PHÁI ÐOÀN TOÀ THÁNH ÐẾN VIỆT NAM

CUỘC PHỎNG VẤN CỦA ÐÀI PHÁT THANH VATICAN VỚI ÐỨC ÔNG PIETRO PAROLIN

Từ 27/4 đến 2/5 năm nay, Ðức Ông Pietro Parolin, Thứ trưởng Ngoại Giao Toà Thánh, đã cầm đầu một phái đoàn của Toà Thánh đến Việt Nam để tiếp xúc và làm việc với chính quyền về những vấn đề liên quan đến quan hệ giữa hai bên cùng hoạt động của Giáo Hội Công Giáo tại đây. Thành phần phái đoàn cũng gồm Ðức Ông Luis Mariano Montemayor, Tham tán Sứ thần đặc trách Ðông Nam Á Vụ tại Bộ Ngoại Giao Toà Thánh, và Ðức Ông Barnaba Nguyễn Văn Phương, Chánh Văn Phòng Thánh Bộ Truyền Giáo.

Trong chuyến đi lần này (lần thứ 13 đến VN), phái đoàn Toà Thánh đã gặp gỡ với giới chức CSVN để thảo luận về việc bổ nhiệm một số giám mục mà theo thông lệ phải được Nhà nước chấp thuận trước. Theo AsiaNews là cơ quan thông tin của Hội Giáo Hoàng Thừa Sai (PIME), phía Nhà nước CSVN đã đồng ý với việc Toà Thánh bổ nhiệm một tân giám mục cho Giáo phận Thanh Hoá đã trống toà 2 năm nay sau khi Ðức Cha Nguyễn Sơn Lâm qua đời.

Ðồng thời, Phái đoàn cũng đã đến thăm Ban Thường Vụ Hội Ðồng Giám Mục Việt Nam tại Hà Nội, thăm Giáo phận Ban Mê Thuột, Giáo phận Xuân Lộc, và Tổng Giáo phận Sài Gòn. Nhưng cũng theo AsiaNews, mặc dầu phái đoàn đã đến thăm Giáo phận Xuân Lộc là Giáo phận lớn nhất nước và cử hành Thánh Lễ tại Nhà thờ Chánh Toà hôm 29/4/2003 nhưng Toà Giám mục được Nhà nước CSVN yêu cầu không được tổ chức rầm rộ (!)

Riêng cuộc viếng thăm Giáo phận Ban Mê Thuột có một ý nghĩa đặc biệt bởi vì vào dịp Lễ Phục Sinh năm nay tức chỉ hơn 2 tuần trước khi phái đoàn Toà Thánh đến VN, có từ hàng chục ngàn đến hàng trăm ngàn người Thượng ở cao nguyên Trung phần (Tây Nguyên) trong đó có nhiều Kitô hữu, đã biểu tình đòi hỏi nhà cầm quyền CSVN phải tôn trọng tự do tôn giáo và trả lại đất đai đã bị chiếm đoạt. Thay vì lắng nghe yêu cầu chính đáng của anh chị em dân tộc thiểu số biểu tình ôn hoà, chính phủ CSVN đã dùng bạo lực thẳng tay đàn áp khiến hàng trăm người chết và hàng ngàn người bị thương. Hàng trăm người Thượng khác phải trốn chạy qua nước láng giềng Cambốt nhưng đa số bị lực lượng an ninh của chính phủ Cambốt thân Việt Nam bắt và trao trả lại VN. Mặc dầu lúc đầu bưng bít tin tức về cuộc biểu tình lớn như thế này của người Thượng và cuộc đàn áp đẫm máu sau đó của họ, chính quyền CSVN sau đó đã phải nhìn nhận là có nhưng lại bóp méo sự kiện và hạ thấp con số thương vong.

Trong bối cảnh đó, khi tường trình về cuộc viếng thăm của phái đoàn Toà Thánh tại Tỉnh Daklak là một trong những nơi có cuộc biểu tình của người Thượng trước đó, bộ máy thông tin của Nhà nước CSVN loan tin rằng sau khi được Ủy ban Nhân dân tỉnh này thông báo về sự kiện (chắc chắn là theo quan điểm của họ), Ðức Ông Parolin đề nghị báo chí VN nên kịp thời phản ánh tình hình thì dư luận thế giới đã hiểu đúng đắn hơn về những gì đang xảy ra (!) Tuy nhiên, Ðức Ông Nguyễn Văn Phương là một thành viên trong phái đoàn Toà Thánh, đính chính sự việc này, nói rằng đoàn không hề bình luận như thế, và "những điều chính phủ Việt Nam cho chúng tôi biết thì chúng tôi cám ơn, đó là sự thường tình. Còn vấn đề (thông tin) chính xác hay không chính xác thì chúng tôi không có dữ kiện để biết được."

Việc nhà cầm quyền CSVN xuyên tạc sự thật về việc người Thượng biểu tình ở Tây Nguyên cũng không lấy gì làm lạ. Bởi vì hôm 14/5, bốn vị đại sứ của các nước Tân Tây Lan (New Zealand), Canada, Na Uy (Norway) và Thụy Sĩ (Switzerland) trong một hành động hiếm thấy đã công khai lên tiếng phản đối bộ máy thông tin của Nhà nước CSVN đã gán ghép cho họ có những lời bình luận ca ngợi sự phát triển trong vùng Tây Nguyên sau chuyến viếng thăm 3 ngày của họ tại đây. Trong một bản tuyên bố, "các đại sứ bày tỏ sự thất vọng về những lời bình luận mà vài cơ quan truyền thông Việt Nam đã diễn giải sai lạc một phần các cuộc thảo luận" giữa họ với Chủ tịch Ủy ban Nhân Dân tỉnh Daklak. Trong khi Nhật báo Tin tức Việt Nam của CSVN cho hay, đại sứ New Zealand Malcolm McGoun "ca ngợi tỉnh này về việc phát triển kinh tế và tiêu chuẩn đời sống của người dân được cải thiện", bản tuyên bố nói rõ các vị đại sứ "không có ý đưa ra bất kỳ kết luận nào về tiến bộ kinh tế và phát triển xã hội" tại tỉnh Daklak. Ðồng thời, các đại sứ cũng cho biết giới chức CSVN đã đồng ý trước về tính cách riêng tư của cuộc viếng thăm này nhưng giới truyền thông trong nước đều biết cả (!)

Trở lại với cuộc viếng thăm của phái đoàn Toà Thánh tại Việt Nam, trong một cuộc phỏng vấn của Ðài Phát Thanh Vatican với Ðức Ông Parolin, ngài đã cho biết hoạt động của phái đoàn trong thời gian tại đây. Cuộc phỏng vấn đã được Cha Giuse Trần Ðức Anh, O.P., đặc trách Chương trình Việt Ngữ của Ðài thực hiện và được ghi nhận dưới đây.

Radio Vatican: Thưa Ðức Ông, Ðức Ông vừa mới trở về sau cuộc viếng thăm tại Việt Nam, đâu là những hoạt động của phái đoàn Tòa Thánh trong cuộc viếng thăm này?

Ðức Ông Pietro Parolin: Ðây là cuộc viếng thăm lần thứ 13 của phái đoàn Tòa Thánh tại Việt Nam, giống như những lần trước đây, cuộc viếng thăm lần này chủ yếu cũng nhắm hai mục tiêu: thứ nhất là tiếp xúc với chính quyền để thăng tiến các quan hệ hỗ tương và bàn về các vấn đề có liên quan tới giáo hội và nhà nước. Thứ hai là gặp Hội Ðồng Giám Mục, các Giám Mục và Cộng Ðoàn Công Giáo tại một số Giáo Phận ở Việt Nam.

Ngoài ra cuộc viếng thăm này cũng để tiếp tục thói quen gặp gỡ hàng năm, thói quen bị ngưng vào hồi năm 2003, vì những thay đổi trong Phân Bộ thứ 2 của Phủ Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh [Cựu Thứ trưởng Ngoại giao Toà Thánh là Ðức Ông Celestino Migliore, người thường cầm đầu các phái đoàn Toà Thánh đến Việt Nam, được ÐTC Gioan Phaolô II bổ nhiệm làm Quan sát viên của Toà Thánh tại Liên Hiệp Quốc, New York, hôm 30/10/2002]. Chúng tôi đã vui mừng gặp được Chủ Tịch Hội Ðồng Giám Mục Việt Nam, các vị trong Ban Thường Vụ của Hội Ðồng Giám Mục và các Giám Mục thuộc Giáo Tỉnh Hà Nội. Ðã có 2 buổi làm việc với Ban Tôn Giáo của chính phủ Việt Nam, và các cuộc viếng thăm xã giao Thứ Trưởng Ngoại Giao và phó chủ tịch của Ủy Ban Trung Ương đảng Cộng Sản Việt Nam.

Chúng tôi đã đến thăm Giáo Phận Xuân Lộc ở Miền Nam và Ban Mê Thuột thuộc miền cao nguyên ở Miền Trung. Ở Hà Nội chúng tôi đã cử hành thánh lễ tại Ðại Chủng Viện và tại nhà Dòng Nữ Tu Mến Thánh Giá. Tại Thành Phố Hồ Chí Minh đã có cuộc gặp gỡ với các đại diện các tổ chức Công Giáo của Tổng Giáo Phận.

Radio Vatican: Xin Ðức Ông chia sẻ vài cảm tường về kết quả chuyến viếng thăm tại Việt Nam, có những tiến bộ về tự do tôn giáo hay không, thưa Ðức Ông?

Ðức Ông Pietro Parolin: Phái đoàn Tòa Thánh đã được tiếp đón một cách trân trọng và tôi có thể nói là hầu như với sự nồng nhiệt, những thái độ mà chúng tôi tìm cách đáp trả lại. Hơn một lần phía Việt Nam đã lập lại ý hướng muốn bỏ lại đằng sau quá khứ và tin tưởng hướng nhìn về tương lai. Và họ cũng trích dẫn một nghị quyết mới đây của Ủy Ban Trung Ương Ðảng Cộng Sản coi các tín hữu Công Giáo như những công dân của đất nước với đầy đủ danh nghĩa và xác tín của chính phủ muốn đáp ứng nhu cầu tinh thần của thành phần dân chúng có tín ngưỡng.

Tôi nghĩ rằng các cuộc đối thoại với các vị lãnh đạo của Ban Tôn Giáo là hữu ích. Dù rằng vẫn còn những vấn đề đang chờ được trả lời. Chúng tôi lấy làm ngạc nhiên vì phái đoàn Tòa Thánh đã đến được những nơi chưa được viếng thăm, đó là Xuân Lộc, Giáo Phận lớn nhất tại Việt Nam, trong đó số tín hữu Công Giáo chiếm khoảng 30% dân số và Ban Mê Thuột nơi có khoảng 40 sắc tộc đang sinh sống, quen gọi là những người Thượng. Ðây cũng là nơi như đã biết đang có những căng thẳng, về những gì xảy ra từ hồi đầu tháng Tư vừa qua, chúng tôi đã nhận được những tin tức của chính quyền địa phương.

Về chương trình chúng tôi đã cử hành Thánh Lễ với các vị bản quyền và đại diện thành phần khác nhau trong các giáo phận liên hệ trong một bầu không khí thiêng liêng sâu xa và trong niềm hiệp thông nồng nhiệt của Giáo Hội. Cuộc viếng thăm nhà thờ Chánh Tòa Ban Mê Thuột thật là cảm động, vì khi cuộc viếng thăm chỉ dự trù với hình thức riêng tư, nhưng khi chúng tôi đến thì nhà thờ hầu như chật kín các tín hữu. Họ tự động kéo đến nhà thờ sau khi biết tin có sự hiện diện của phái đoàn Tòa Thánh. Sau đó chúng tôi đã viếng thăm nhà các Nữ Tu Dòng Nữ Vương Hòa Bình, một Dòng Giáo Phận hoạt động đặc biệt nơi những người Thượng.

Về những tiến bộ trong những thực thi tôn giáo tại Việt Nam, từ những cuộc viếng thăm đầu tiên của phái đoàn Tòa Thánh cho đến nay. 15 năm đã trôi qua, người ta không thể phủ nhận là đã có những tiến bộ. Chúng tôi biết rằng tại một số miền chính quyền đã yêu cầu sự cộng tác của các Nữ Tu trong việc săn sóc các bệnh nhân AIDS. Tại các miền khác, nhà nước đã cho phép các Dòng Nữ được tiếp nhận các ứng sinh mới. Nhưng tôi tin rằng con đường phải đi là con đường rất dài. Vì thế điều đáng mong ước là đối thoại, sự tín nhiệm sẽ gia tăng và nhà nước hiểu rằng Giáo Hội Công Giáo chỉ yêu cầu được tự do thi hành sứ mạng của mình, quảng đại phục vụ đất nước và dân chúng.

Radio Vatican: Trong những ngày qua vài hãng Thông Tấn đã truyền đi những tin tức liên quan đến việc bổ nhiệm các Giám Mục. Xin Ðức Ông cho biết về vấn đề này?

Ðức Ông Pietro Parolin: Vâng, một trong những vấn đề được bàn đến với chính quyền Việt Nam là việc bổ nhiệm các giám mục. Xét vì hoàn cảnh ai cũng biết, việc bổ nhiệm các Giám Mục Việt Nam theo một thể thức ngoại thường với niềm hy vọng là bình thường hóa trong cả lãnh vực này nữa. Trong cuộc viếng thăm vừa qua không thiếu những kết quả và kết quả đó sẽ được công bố vào lúc thích hợp. Trong thời gian này thì cũng có những tiết lộ ra ngoài, thì hiển nhiên là những ai tiết lộ ra thì họ chịu trách nhiệm về điều đó. Các vấn đề khác cũng được bàn tới và người ta hỏi tin tức về tình trạng đáng lưu ý.

Radio Vatican: Phái đoàn Tòa Thánh đã gặp các Giám Mục, Linh Mục Tu Sĩ và Giáo Dân trong cuộc viếng thăm. Riêng Ðức Ông thì Ðức Ông có cảm tưởng gì về Giáo Hội Việt Nam?

Ðức Ông Pietro Parolin: Chúng tôi đã thấy một Giáo Hội đầy sức sống và hăng hái, nhiều ơn gọi Linh Mục và Tu Sĩ. Một Giáo Hội ý thức về sứ mạng của mình là rao giảng Tin Mừng và Sống Hiệp Thông trong thực tại của đất nước và muốn phục vụ công ích.

Qua Ðài Vatican tôi muốn gởi đến các Giám Mục, Linh Mục, Tu Sĩ và Giáo Dân mà chúng tôi đã gặp, lời cam kết cầu nguyện và tâm tình ngưỡng mộ của tôi. Ngoài ra tôi cũng muốn xác quyết với họ rằng phái đoàn Tòa Thánh đã chuyển đến Ðức Thánh Cha lòng trung thành của họ đối với Chúa Kitô và Giáo Hội, lòng gắn bó quý mến và lòng trung thành của họ đối với Ðấng kế vị Thánh Phêrô đã được bày tỏ trong tất cả các cuộc gặp gỡ.