los Angeles, Ðức Cha Tod Brown của GP Orange (thủ đô người Việt tị nạn tại Hoa Kỳ), Ðức Cha Cựu Chủ tịch HÐGMHK Joseph Fiorenza của GP Houston, Ðức Cha phụ tá GP Orange Mai Thanh Lương,. Gặp gỡ các giám mục Việt Nam, các vị giám mục Hoa Kỳ ai nấy đều khen ngợi về sức sống đức tin của người Công Giáo Việt Nam ở Hoa Kỳ. Ðức Ông Tổng Thư ký Văn phòng thường trực của HÐGMHK đã giới thiệu phái đoàn cùng các quan khách hiện diện. Trong dịp này, để ghi nhận sự giúp đỡ của Giáo hội Hoa Kỳ đối với Giáo hội Việt Nam và nhằm đánh dấu chuyến viếng thăm lịch sử của HÐGMVN, các Ðức Cha VN đã cũng trao tặng HÐGMHK bức tranh thêu Ðức Mẹ La Vang công phu và tuyệt đẹp.

Buổi sáng, phái đoàn HÐGMVN đến thăm trụ sở HÐGMHK ở Washington D.C., và được sự tiếp đón của các đại diện Văn phòng thường trực của HÐGMHK, trong đó có Cha Ðào Quang Chính, OP, là Giám đốc Văn phòng Mục Vụ Di Dân. Hai bên đã có những giây phút thăm hỏi và mục vụ của Giáo hội tại VN.

Cũng trong chương trình tiếp xúc với các tổ chức từ thiện, sau trưa, phái đoàn HÐGMVN cũng đã gặp gỡ các vị đại diện của Cơ quan Koch Foundation vào chiều ngày 13/11. Tổ chức này có trụ sở đặt tại tiểu bang Florida và chuyên giúp đỡ các Giáo hội trong việc đào tạo và cổ võ ơn gọi cũng như trong các nỗ lực truyền giáo.

Buổi chiều, các giám mục đã dâng Thánh lễ đồng tế với một số linh mục trong Cộng đồng Giáo sĩ Tu sĩ Việt Nam tại Hoa Kỳ và cùng dự ăn tối chung.

Hôm nay là ngày từ giã thủ đô Washington, D.C., Ðức Cha Nguyễn Văn Hoà và Ðức Hồng Y Phạm Minh Mẫn đi Rôma để dự một cuộc họp được tổ chức tại đó. Riêng Ðức Hồng Y TGP Sài Gòn còn ở lại để dâng Thánh lễ nhận Nhà thờ hiệu toà Thánh Giustinô của ngài với tư cách là Hồng y để nói lên ngài thuộc về thành phần giáo sĩ Giáo phận Rôma theo truyền thống từ trước đến nay đối với các Hồng y. Các Ðức Cha Nguyễn Soạn và Ðức Cha Hoàng Xuân Tiệm và Cha Thư ký HÐGMVN Nguyễn Ngọc Sơn còn lưu lại ở Hoa Kỳ một thời gian ngắn để thăm viếng một số Cộng đoàn Công Giáo Việt Nam.

Chuyến viếng thăm Giáo Hội Hoa Kỳ của phái đoàn HÐGMVN trong tháng 11 là một biến cố quan trọng trong quan hệ hiệp thông giữa hai Giáo hội anh em. Dù thời gian tiếp xúc giữa các vị lãnh đạo hai Giáo hội xem ra ngắn ngủi nhưng qua đó cũng nói lên tâm tình muốn chia sẻ sức sống đức tin cũng như những thách đố lẫn niềm hy vọng của cả hai Giáo hội anh em. Hy vọng rằng, cuộc viếng thăm chính thức lần đầu tiên này của Giám mục VN tại Hoa Kỳ sẽ mở đầu cho một giai đoạn mới trong việc hợp tác và tăng cường mối dây huynh đệ của cả 2 Giáo hội vẫn luôn mong muốn làm chứng tá đức tin Công Giáo một cách kiên vững, sống động trong bất kỳ hoàn cảnh nào.