TỰ THUẬT

Con đã có ý chọn ngày lễ Ðức Mẹ trên núi Camêlô để vào dòng, vì theo ý thích, con muốn ngày nhập tu viện của con đánh ghi vào một ngày lễ của Ðức Mẹ. Mà vì thời thế vận chuyển khó khăn, nên con phải đi trước một ngày.

Vậy sáng ngày 15, gia đình cùng con đi dự lễ, chỉ trừ có một mình thày là không có mặt. Vả lễ tuy không phải của gia đình, nhưng gia đinh đã đi dự lễ hiệp nhất cùng nhau dâng hiến Chúa một người con của gia đình.

Riêng phần con, con đã qua buổi lễ và cả trong giờ cám ơn một cách sốt sắng và bình tĩnh. Nhưng khi quay gót trở về, trông qua thấy cảnh nhà xờ xạc, buồn bã, lòng con phát bồi hồi và không sao nén lại được nước mắt. Con ôn tưởng lại mười năm trước đây, cảnh nhà con không thế, tuy nó vẫn là cái nhà tranh, nhưng có phần sáng sủa vui tươi và đầy sống động.

Ngày ấy con cũng có một kỳ phải xa nó, nhưng con đã ra đi với một vẻ hồn nhiên, vui thú, ôm ấp cả một kỷ niệm của thời thơ trẻ, nhưng còn mong có ngày con lại được trở về với tổ ấm êm đềm của con. Thời gian qua đi, cảnh nhà đã đến bước điêu tàn... Bây giờ con ra đi, tuy không luyến tiếc một vật gì, nhưng cảnh nhà đã làm lòng con thêm chua xót! Tất cả những vật gì ngày xưa con thấy, ngày nay nó cũng vẫn còn đó, nhưng nó cũng đã theo hoàn cảnh mà thay hình đổi dạng.

Biết rằng sự con từ bỏ thế gian, chẳng có gì là đáng giá lắm. Nhưng khi con nghĩ đến việc phải ly biệt một người mẹ, thì ôi lậy Chúa: trái tim con chỉ muốn ngừng đập!...

Sự cảm xúc càng lôi cuốn con vào sâu trong dĩ vãng, và ở đó con chỉ thấy có một sự đau khổ của người mẹ. Nhìn qua phía nào con cũng chỉ thấy hình ảnh của người mẹ đang lau nước mắt, và nhễ nhại mồ hôi. Con thấy, con chỉ đau đớn nhất là thấy thày lãnh đạm với những giọt mồ hôi của mẹ, và chỉ có những sự làm cho mẹ phải ra nhiều nước mắt hơn mà thôi.

Cảnh nhà ngày nay điêu tàn, nhưng giá không có mẹ thì cái điêu tàn này cũng chẳng còn!...

Lòng con như thắt lại, khi con phải thốt lên lời: Ôi lậy Chúa! con sắp phải ra đi, và để lại một người mẹ đau khổ trong một cảnh điêu tàn!... Ôi Chúa có hiểu được lòng con, thì xin ban cho con một chút sức mạnh để can đảm bước qua cơn sầu thảm sau cùng này!...

Con gạt nước mắt bước qua cổng về nhà. Ở nhà, mẹ vẫn đợi con, và mẹ vừa bảo chị Tê đi chợ mua thêm thức ăn để về làm cơm trưa, một bữa ăn từ biệt. Em Tế được phép mẹ cho nghỉ học. Lúc ấy thày vẫn chưa dậy. Con vừa bước chân lên thềm, còn gặp mẹ đang ngồi uống tách chè nóng. Mẹ thấy đôi mắt con hoe hoe đỏ và có ngất lệ vòng quanh mi, mẹ hiểu ngay, và có lẽ mẹ muốn tránh cơn cảm xúc? Mẹ liền đứng dậy bưng tách chè nóng xuống bếp, và cứ ở đấy để lánh mặt con. Con cũng hiểu mẹ lắm, nhưng thế nào con cũng phải gặp được mẹ để tỏ một đôi lời từ tạ. Nên một lúc sau con cố chấn tĩnh lòng cảm động lại, và làm ra lộ hết sức tự nhiên đi xuống bếp.

Vừa thấy con, mẹ hỏi nhỏ:

- Ðã vào chào cha (cha xứ) chưa?

- Thưa mẹ chưa.

Con đứng một tí rồi lân la lại gần mẹ, và định nói, thì mẹ lại cất dọng hỏi:

- Còn thiếu gì nữa không?

- Thưa mẹ đủ cả, chỉ còn một đôi giầy con chưa mua.

- Một đôi giầy à? Giầy gì?

- Thưa mẹ giầy da.

Lậy Chúa!... mẹ hết sạch cả tiền rồi. Và con nhận thấy mẹ đã rưng rưng đôi dòng lệ, nên con vội thưa:

- Thưa mẹ không việc gì, hôm qua con nhớ như chị Khê có cho con một số tiền có lẽ là năm đồng, với một ít cậu Nhượng và các dì đã cho con để làm tiền hành lý, vậy con tưởng có thể lấy đó mà mua cũng được, còn con, có cần con sẽ đi bộ từ đây ra đến dòng.

- Tiền ấy con để đâu?

- Con đưa cho anh Nhất cả.

- Thế thì anh Nhất đưa cho mẹ rồi, và mẹ đã chi phí cả vào việc may sắm cho con.

Thế rồi mẹ òa lên khóc. Lúc ấy, thay vì yên ủi mẹ, con cũng lại theo mẹ òa lên khóc, hai mẹ con áp đầu vào nhau, và để bốn dòng lệ tràn ra chan chứa.

Một phút sau, con cảm thấy không còn đủ sức đứng, nên con chạy vào buồng và nằm vật lên giường để khóc. Mẹ cũng ngồi bệt xuống đất, vừa khóc vừa kể lể những nông nổi khó khăn do cảnh nghèo làm cho mẹ không thể làm sao lo lắng cho con mẹ một cách chu đáo được.

Lúc ấy anh Nhất ở đâu đến, thấy hai mẹ con khóc lăn khóc lóc, anh không hiểu ra làm sao, mới chạy vào buồng hỏi con. Con vừa tấm tức vừa thưa:

- Không... tiền... mua giầy... mẹ khóc!... Anh Nhất liền đi xuống yên ủi mẹ, rồi một lúc thấy mẹ dịu lại. Con con cứ ấm ức mãi cho đến lúc cơn nóng của thày nổi lên, đe đánh, con mới cầm lại được nước mắt.

Sau khi hai mẹ con đã nín khóc, anh Nhất vào buồng trách nhẹ con rằng:

- Mẹ đã lo lắng nhiều cái, sao còn cứ thêm mãi cái sầu lên cho mẹ, thiếu gì sao chẳng bảo anh?

Con lại nấc lên khóc, song con cũng thưa với anh như sự thể đã xẩy ra. Anh yên ủi con, rồi đưa cho hai chục đủ số tiền mua một đôi dép da (sandale). Sau đó anh bảo con đi vào nhà xứ chào cha, và ở đấy lâu lâu một tí để mẹ ở nhà được khuây đi. Con vào nhà xứ, và ở lại cho đến mười giờ, lúc em Tế vào gọi con về dùng cơm. Cha Joseph Cầm cho con một số tiền làm của phi lộ. Mấy thày giảng cũng thương tình nhà con nghèo; nhất là khi vừa nghe câu truyện bi đát của hai tâm hồn mẹ con xong, nên kẻ ít người nhiều giúp đáp cho con lấy tiền chi dụng.

Ở đây con muốn tỏ một lời tri ân đối với cha Cầm và những thày giảng của cha, không những đã săn sóc đến con, lại từ trước vẫn có một sự chăm sóc riêng biệt đến gia đình con.

Về nhà, con thấy mẹ đang ngồi gỡ tơ ở trước thềm nhà, yếm của mẹ ướt đắm vì nước mắt, và con nhận thấy nước mắt mẹ còn đang chẩy. Mỗi lần mẹ chớp mắt là lại bốn năm giọt lệ rơi xuống lòng.

Biết con về, nhưng mẹ không ngẩng mặt nhìn con như mọi khi.

Anh Nhất đã đi chợ bán thuốc, còn chị Tê đang làm cơm ở dưới bếp. Con về nhà, nhưng vào buồng ngay, để xem đồ hành lý của con có còn gì thiếu sót. Không, và cứ ở đó cho đến lúc ăn cơm. Hai ba lần con cũng có ra nhà ngoài, con rón rén đi lại đằng sau mẹ để xem mẹ còn chẩy nước mắt không, vì con định thế nào cũng phải tỏ một hai lời từ tạ người mẹ độc nhất ấy, nhưng con chỉ có can đảm làm việc ấy khi con biết lòng mẹ không còn xao xuyến hay là bị xúc động nữa. Song, lần nào con đến cũng thấy mẹ còn sụt sùi, và chốc chốc lại rút ảnh chuộc tội ra hôn, và xin xít những lời gì ở trên môi mẹ.

Người con đã đến lúc phát ra bần thần, nửa muốn khóc, nửa lại sợ thêm sầu cho mẹ. Con vào buồng lần hạt, nhưng những kinh con đọc dường như không còn nghĩa lý gì cả. Con chỉ nghĩ đến cái xót xa của lòng mẹ, và sự đau khổ của lòng con. Con bôn chôn đứng ngồi không yên. Con lẩn thẩn như người đã mất trí khôn. Những lúc con định ngồi, mà vừa đặt ngồi con đã lại đứng dậy để đi. Chỉ có thế, nhưng con cứ loanh quanh mãi ở trong xó buồng tối...

Ôi! phải có qua phút này, có chẩy nước mắt trong giờ sắp chia ly, người ta mới hiểu được sự chua xót của một tâm hồn lúc sắp bước ra đi.

*

* *

 Mười một giờ - Bữa cơm

Bữa cơm gia đình đã dọn sẵn. Không hiểu làm sao, con thấy khuôn mặt mẹ đổi hẳn khi bước vào mâm cơm. Mặt mẹ tươi hẳn lên và vui vẻ lạ thường. Mẹ chỉ chỗ cho con ngồi cạnh mẹ, và vừa ăn, mẹ vừa cân nhấc đến những việc hãm mình của các dòng tu. Dòng Chúa Cứu Thế thì mẹ chưa biết luật kiêng cữ thế nào, nhưng mẹ cũng nói ước chừng với con rằng:

- Có lẽ đây là một bữa cơm sau hết, con cầm đũa gắp thịt, nhưng rồi từ đây, biết đâu con sẽ không còn dùng đến món đó nữa, song con cũng phải cam kết ngay với mình rằng: sau này luật dòng buộc tôi phải kiêng cữ thế nào, thì tôi xin vui lòng chịu như thế, không kêu ca, không đòi hỏi. Hôm nay mẹ có cho phép con dùng một chút rượu, vì thày đã rót cho con một tách rồi nhưng vì mẹ đã lưu ý đến con từ nhỏ, nên bây giờ con không quen, nên phần ấy lại phải dành cho thày.

Trong bữa ăn, cả gia đình điều vui vẻ, và không có một câu nói nào gợi ý âu sầu của cuộc chia ly này, mọi người giúp nhau khuây khỏa nỗi nhớ nhung; nhất là thày, cứ kể mãi những câu truyện ngộ nghĩnh hồi còn nhỏ của con ra, làm cho cả nhà điều vui quên cả chẩy nước mắt.

Cơm nước xong, con sửa soạn lên đường. Mẹ đã nhận việc tiễn con lên đến bến đò hồ. Con rất sung sướng vì được một đặc ân như thế. Con tính rằng trên quãng đường xa 7 cây số, con sẽ có thể bộc lộ ra cùng mẹ vài lời từ tạ.

Giờ phút chia ly, lòng con cảm thấy rạo rực và quá bồi hồi khi cúi đầu từ tạ thày và các anh chị em. Con nghẹn ngào chào lại một tiếng rồi cất gót ra đi với hai dòng lệ...

Mẹ cầm hành lý ra trước và đợi con ở cổng, có lẽ mẹ không muốn thấy cử chỉ và lời nói nghẹn ngào của con, nên mẹ phải ra cổng trước. Lúc con ra, mẹ thấy con còn nức nở, mẹ liền bảo:

- Thôi, mọi sự ta hãy phú dâng cả cho Chúa; đời nào ly biệt mà chẳng cảm thấy nhớ nhung!...

Rồi hai mẹ con điều lặng lẽ bước đi. Mẹ đi trước, con theo sau.

Ra khỏi cổng làng, vẫn chưa có điều gì để nói, mẹ liền xướng kinh và bắt đầu lần hạt. Muốn tránh cho khỏi gặp người qua lại hỏi han, mẹ dẫn con vào đường tắt, và ở đó hai mẹ con lần hạt được một cách tự nhiên. Lần hết năm chục kinh, hai mẹ con lại yên lặng luồn lỏi qua các bờ ruộng. Mẹ vẫn đi trước và dường như mẹ vẫn lâm dâm đọc kinh. Mãi cho đến lúc đi vào đầu làng Thị Mão, ở đây vì đường dễ đi, mẹ con mới đi về sát bên nhau được, và lúc ấy mẹ mới lên tiếng căn dặn con vài lời sau hết. Dọng mẹ run run, tỏ ra tâm hồn mẹ lúc ấy tràn đầy cảm xúc. Trước hết mẹ khuyên con hãy vững lòng theo ơn Chúa cho đến cùng, dù gặp khó, hay bị gian truân thử thách. Không biết mẹ đã học ở đâu, nhưng mẹ đã nói với con rằng:

- "Ơn kêu gọi là ơn rất quí, mà Chúa chỉ ban cho ta trong một trường hợp nào thôi, thế mà nếu ta từ chối, thì dù quí đến mấy, ta cũng sẽ không thể xin lại được nữa. Cũng như một ông vua ngỏ lời đính hôn cùng một cô thiếu nữ quê mùa, nghèo nàn. Nếu cô ấy biết đó là một hồng ân cao quí do sự vua thương mà đoái đến thì làm gì mà chả ưng thuận. Nhưng nếu cô không ưng, thì việc đó về sau cô có ước ao ưng, cũng không còn thể được nữa. Ông vua bị từ chối đã đi kén người khác làm hoàng hậu rồi. Ơn Chúa gọi cũng tương tợ như thế. Một khi Chúa đã bị từ chối, thì người đem ơn quí trọng ấy đến với một linh hồn khác. Như thế là ta mất một ơn quí, và đời đời sẽ không sao chuốc lại được, bất cứ bằng một giá nào."

Lần lần mẹ nói đến việc tuân giữ luật dòng, rồi dặn con:

- Con đừng bao giờ đi ngược lại với ý Chúa, ý Chúa sẽ tỏ cho con thấy trong lề thói của dòng và trong các đấng bề trên. Cho nên con phải biết cam tâm dẹp hãm ý riêng mình, mà tòng phục ý Chúa. Không gì hổ thẹn cho mẹ, nếu có khi nào mẹ thấy con phải trở lại với thế gian, vì đã bất phục ý các đấng bề trên. Khi con ở Quảng uyên mẹ nghe con đã làm điều ấy, nhưng khi con về nhà thì mẹ không tin là con đã làm như thế, và mẹ trông cậy rằng con cương quyết suốt đời không chịu tòng phục ý riêng mình bao giờ, và chỉ tuân hành theo ý Chúa. Con nên nhớ rằng Chúa chỉ ban bằng an cho những linh hồn biết tìm theo và phục tùng thánh ý Người. Chính mẹ nhiều khi cũng cảm thấy thế. Trong làng mạc ai cũng biết là mẹ gặp phải nhiều nông nổi éo le, nhưng không ai biết được vì đâu họ vẫn thấy mẹ vui, và vẫn sống cách bình thản.

Cho nên con hãy nhớ luôn lời mẹ dặn, đừng bao giờ đi ra ngoài con đường thánh ý Chúa đã dìu dắt con đi. Nếu con muốn đi đến nơi về đến chốn một cách an bình thư sướng, con hãy cứ theo con đường ấy, vì con đường ấy luôn luôn có Chúa và được Chúa chở che.

Qua khỏi làng Thị-Mão, lên dốc đê, và đi thêm một quãng xa nữa, mẹ dừng lại, đưa tất cả hành lý cho con, mẹ đặt tay lên vai con, và nhìn con với đôi mắt tràn lệ. Giọng mẹ run hơn thường, mẹ nói với con:

- Con ơi! thôi đây cũng đã gần đến bến rồi, mẹ chúc con đi bằng an... Con hãy nhớ các lời mẹ vừa dăīn... Cầu nguyện nhiều cho mẹ.

Ðến đây mẹ khóc nấc lên. Con lặng lẽ cúi đầu, và cũng để đôi mắt đẫm lệ trào ra. Mẹ nói tiếp:

- ... Còn bao đau đớn nữa do thày con gây nên cho gia đình!... Nhưng... mẹ vẫn vui lòng nhận cả, vì đó là của Chúa ban cho... Mẹ mong ở lời cầu nguyện của con rất nhiều, xin Chúa ban thêm can đảm cho mẹ, nhất là cho thày con được biết hồi tâm trở lại... Mẹ gửi con đi, và mong con sẽ là sức sống cho gia đình và riêng cho mẹ... Con ơi! Mẹ đau đớn lắm, vì phải lìa biệt con! Từ đây mẹ không trông gì còn thấy con nữa!... Song vì Chúa muốn thế, nên mẹ xin vui lòng để con đi bằng an!...!...

Con gạt nước mắt, sán vào lòng mẹ:

- Con xin mẹ tha hết mọi lầm lỗi của con, và hết mọi cực phiền con đã gây nên cho mẹ từ tấm bé cho đến giờ...

Ðến đây con khóc nấc lên một hồi, và định tiếp tục nói nữa, thì mẹ đã đẩy con ra một cái hơi mạnh, mẹ vừa nói:

- Mẹ hiểu rồi! thôi con đi đi, mẹ hiểu rồi! Dâng cả hết cho Chúa...

Con xốc bị hành lý đeo lên vai, ngả mũ chào mẹ, rồi ấm ức bước đi.

Ðộ chừng hai chục thước, con nhìn lại xem mẹ đã về chưa. Nhưng con còn thấy mẹ ngồi bệt sang bên vệ đê, hai tay bưng lấy mặt. Con đoán mẹ đang khóc. Chân con lại cảm thấy rời rạc và như không muốn bước!...

Ði thêm vài chục thước nữa, nhìn quay lại, con vẫn thấy mẹ còn ngồi đó, nhưng tay mẹ không còn bưng mặt nữa, và mẹ đang nhìn theo con. Con ngả mũ chào mẹ, rồi con cứ để mặt nhìn mẹ, và đi giật lùi. Thấy vậy, mẹ lên tiếng dục con đi mau kẻo nhỡ ôtô. Mẹ phì cười vì thấy con xuýt nữa thì ngã, vì con đi giật lùi.

Ðược một quãng xa, có tụi chăn trâu, toàn là hạng thanh niên vô giáo dục, ở dưới đông chạy xô lên chặn đường bắt nạt con. Con quay lại tìm mẹ để cầu cứu, nhưng thấy mẹ đã quay về. Con liền kêu làng nước đến cứu.

Xa xa, mẹ biết có truyện không hay, mẹ bèn quay lại.

Bọn chăn trâu đã xúm quanh con. Một thằng xông vào giữ bị hành lý của con; thằng khác cầm gậy chỉ vào miệng con và bảo:

- Câm họng đi, không thì chết tươi bây giờ.

Rồi chúng ồ ạt hạch con:

- Mày ở đâu?

- Ngăm Giáo

- Con ai?

- Con ông bà Liệt.

Có mấy đứa con gái có mặt đó, can lũ thanh niên:

- Con bà Liệt thì để cho nó đi. Bà ấy tốt phúc, có để cho con bà ấy bắt nạt chúng mình bao giờ đâu?

Anh thanh niên khác đe:

- Quân Ngăm nhà chúng bay ấy, có đạo mà thấy ai cũng bắt nạt, chúng ông còn để tội cho đấy.

- Việc ấy tôi không biết. Nhưng các anh có bao giờ thấy có mặt tôi trong những cuộc chơi đểu như thế không nào? Những đứa bắt nạt các anh là đồ đểu, là quân mất dậy.

- Phải rồi, một chị nói, thằng này con bà Liệt nó không bao giờ đểu đến thế đâu, thôi để cho nó đi đi. Trước bố tao làm thuê cho bà ấy luôn, mà chả bao giờ kêu là bà ấy nghiệt cả, thôi anh em, buông nó ra.

Một chị khác vừa ở đâu chạy lên, nghe qua câu truyện, chị ta rẽ đám chạy vào, vừa thấy con, chị ta nói:

- À thằng cu Văn con bà Liệt; nó đi theo cụ đạo mà? Anh em bắt nét làm gì nó, thôi để nó đi, kẻo rồi trời oán chết!

Con đã nghe có tiếng quát lũ chăn trâu ở phía sau:

- Tao đi gọi ông Lý!... ông Lý cho tuần ra túm cổ lấy tụi này mới được!

Mấy anh con trai nghe thấy thế, chuồn ráo. Còn mấy chị con gái chạy đi can mẹ con đừng vào làng gọi ông Lý nữa, các chị ấy bảo:

- Anh Văn mà, ai lại dám bắt nạt anh ý, trời oán cho có phải là dại không?

Tụi con trai vừa chuồn, con lại thủng thẳng đi. Một quãng con quay lại, thấy mẹ còn đứng nói truyện với mấy chị con gái vừa rồi. Ðiệu mẹ tỏ ra có vẻ hùng hồn như là đang thuyết cho các chị một bài học nào đó. Con mở mũ chào mẹ, và mẹ lại vẫy tay bảo con đi mau kẻo nhỡ ôtô.

Một quãng nữa con nhìn lại, thấy mẹ đã quay về. Mấy chị con gái chạy theo con, và hộ tống cho đến con đường rẽ xuống bến đò Hồ, họ mới quay trở lại.

Lúc từ giã, họ nói với con:

- Chúng tôi chưa làm gì anh đâu, anh đừng xin trời phạt chúng tôi đấy nhá.

Phần con, cám ơn Chúa, vì vừa bước chân xuống phà thì đi sang sông, và chuyến xe ôtô chỉ còn đợi một chuyến phà này nữa là chuyển bánh.

Con đi qua Bắc Ninh, rồi về Cẩm-Ðường, quê cha xứ Nhã. Con vào nhà xứ ngủ đỗ một đêm, rồi sáng sau con xuôi tầu sớm đi Hà-nội để đến dòng.

Ngày 16-7-1944.

Sáng ngày ấy con dự và rước lễ một cách sốt sắng, mừng lễ Ðức Mẹ núi Carmêlô. Con xin Ðức Mẹ giúp con sống một đời tu bền bĩ; ở đó Mẹ hãy giúp con sống một đời mật thiết với Giêsu con Mẹ, theo đúng như lời mẹ con đã dặn ngày hôm qua.

Con đến bấm chuông cửa nhà "Tu Hạnh Phúc" vào hồi 9 giờ sớm. Cha Létourneau ra tiếp rước con một cách ân tình, nhưng ngài không khỏi bỡ ngỡ vì thấy con còn bé bủn quá. Mặc dầu, người cứ vui vẻ hỏi con:

- Con có phải là người ở Hữu Bằng, mà cha đã hẹn đến không?

- Trình cha vâng ạ.

- Con bao nhiêu tuổi?

- Con đã mười sáu ạ.

Cha nghiêng ngửa đầu vài cái, rồi mỉm nói bằng một giọng đùa:

- Nếu cha không nhầm, thì con đã có một tí gì giả dối, phải không?

- Dạ, thưa cha con đâu dám thế ạ.

Cha Létourneau mở cửa nhìn ra phía trước vừa hỏi con:

- Có ai đưa con tới đây không?

- Trình cha không ạ, vì nhà con xa, lại nghèo nữa, nên không thể tiễn con đi xa được, nên con phải đi một mình.

Cha Létourneau không hỏi gì hơn nữa, người đóng cánh cửa lại, rồi đi vào mở cửa trong, và dẫn con vào nhà dòng.

Cửa tu viện xập lại, thế là con đã in trí rằng: thuyền đã đến bến.

Nào ngờ!

Cha Létourneau dẫn con lên phòng tầng trên để chào cha bề trên, khi ấy là Cha Couture. Nhưng Cha Bề trên không có ở phòng, ngài đang phòng tạp chí với mấy cha khác. Cha Létourneau đưa con lại đó, và ở đây con lại bị chất vấn một lần nữa.

Vừa thấy con, cha bề trên cũng như mấy cha đang có mặt, không khỏi ngạc nhiên, vì thấy con còn bé quá "trop petit!"

Cha Bề trên hỏi con:

- Con được mấy tuổi?

- Bẩm cha con mười sáu ạ.

Lắc đầu, người bảo:

- Có lẽ người ta đã rửa tội cho con bốn năm trước khi con sinh.

Các cha cười ồ cả lên. Con cũng phải nín cười; nhưng con cảm thấy bẽn lẽn hơn là nực cười.

Cha Bề trên lại hỏi tiếp:

- Con đã có học hành gì chưa, và đã thi đến bằng nào rồi?

- Bẩm, con vẫn đi học tự nhỏ, và con đã thi bằng sơ học được bốn năm nay.

- Con có biết tiếng Pháp ít nhiều không?

- Bẩm con đã có học ít nhiều, nhưng chưa thạo lắm.

- Nếu con muốn cha sẽ gửi con vào Ðệ tử ở Huế, ở đấy con sẽ tiếp tục học, rồi sau nếu Chúa muốn con sẽ làm thầy cả?

Ðến đây, con cân nhắc những lời chị thánh Têrêsa đã nói với con hôm nào: Em sẽ không làm linh mục. Với điều kiện rộng rãi Cha Bề trên vừa mới cho tùy ý con lựa chọn. Trong hai điều, thế nào con cũng phải chọn một. Nếu con thưa với cha Bề trên rằng: Con muốn thế. Tất nhiên con đã đánh lừa ngài, vì con biết sự con đã biết. Ðàng khác, nếu con thưa: Không muốn, thì Cha Bề trên sẽ cho con trở lại nhà quê, và phải chịu một thời hạn khi nào con lớn khá mới được nhận.

Trong khi ấy lòng trí con như búi tơ vò, không biết sẽ tính ra làm sao. Chợt con nhìn lên con thấy tượng Chúa đóng đanh treo trên tường phòng, và khi ấy, mắt tràn lệ, nhưng con đã can đảm thưa với Cha Bề trên.

- Chúa không muốn con làm linh mục.

- Tại sao con dám cả quyết như thế?

- Bẩm, vì con đang đeo đuổi để đạt đến mục đích ấy, nhưng nửa đường Chúa đã tỏ cho con hay, con phải đi theo con đường khác, rồi người chỉ con tới dòng này.

- Tốt quá, nếu con đã biết tìm theo ý Chúa một cách rõ ràng như thế rồi, thì thật cha có thể liệt con vào hạng những linh hồn đã sống gần gụi Chúa lắm. Nhưng cha rất tiếc, vì không thể nhận con ngay để cho vào giúp việc được, có lẽ con sẽ không chịu đựng nổi. Nên con cứ vui lòng trở lại một thời gian nữa, cho sức vóc của con được nở nang thêm, lên một tí nữa, chứ bây giờ thì còn nhỏ quá.

- Trình cha vâng, nhưng không khí ở thế sẽ không thể làm cho con lớn thêm lên được một tí nào, mà con dám chắc, nó sẽ chỉ làm cho con ốm yếu thêm, rồi có lẽ con sẽ chết trước ngày được cha cho vào dòng. Nên con van nài cha thương nhận con; cha đừng sợ giao cho con một công việc gì, dù nặng nhọc đến đâu. Với ơn Chúa, con sẽ đảm đang được hết.

Con vừa nói xong, Cha Bề trên còn tỏ vẻ suy nghĩ, thì ở phía góc phòng, có một cha đang ngồi coi nhật trình buột miệng nói:

- Kìa! còn nói giọng sữa mà..., người như thế kia, không chừng không mang nổi cái cán cuốc! Thế thì đảm với đang gì được?

- Trình cha vâng ạ, song con nói: với ơn Chúa thì...

Sau này con mới biết người là Cha Sirois. Cha Létourneau ngắt câu nói của con bằng một dấu hiệu bảo con đi theo người.

Người dẫn con về phòng, hỏi con về đường đất, quê quán, rồi đưa cho con 5 đồng bảo con cứ chịu khó vâng lời các đấng bề trên, rồi để Chúa lo liệu cho. Người bảo con cứ trở về nhà, tập làm ăn công việc, rồi khi nào Cha Bề trên ưng thuận người sẽ cho biết tin ngay.

Ðến đây, con không còn tiếc gì nước mắt nữa. Con xách bao hành lý vừa theo cha Létourneau ra nhà khách, vừa khóc hu hu như con nít.

Cha Létourneau, vừa tươi cười, và với một giọng thân mật người chúc con đi về bằng yên.

Con vừa bước chân ra khỏi nhà khách, trời liền đổ mưa rào, như để chia sẻ nỗi sâu cùng con!

Home | Nguyet San | Bao Moi | Bao Cu 
E-mail : ducme@cuuthe.com